Div Hüceyrəli (Temporal) Arterit
Div Hüceyrəli Arteritin Səbəbləri
Div hüceyrəli arteritin dəqiq səbəbləri tam olaraq bilinmir, lakin bir neçə amil bu xəstəliyin yaranmasında rol oynaya bilər:
Autoimmun Reaksiya: İmmun sistemin damar divarlarına hücum etməsi.
Genetik Meyillilik: Ailə tarixi olan insanlarda risk daha yüksəkdir.
Ətraf Mühit Faktorları: Bəzi infeksiyalar və digər ətraf mühit faktorları xəstəliyi tetikleyə bilər.
Div Hüceyrəli Arteritin Simptomları
Div hüceyrəli arteritin simptomları fərqli ola bilər və müxtəlif şiddətdə ola bilər. Əsas simptomlar aşağıdakılardır:
Baş Ağrısı: Ən çox temporal bölgədə şiddətli və davamlı ağrı.
Baş Dərisində Həssaslıq: Saç daraqla fırçalanarkən və ya toxunarkən ağrı və həssaslıq.
Görmə Problemləri: Görmə itkisi, ikiqat görmə və ya bulanıq görmə. Müalicə edilməzsə, ani və daimi görmə itkisi baş verə bilər.
Çeynəmə Zamanı Ağrı: Xüsusilə çeynəmə zamanı çənə əzələlərində ağrı və yorğunluq.
Boyun, Çiyin və Kalçada Ağrı: Polimiyalgia revmatika ilə əlaqəli ola bilər.
Ümumi Simptomlar: Yorğunluq, iştahsızlıq, çəki itkisi və aşağı dərəcəli qızdırma.
Div Hüceyrəli Arteritin Diaqnozu
Div hüceyrəli arteritin diaqnozu bir neçə üsulla aparılır:
Tibbi Tarix və Fiziki Müayinə: Həkim, xəstənin tibbi tarixini və simptomlarını nəzərdən keçirir, temporal arteriyaları yoxlayır.
Laborator Testlər:
Eritrosit Sedimentasiya Dərəcəsi (ESR) və C-reaktiv Protein (CRP): Yüksək səviyyələr iltihabı göstərə bilər.
Biopsiya: Temporal arteriyanın biopsiyası iltihab və nəhəng hüceyrələrin mövcudluğunu təsdiqləmək üçün.
Görüntüləmə Testləri: MRT, ultrason və ya PET skanlar damarların vəziyyətini qiymətləndirmək üçün istifadə edilə bilər.
Div Hüceyrəli Arteritin Müalicəsi
Div hüceyrəli arteritin müalicəsi əsasən iltihabı azaltmaq və komplikasiyaların qarşısını almaq məqsədi daşıyır. Müalicə tez başlamalıdır, xüsusən də görmə problemləri mövcuddursa:
Kortikosteroidlər
Prednizon: Əsas müalicədir. Yüksək dozalar başlanır və simptomlar nəzarət altına alındıqdan sonra tədricən azaldılır.
Metilprednizolon: Görmə problemləri mövcuddursa, yüksək dozada intravenöz metilprednizolon istifadə edilə bilər.
İmmunosupressiv Dərmanlar
Metotreksat və ya Azatioprin: Kortikosteroidlərin dozalarını azaltmaq və yan təsirləri minimuma endirmək üçün əlavə müalicə kimi istifadə edilə bilər.
Bioloji Agentlər
Tosilizumab: İnterleukin-6 (IL-6) inhibitoru kimi, bəzi hallarda istifadə edilə bilər.
Dəstək Müalicəsi
Kalsium və D Vitamini: Uzun müddət kortikosteroid istifadəsi zamanı osteoporozun qarşısını almaq üçün.
Bifosfonatlar: Kortikosteroidlərlə əlaqəli osteoporoz riskini azaltmaq üçün.
Qarşısının Alınması və Sağlamlığın Qorunması
Müntəzəm Həkim Yoxlamaları
Müalicənin Nəzarəti: Müalicə planının effektivliyini və yan təsirləri izləmək üçün müntəzəm həkim yoxlamaları vacibdir.
Göz Sağlamlığını İzləmək: Xüsusilə görmə problemləri mövcuddursa, göz həkimi ilə müntəzəm yoxlamalar.
Sağlam Həyat Tərzi
Sağlam Qidalanma: İltihabı azaldan qidalar qəbul etmək.
Fiziki Aktivlik: Ümumi sağlamlığı dəstəkləmək üçün müntəzəm fiziki məşqlər.
Div hüceyrəli arterit ciddi bir vəziyyət olsa da, düzgün diaqnoz və müalicə ilə simptomları idarə etmək və komplikasiyaların qarşısını almaq mümkündür. Bu xəstəlik şübhəsi olan şəxslərin müntəzəm olaraq ixtisaslaşmış bir həkimlə məsləhətləşməsi vacibdir.