Yağlı qaraciyər
Yağlı Qaraciyərin Əsas Forması
Alkoqol ilə bağlı yağlı qaraciyər
Müntəzəm və çoxlu alkoqol istifadəsi nəticəsində yaranır.
Alkoqolsuz yağlı qaraciyər (NAFLD)
Alkoqol istifadəsi olmadan, daha çox qidalanma pozuntusu, piylənmə və metabolik sindrom nəticəsində inkişaf edir.
NAFLD bəzən NASH (Alkoqolsuz Steatohepatit) mərhələsinə keçə bilər və bu vəziyyətdə qaraciyərdə iltihab və hüceyrə zədələnməsi də müşahidə olunur.
Yağlı Qaraciyərin Əlamətləri
Əksər hallarda simptomsuz gedir və təsadüfi USM müayinəsində aşkar edilir.
Bəzi hallarda:
Sağ qabırğaaltı nahiyədə ağırıq və diskomfort
Xroniki yorğunluq
Həzm pozuntuları (köp, qəbizlik və ya ishal)
Qaraciyər böyüməsi (hepatomeqaliya)
İrəliləyən hallarda sarılıq (nadir hallarda)
Risk faktorları
Piylənmə və artıq çəki
2-ci tip şəkərli diabet
İnsulinə qarşı rezistentlik
Xolesterin və trigliseridlərin yüksəkliyi (dislipidemiya)
Sürətli arıqlama və ya aclıq pəhrizləri
Metabolik sindrom
Hərəkətsiz həyat tərzi
Uzun müddətli qida əlavələri və bəzi dərmanların qəbulu (kortikosteroidlər, bəzi antibiotiklər və s.)
Mümkün fəsadlar
Fibroz (qaraciyər toxumasının çapıqlaşması)
Sirroz (qəlib dəyişməsi və qaraciyərin funksiyasının itməsi)
Qaraciyər xərçəngi riski (uzunmüddətli ağırlaşmalarda)
Qaraciyər çatışmazlığı
Müalicə prinsipləri
Yaşayış tərzi dəyişiklikləri:
Çəki azaltmaq (həddindən artıq sürətli arıqlamamaq şərti ilə)
Düzgün qidalanma:
Az yağlı, şəkərsiz və duzsuz pəhriz
Meyvə, tərəvəz, tam taxıllar, balıq və zeytun yağı kimi sağlam yağlardan istifadə
Mütəmadi fiziki aktivlik (həftədə ən az 150 dəqiqə orta intensivlikdə məşq)
Metabolik pozuntuların müalicəsi:
Şəkərli diabet, hipertoniya və dislipidemiyanın idarə olunması.
Qaraciyəri qoruyan dərmanlar (həkim nəzarətində):
Bəzi hallarda E vitamini, omega-3 yağ turşuları və ya qaraciyər mühafizəedici hepatoprotektorlar təyin edilə bilər.
Alkoqoldan uzaq durmaq:
Hətta NAFLD olan şəxslərdə də alkoqol istifadəsi vəziyyəti ağırlaşdıra bilər.
Profilaktika
Sağlam çəki saxlamaq və balanslı qidalanmaq
Qanda şəkər və lipid səviyyələrini nəzarətdə saxlamaq
Mütəmadi hərəkətli həyat tərzi sürmək
Dərman və qida əlavələrini həkim məsləhəti ilə istifadə etmək
İstəsən, yağlı qaraciyər üçün konkret bir pəhriz planı və ya təbii dəstəkləyici vasitələr (bitki tərkibli qarışıqlar) da paylaşa bilərəm.