Döş xərçəngi

Əsas Səbəblər və Risk Faktorları

Yaş: Yaşlandıqca döş xərçəngi riski artır.

Genetik Faktorlar: BRCA1 və BRCA2 gen mutasiyaları da daxil olmaqla bəzi irsi genetik mutasiyalar döş xərçəngi riskini artırır.

Ailə Tarixi: Ailədə döş və ya yumurtalıq xərçəngi olan birinci dərəcəli qohumların olması risk faktorudur.

Hormonal Faktorlar: Uzun müddət östrogen və progesteron hormonlarının təsirində qalmaq (məsələn, erkən yaşda menstruasiya başlanması, gec yaşda menopauza və ya uzun müddətli hormonal terapiya).

Obezite: Artan bədən çəkisi və piy toxuması östrogen səviyyəsini artıraraq risk yaradır.

Siqaret və Alkoqol İstifadəsi: Siqaret çəkmək və alkoqol istifadəsi də döş xərçəngi riskini artıran faktorlardandır.

Reproduktiv Tarix: Uşaqlıq doğurma yaşı və süd vermə müddəti də təsir edən faktorlar arasındadır.

Simptomlar

Döşdə ya da qoltuq altı nahiyəsində şişlik və ya kütlə: Əksər hallarda ağrısızdır.

Döşdə Forma və ya Böyüklük Dəyişikliyi: Döşün bir hissəsində ölçü və ya forma dəyişiklikləri.

Döş Dərisində Dəyişikliklər: Dəridə qızartı, çuxurlar, qalınlaşma və ya portağal qabığına bənzər görünüş.

Məmə Ucu Dəyişiklikləri: Məmə ucunun içəri dönməsi, qızartı, soyulma və ya axıntı (qanlı və ya şəffaf axıntı).

Döşdə və ya Məmə ucunda Ağrı: Davamlı olan və keçməyən ağrı.

Diaqnostika

Mammoqrafiya: Döş xərçənginin erkən aşkar edilməsində istifadə olunan əsas skrininq metodudur.

Ultrasonoqrafiya: Şişin maye və ya bərk olduğunu ayırd etmək üçün istifadə edilir.

MRİ (Maqnit Rezonans Tomoqrafiyası): Şişin ölçüsü və yayılma dərəcəsi haqqında daha ətraflı məlumat verir.

Biopsiya: Şübhəli toxumadan nümunə götürülərək mikroskop altında xərçəng hüceyrələrinin olub-olmadığını təyin edir.

Genetik Testlər: Genetik mutasiyaların mövcudluğunu təyin etmək üçün BRCA1, BRCA2 və digər genetik testlər.

Müalicə

Cərrahi Müdaxilə: Xərçəngin mərhələsinə və yayılma dərəcəsinə görə lumpektomiya (şişin çıxarılması) və ya mastektomiya (döşün tam çıxarılması) həyata keçirilir.

Şüa Terapiyası: Xərçəng hüceyrələrini məhv etmək üçün radiasiya istifadə edilir.

Kimyaterapiya: Xərçəng hüceyrələrini öldürmək və ya böyüməsini yavaşlatmaq üçün dərmanlar.

Hormonal Terapiya: Östrogen və progesteron hormonlarının təsirini azaltmaq və ya bloklamaq üçün dərmanlar istifadə edilir.

Hədəflənmiş Terapiya: HER2-pozitiv döş xərçəngi hüceyrələrini hədəfləyən dərmanlarla müalicə.

İmmunoterapiya: Bədənin immun sistemini gücləndirərək xərçənglə mübarizə aparmasına kömək edir.

Profilaktika

Mütəmadi Skrininq: Mammoqrafiya və müntəzəm həkim müayinələri.

Sağlam Çəki Saxlamaq: Piylənmənin qarşısını almaq.

Fiziki Aktivlik: Mütəmadi idman etmək.

Alkoqol və Siqaretdən Uzaq Durmaq: Alkoqol istifadəsini məhdudlaşdırmaq və siqaretdən imtina etmək.

Hormonal Terapiyanın Nəzarəti: Hormonal dərmanların istifadəsini həkim nəzarəti altında etmək.