Endometrioz
Əlamətlər
Endometriozun əlamətləri fərqli ola bilər və şiddəti dəyişə bilər. Ən yaygın əlamətlər aşağıdakılardır:
Pelvik Ağrı: Xüsusilə menstruasiya zamanı şiddətlənən pelvik ağrı. Ağrı adətən alt qarında, beldə və ya çanaqda hiss edilir.
Dismenoreya: Ağrılı menstruasiya.
Dispareuniya: Cinsi əlaqə zamanı ağrı.
Diskeziya: Nəcis ifrazı zamanı ağrı.
İdrar Çıxarma Problemləri: İdrar çıxarma zamanı ağrı və ya digər problemlər.
Ağır Menstruasiya: Həddindən artıq qanaxma və ya menorragiya.
Görünməyən Simptomlar: Yorğunluq, ishal, qəbizlik, şişkinlik və ürək bulanması.
Sonsuzluq: Endometriozlu qadınların təxminən 30-40%-ində sonsuzluq problemi olur.
Səbəblər
Endometriozun dəqiq səbəbi tam olaraq bilinmir, lakin bir neçə nəzəriyyə irəli sürülmüşdür:
Retrograd Menstruasiya: Menstrual qanaxma zamanı qan axınının uterusdan geriyə doğru axması və endometrium hüceyrələrinin pelvik boşluğa keçməsi.
Embriyonik Hüceyrə Dəyişiklikləri: Embriyonik dövrdə bəzi hüceyrələrin endometrium toxumasına çevrilməsi.
Cərrahi Yara İmplantasiyası: Cərrahi əməliyyatlar zamanı (məsələn, sezaryen) endometrium hüceyrələrinin digər bölgələrə keçməsi.
İmmunitet Sistemi Problemləri: İmmunitet sisteminin endometrioz hüceyrələrini düzgün şəkildə məhv etməməsi.
Genetik Yanaşmalar: Ailə tarixçəsi olan qadınlarda daha yüksək risk.
Diaqnoz
Endometriozun diaqnozu üçün bir neçə üsul istifadə olunur:
Tibbi Tarixçə və Fiziki Müayinə: Həkim simptomları və tibbi tarixçəni qiymətləndirir.
Pelvik Müayinə: Pelvik bölgədə kistlər və ya həssas sahələrin yoxlanılması.
Ultrasonoqrafiya: Pelvik orqanların görüntülənməsi üçün ultrasəs istifadə edilir.
Maqnit Rezonans Tomoqrafiya (MRT): Daha dəqiq görüntülər əldə etmək üçün.
Laparoskopiya: Diaqnostik və cərrahi bir prosedurdur. Laparoskop vasitəsilə endometrioz lezyonları aşkarlanır və müalicə edilir. Endometriozun qızıl standart diaqnoz üsuludur.
Müalicə
Endometriozun müalicəsi xəstənin simptomlarına, yaşına və reproduktiv planlarına bağlı olaraq fərqli ola bilər. Müalicə variantları aşağıdakılardır:
Medikamentoz Müalicə:
Ağrı Kəsicilər: NSAID-lər (məsələn, ibuprofen, naproksen) ağrını azaltmağa kömək edə bilər.
Hormon Müalicəsi: Endometriozun şiddətini və yayılmasını azaltmaq üçün hormonal kontraseptivlər (doğum kontrol həbləri, hormonal spiral), GnRH agonistləri və antagonistləri, progestinlər və danazol kimi dərmanlar.
Aromataz İnhibitorları: Estrogen səviyyəsini azaltmaq üçün.
Cərrahi Müdaxilə:
Laparoskopik Cərrahiyyə: Endometrioz lezyonlarının çıxarılması və ya məhv edilməsi üçün.
Histerektomiya: Uterusun çıxarılması (ağır hallarda və ya digər müalicələrin təsirli olmadığı hallarda).
Alternativ və Tamamlayıcı Müalicələr:
Akupunktur: Ağrını azaltmaq üçün.
Fiziki Terapiya: Pelvik əzələlərin rahatlaması üçün.
Stressin İdarə Edilməsi: Yoga və meditasiya kimi texnikalar.
Yaşam Tərzi Dəyişiklikləri:
Diyet: Sağlam və balanslı bir pəhriz, antiinflamatuar qidalar (məsələn, meyvə, tərəvəz, tam taxıllar) daxildir.
Fiziki Aktivlik: Nizamlı məşqlər ağrını və stresi azaltmağa kömək edə bilər.
Sonsuzluq və Endometrioz
Endometrioz sonsuzluğa səbəb ola bilər, lakin endometriozlu qadınların çoxu hamilə qala bilir. Müalicə variantları aşağıdakılardır:
Ovulyasiya İnduksiyası və İntrauterin İnseminasiya (IUI): Yüngül endometrioz hallarında istifadə edilə bilər.
In Vitro Fertilizasiya (IVF): Daha ağır hallarda və ya digər metodlar uğursuz olduqda istifadə edilir.
Endometrioz ciddi və həyat keyfiyyətini azalda bilən bir xəstəlikdir. Simptomlarınız varsa və ya endometriozdan şübhələnirsinizsə, mütləq bir ginekoloqa müraciət etmək vacibdir. Həkiminiz, sizin üçün ən uyğun müalicə planını təyin edəcək və həyat keyfiyyətinizi yaxşılaşdırmağa kömək edəcəkdir.