Sosial fobiyanın səbəbləri

Sosial fobiyanın əlamətləri:

Başqalarının yanında narahatlıq və ya qorxu hissi

Danışarkən və ya ictimai yerlərdə olarkən ürək döyüntüsünün sürətlənməsi, titrəmə, tərləmə, nəfəs darlığı

Tənqid edilməkdən və ya gülünc vəziyyətə düşməkdən həddindən artıq qorxmaq

Tanımadığı insanlarla ünsiyyətdən qaçmaq

İctimai çıxış etməkdən və ya diqqət mərkəzində olmaqdan çəkinmək

Başqalarının yanında yemək yemək, yazmaq və ya danışmaqdan narahat olmaq

Sosial vəziyyətlərdən əvvəl günlər və ya həftələr öncədən narahat olmaq

Sosial fobiyanın səbəbləri:

Sosial fobiya genetik, bioloji və ətraf mühit faktorlarının təsiri nəticəsində inkişaf edə bilər:

Genetik meyillilik – Ailədə sosial fobiya olan şəxslərin bu narahatlığı yaşama ehtimalı daha yüksəkdir.

Beyin kimyası – Beyində serotonin və dopamin kimi neyrotransmitterlərin balanssızlığı sosial anksiyeteyə səbəb ola bilər.

Pis təcrübələr və travmalar – Keçmişdə alçaldılmaq, zorakılığa məruz qalmaq və ya sosial mühitdə uğursuz təcrübələr yaşamaq sosial fobiyanın yaranmasına səbəb ola bilər.

Ailə və tərbiyə – Uşaqlıqda həddindən artıq qoruyucu və ya sərt mühitdə böyümək sosial qorxuların yaranmasına gətirib çıxara bilər.

Sosial fobiyanın təsiri:

Sosial fobiya insanın şəxsi və peşəkar həyatına ciddi təsir göstərə bilər:

Təhsil və karyera imkanlarının məhdudlaşması

Yalnızlıq və sosial münasibətlərin zəifləməsi

Özünə inamsızlıq və depressiya riski

Alkoqol və ya digər maddələrə yönəlmə ehtimalının artması (stressi azaltmaq üçün)

Sosial fobiyanın müalicəsi və idarə olunması:

Psixoterapiya:

Koqnitiv-Davranışçı Terapiya (KDT) – Sosial fobiyanın ən effektiv müalicə üsullarından biridir. Bu terapiya vasitəsilə şəxs mənfi düşüncə tərzini dəyişməyi və qorxuları ilə üzləşməyi öyrənir.

Ekspozisiya terapiyası – Qorxulan sosial vəziyyətlərə tədricən məruz qalmaq və onlarla baş etməyi öyrənmək üçün istifadə olunur.

Dərman müalicəsi:

Selektiv serotonin geri alım inhibitorları (SSRI) – (məsələn, sertralin, paroksetin) anksiyetəni azaltmaq üçün təyin edilə bilər.

Beta-blokerlər – (məsələn, propranolol) ictimai çıxış və ya performans narahatlığı üçün istifadə edilə bilər.

Anksiyolitik dərmanlar (benzodiazepinlər) – Ancaq uzunmüddətli istifadəsi tövsiyə edilmir, çünki asılılıq yarada bilər.

Özünü idarə etmə üsulları:

Tənəffüs və rahatlama texnikaları – Meditasiya və nəfəs məşqləri stresin azalmasına kömək edə bilər.

Pozitiv düşüncə və özünü motivasiya etmə – Sosial bacarıqları artırmaq və mənfi düşüncələri yenidən qiymətləndirmək faydalı ola bilər.

Kiçik addımlarla sosiallaşma – Sosial bacarıqları inkişaf etdirmək üçün kiçik və rahat mühitlərdə insanlarla ünsiyyət qurmağa başlamaq.

Sosial fobiya nə qədər erkən aşkar edilərsə və müalicə edilərsə, insanın sosial həyatına olan təsiri bir o qədər az olar. Əgər bu narahatlıq gündəlik həyatınızı ciddi şəkildə məhdudlaşdırırsa, mütəxəssis yardımı almaq vacibdir.