Estrogen hormonunun olmaması

Estrogen qadınların cinsi inkişafını və reproduktiv funksiyasını tənzimləyən əsas hormonlardan biridir, həmçinin kişilərdə də müəyyən funksiyaları dəstəkləyir. Bu hormon, qadınlarda yumurtalıqlar tərəfindən istehsal edilir və menstrüasiya dövrlərini, sümük sağlamlığını, ürək-damar sistemini və ümumi cinsi funksiyanı tənzimləyir. Estrogen çatışmazlığı isə bu hormonun yetərincə ifraz olunmaması nəticəsində ortaya çıxır və müxtəlif sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər.

Süni intellekt ilə təkmiləşdirilmiş versiya

Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır

Estrogen Çatışmazlığı Nədir?

Estrogen çatışmazlığı, qadın orqanizmində bir çox mühüm funksiyanı tənzimləyən bu hormonun səviyyəsinin normadan aşağı düşməsi vəziyyətidir. Bu hormonun azalması həm fiziki, həm də emosional sağlamlığa ciddi təsir göstərə bilər. Xüsusilə menopoz dövründə təbii bir proses kimi qarşımıza çıxan bu vəziyyət, müxtəlif sağlamlıq problemləri səbəbindən daha erkən yaşlarda da müşahidə oluna bilər.

Estrogen Çatışmazlığının Səbəbləri

Estrogen səviyyələrinin azalmasına bir sıra müxtəlif amillər səbəb ola bilər. Bu səbəblər arasında ən çox rast gəlinənlər aşağıdakılardır:

Menopoz: Adətən 45-55 yaş aralığında baş verən bu dövrdə yumurtalıqlar estrogen istehsalını əhəmiyyətli dərəcədə azaldır. Bu, çatışmazlığın ən yaygın təbii səbəbidir.
Premenopozal (Erkən) Yumurtalıq Çatışmazlığı: 40 yaşından əvvəl yumurtalıqların fəaliyyətini dayandırmasıdır. Otoimmun xəstəliklər, genetik faktorlar, kimyaterapiya və ya radiasiya müalicəsi buna səbəb ola bilər.
Histerektomiya (Yumurtalıqların Çıxarılması): Cərrahi yolla yumurtalıqların götürülməsi (ooforektomiya) əsas estrogen mənbəyini yox etdiyi üçün ani çatışmazlığa səbəb olur.
Anoreksiya və Qida Çatışmazlığı: Aşağı bədən yağı və qeyri-kafi qidalanma hormon istehsalını pozur.
Hiperprolaktinemiya: Hipofiz vəzi problemləri nəticəsində yüksələn prolaktin hormonu estrogen səviyyəsini aşağı sala bilər.
Xroniki Xəstəliklər: Böyrək və ya qaraciyər çatışmazlığı kimi xroniki vəziyyətlər hormon metabolizmasını pozur.

Estrogen Çatışmazlığının Ən Yaygın Simptomları

Estrogen çatışmazlığı bədənin müxtəlif sistemlərində fərqli simptomlarla özünü büruzə verir. Əsas əlamətlər aşağıdakı cədvəldə ümumiləşdirilmişdir:

Simptom Kateqoriyası	Müşahidə Olunan Əlamətlər
Reproduktiv Sistem	Menstruasiya pozğunluqları, amenoreya, vajinal quruluq, cinsi əlaqə zamanı ağrı (dispareuniya)
Fiziki Təsirlər	İsti basmalar, gecə tərləmələri, yuxu pozğunluqları, yuxusuzluq
Psixoloji Vəziyyət	Əhval dəyişikliyi, depressiya, narahatlıq və əsəbilik
Xarici Görünüş	Dərinin incəlməsi və quruması, saçların nazikləşməsi və tökülməsi
Uzunmüddətli Risklər	Sümük sıxlığının azalması (osteoporoz), ürək-damar xəstəlikləri riski

Bundan əlavə, libido azalması və ümumi cinsi fəaliyyətdə zəifləmə də estrogen çatışmazlığının xarakterik əlamətlərindəndir.

Diaqnoz Necə Qoyulur?

Estrogen çatışmazlığının dəqiq diaqnozu üçün mütəxəssis həkimlər tərəfindən aşağıdakı müayinələr aparılır:

Qan Testləri: Estradiol səviyyəsi ölçülür. Həmçinin, yüksək FSH (Follikul stimullaşdırıcı hormon) səviyyəsi menopoz və ya erkən yumurtalıq çatışmazlığını təsdiqləmək üçün yoxlanılır.
Pelvik Müayinə: Fiziki simptomları, xüsusilə vajinal quruluğu qiymətləndirmək üçün icra edilir.
Densitometriya: Sümük sıxlığını ölçərək osteoporoz riskini müəyyən etmək üçün istifadə olunur.

Estrogen Çatışmazlığının Müalicə Üsulları

Müalicə planı çatışmazlığın səbəbinə və simptomların şiddətinə uyğun olaraq fərdiləşdirilir:

1. Hormon Əvəzedici Müalicə (HRT)

Bu metod estrogen səviyyəsini artırmaq üçün ən effektiv yoldur. Həblər, dəri yamaqları, jellər və ya kremlər formasında tətbiq olunur. HRT müalicəsi mütləq həkim nəzarətində olmalıdır, çünki uzunmüddətli istifadə bəzi risklər (qan laxtalanması, döş xərçəngi və s.) yarada bilər.

2. Lokal Müalicələr

Sistemik təsir yaratmadan yalnız vajinal quruluq və ağrını aradan qaldırmaq üçün lokal estrogen kremləri və ya tabletləri istifadə edilir.

3. Həyat Tərzi və Qidalanma

Qidalanma: Kalsium və D vitamini ilə zəngin (süd məhsulları, balıq, yaşıl tərəvəzlər) pəhriz sümük sağlamlığını qoruyur.
Məşq: Ağırlıq məşqləri sümük sıxlığını artırır.
Zərərli Vərdişlər: Siqaret və alkoqol estrogen səviyyəsini azaltdığı üçün bunlardan uzaq durmaq vacibdir.

4. Bitki Əsaslı Köməkçilər

Soya və qırmızı yonca kimi fitoestrogenlər bəzi simptomları yüngülləşdirə bilər. Lakin bu metodların effektivliyi tam təsdiqlənmədiyi üçün həkim məsləhəti olmadan istifadə edilməməlidir.

Nəticə

Estrogen çatışmazlığı qadınların həyat keyfiyyətinə ciddi təsir edən, lakin idarə oluna bilən bir vəziyyətdir. Erkən diaqnoz və düzgün müalicə yanaşması ilə fəsadların qarşısını almaq mümkündür. Hormonal dəyişikliklərdən şübhələnirsinizsə, vaxt itirmədən bir ginekoloq və ya endokrinoloq ilə məsləhətləşməyiniz tövsiyə olunur.