Onurğa kanalının daralması (onurğa stenozu)
📌 Spinal kanal nədir və niyə daralır?
Spinal kanal, onurğa sütununun ortasından keçən və onurğa beynini və sinir köklərini qoruyan bir boşluqdur.
❗ Daralmanın əsas səbəbləri:
Səbəbİzah
🔹 Degenerativ dəyişikliklər (yaşlanma)Ən yaygın səbəb – disk çökməsi, sümük çıxıntıları (osteofitlər), bağların qalınlaşması
🦴 Bel və boyun fəqərələrinin yırtığı (disk yırtığı)Fəqərəarası diskin çıxaraq kanalı daraltması
🦠 Onurğa iltihabi xəstəlikləri və şişlərKanalda yer tutaraq təzyiq yarada bilər
⚒️ Travmalar və sınıqlarKanalın deformasiyasına səbəb ola bilər
👶 Anadangəlmə darlıqNadir, amma bəzən erkən yaşlarda belə simptom verə bilər
📍 Stenoz harada yaranır?
NahiyəXəstədə nə hiss edilir?
Boyun (servikal stenoz)Boyun ağrısı, qol və əl keyliyi, balanssızlıq
Bel (lumbal stenoz)Bel ağrısı, ayaqlarda zəiflik, yeridikcə artan ağrı (neurogen klaudikasiya)
⚠️ Əlamətlər
SimptomAçıklama
⚡ Bel və ya boyun ağrısıOturanda azalır, yeriyəndə artır
🦵 Ayaqlarda yanma, karalma, zəiflikXüsusilə uzunmüddətli durduqda və ya getdikcə
🚶 Gəzinti məsafəsində azalmaHər 5–10 dəqiqədə dayanmaq ehtiyacı
🧍♂️ Dik durmaqla ağrının artmasıİrəli əyildikdə rahatlıq hissi
🛏️ İstirahətlə düzəlməyən ağrıXronik hala keçərsə yuxunu belə poza bilər
🔬 Diaqnostika
MüayinəNə üçün edilir?
🧲 MRT (maqnetik rezonans)Daralan sahənin, sinir sıxılmasının ən ətraflı görüntüsü
📸 KT (kompüter tomoqrafiyası)Sümük strukturları və osteofitlər daha yaxşı görünür
⚡ Elektromioqrafiya (EMG)Sinir zədələnməsi və əzələ zəifliyi ölçülür
🩺 Müalicə yolları
🧴 Konservativ (cərrahiyyəsiz) müalicə
💊 Ağrıkəsicilər və iltihab əleyhinə dərmanlar (NSAİİ)
🌡️ Fizioterapiya və güc məşqləri
🧘♀️ Pilates və postural məşqlər – onurğaya yükü azaldır
💉 Epidural steroid inyeksiyaları – sinir kökü iltihabını və şişini azaldır
➡️ Bu üsullar yüngül və orta hallarda effektiv ola bilər.
🔧 Cərrahi müdaxilə (əgər simptomlar davam edirsə)
Əməliyyat növüİzah
🦴 Laminektomiya (dekompressiya əməliyyatı)Kanalı daraldan sümük və toxumaların çıxarılması
🔩 Spinal füzyon (sabitləşdirmə əməliyyatı)Cərrahiyyədən sonra onurğanın sabitliyi üçün vidaların yerləşdirilməsi
🌀 Minimal invaziv dekompressiyaKiçik kəsiklərlə sinir sıxılmasının aradan qaldırılması (daha az ağrı, qısa bərpa müddəti)
📈 Cərrahiyyənin faydaları və riskləri
FaydalarRisklər
🟢 Ayaqlarda zəiflik və ağrının azalması🔴 Infeksiya, qanaxma, sinir zədələnməsi
🟢 Gəzinti məsafəsinin artması🔴 Qonşu fəqərələrdə gərginlik
🟢 Yaşam keyfiyyətinin yüksəlməsi🔴 Əməliyyatdan sonra ağrının tam keçməməsi (nadir)
🏡 Ev şəraitində nə etmək olar?
📏 Duruş məşqləri və bel əzələlərinin gücləndirilməsi
🪑 Yüksək arxalı ortopedik oturacaq seçimi
🛌 Orta sərtlikdə döşək
🚶♂️ Qısa fasilələrlə yerimək və ayaqda qalmamaq
❌ Uzunmüddətli əyilmə və ağırlıq qaldırmaqdan çəkinmək
✅ Nəticə olaraq:
Onurğa stenozu, yaşla birlikdə artan və funksional məhdudiyyət yaradan bir problemdir
Erkən diaqnoz və düzgün fizioterapiya ilə əməliyyatsız nəzarət mümkündür
Ağır hallarda cərrahiyyə müalicəsi tutma, ağrı və zəifliyi azaltmaq üçün uğurlu nəticələr verir