Gözyaşı kanalının obstruksiyası nədir?
Gözyaşı Kanalının Obstruksiyasının Səbəbləri
1. Doğuşdan gələn səbəblər (kongenital):
Yeni doğulmuş körpələrdə:
Gözyaşı kanalı tam inkişaf etməmiş və ya kanalın sonunda olan membran açılmamış ola bilər.
Bu vəziyyət adətən doğumdan sonra ilk aylarda öz-özünə düzəlir.
2. Qazanılmış səbəblər:
İnfeksiyalar:
Müxtəlif bakterial və viral infeksiyalar gözyaşı kanalında iltihaba və tıxanmaya səbəb ola bilər.
Yaşlanma:
Yaşlandıqca gözyaşı kanalı darala bilər və ya elastikliyini itirə bilər.
Travma və ya cərrahi əməliyyatlar:
Üzə və ya göz bölgəsinə gələn travmalar gözyaşı kanalını zədələyə bilər.
Burun problemləri:
Burunda poliplər, sinusit və ya septum deviasiyası gözyaşı kanalının tıxanmasına səbəb ola bilər.
Şişlər:
Gözyaşı və ya burun nahiyəsindəki şişlər kanalın normal funksiyasına mane ola bilər.
Gözyaşı Kanalının Obstruksiyasının Əlamətləri
Davamlı göz yaşarması (epifora):
Gözyaşı drenajının pozulması nəticəsində gözlər daim yaş görünür.
Qızartı və qıcıqlanma:
Göz ətrafında qızartı və yanma hissi.
İnfeksiya (dakriosistit):
Kanalda toplanan gözyaşı bakterial infeksiyaya səbəb ola bilər.
Əlamətlər: Şişkinlik, ağrı, irin axıntısı və bəzən hərarət.
Göz nahiyəsində şişlik:
Göz yaşı kanalının ətrafında həssaslıq və şişkinlik.
Görmə problemləri:
Şiddətli yaşarma səbəbindən bulanıq görmə.
Diaqnoz
Gözyaşı kanalının obstruksiyası göz həkimi tərəfindən klinik müayinə və xüsusi testlərlə diaqnoz edilə bilər:
Fiziki müayinə: Göz ətrafında qızartı, şişlik və ya həssaslıq araşdırılır.
Gözyaşı drenaj testi (fluorescein test):
Gözə xüsusi bir boya damladılır və gözyaşı kanalının bu boyanı buruna aparıb-aparmadığı yoxlanılır.
Gözyaşı kanalının irrigasiyası:
Kanalın açıqlığını yoxlamaq üçün gözyaşı kanalına maye verilir.
Diaqnostik görüntüləmə:
X-ray, ultrasəs və ya CT skan kimi üsullarla tıxanmanın yeri və səbəbi müəyyən edilir.
Müalicə Yolları
Müalicə tıxanmanın səbəbinə, yaşa və vəziyyətin ağırlığına görə dəyişir:
1. Yeni doğulmuş körpələrdə:
Masaj:
Körpələrin gözyaşı kanalını açmaq üçün xüsusi masaj texnikaları tətbiq olunur (Crigler masajı).
Antibiotik damlalar:
İnfeksiya varsa, göz damlaları ilə müalicə aparılır.
Probing (sonda ilə açılma):
1 yaşına qədər tıxanma keçməzsə, göz həkimi sonda vasitəsilə kanalın açılmasını təmin edə bilər.
2. Böyüklərdə və qazanılmış tıxanmada:
İlaç müalicəsi:
İnfeksiyaya qarşı antibiotiklər (damla və ya oral dərmanlar).
Dilatasiyası və irrigasiyası:
Kanal genişləndirilib təmizlənə bilər.
Balon kateter dilatasiyası:
Kanalın tıxanan hissəsi balonla genişləndirilir.
Cərrahi müdaxilə (dakriosistorinostomiya):
Ciddi tıxanmalarda kanalın yeni bir yol ilə açılması təmin edilir.
Profilaktika
Göz hijyeninə diqqət: Göz və ətrafını təmiz saxlayın.
İnfeksiyalardan qorunun: Göz infeksiyalarını vaxtında müalicə edin.
Travmalardan çəkinin: Üzə və göz bölgəsinə gələn zərbələrdən qorunun.
Allergiyaları idarə edin: Allergik reaksiyalardan qaynaqlanan qıcıqlanmaları nəzarət altında saxlayın.
Nəticə
Gözyaşı kanalının obstruksiyası əsasən müalicə edilə bilən bir vəziyyətdir. Erkən mərhələdə diaqnoz və müalicə, ciddi fəsadların qarşısını almaqda əhəmiyyətlidir. Əgər davamlı göz yaşarması və ya infeksiya əlamətləri varsa, vaxt itirmədən göz həkiminə müraciət etmək vacibdir.