Somatizasiya nədir? Somatoform pozuntular
Somatizasiya Nədir?
Somatizasiya, insanın psixoloji stress və ya narahatlıq hisslərini fiziki simptomlar vasitəsilə ifadə etməsidir. Bu vəziyyətdə şəxs, bədənində real və ya xəyali ağrılar və ya narahatlıqlar hiss edə bilər, lakin tibbi müayinələr nəticəsində bu simptomların fiziki səbəbi tapılmır. Somatizasiya çox vaxt psixoloji stresslə əlaqədardır və uzun müddət davam edə bilər.
Somatoform Pozuntular:
Somatoform pozuntular (indiki zamanda bu pozuntular tez-tez "somatik simptom pozuntusu" olaraq adlandırılır), bir insanın tibbi olaraq izah edilməyən fiziki simptomlar yaşadığı bir qrup psixoloji pozuntulardır. Bu simptomlar realdır və şəxsin həyat keyfiyyətini ciddi şəkildə təsir edə bilər, lakin onların tibbi bir səbəbi yoxdur və əsas səbəbi psixoloji faktorlar təşkil edir.
Somatoform pozuntuların əsas növləri aşağıdakılardır:
Somatik Simptom Pozuntusu:
Bu pozuntuya sahib olan insanlar bədənlərinin müxtəlif hissələrində ağrı və ya digər fiziki narahatlıqlar yaşayırlar. Bu simptomlar uzun müddət davam edir və tibbi bir səbəbi yoxdur. Şəxs simptomların şiddəti ilə bağlı həddindən artıq narahatlıq və ya stress hiss edir.
İnkişaf Etmiş Sağlamlıq Anksiyetesi (Əvvəl Hipokondriyazis):
Şəxs xəstə olduğuna dair davamlı bir inam içində olur və bədənindəki hər hansı bir kiçik əlaməti ciddi bir xəstəliyin göstəricisi kimi şərh edir. Bu insanlar tibbi müayinələrdən sonra belə, narahatlıqlarını itirməzlər.
Konversiya Pozuntusu:
Psixoloji stress fiziki disfunksiyalara səbəb olur, məsələn, görmə itirilməsi, iflic, və ya digər nevroloji simptomlar. Bu simptomların tibbi bir izahı yoxdur və psixoloji faktorlar əsas rol oynayır.
Kompulsiv Bədən Dismorfik Pozuntusu:
Bu pozuntu ilə əlaqəli olan insanlar öz bədənlərinin müəyyən bir hissəsini qüsurlu və ya çirkin olaraq görürlər, halbuki bu qüsur ya çox kiçikdir, ya da ümumiyyətlə mövcud deyil. Bu düşüncə insanın gündəlik həyatına ciddi şəkildə təsir edə bilər.
Faktitiyə Pozuntusu:
Şəxs özünü xəstə kimi göstərir və ya xəstəlik təqlid edir, bəzən hətta özünə zərər verməklə və ya saxta simptomlar yaratmaqla bu vəziyyəti davam etdirir. Bu pozuntu, daha çox diqqət və ya şəfqət almaq məqsədi ilə edilə bilər.
Somatizasiya və Somatoform Pozuntuların Müalicəsi:
Bu pozuntuların müalicəsi əsasən psixoterapiya və bəzən dərman müalicəsi ilə həyata keçirilir:
Psixoterapiya:
Koqnitiv-Davranışçı Terapiya (KDT): Şəxsin düşüncələrini, emosiyalarını və davranışlarını dəyişdirməyə yönəlik terapiya növüdür. KDT, somatik simptomlarla əlaqəli narahatlıqları və onları idarə etmə yollarını öyrədir.
Psixoedukasiya: Şəxsin öz psixoloji problemlərini daha yaxşı anlamasına kömək etmək və stressin fiziki simptomlara necə təsir etdiyini öyrətmək məqsədi daşıyır.
Dərman Müalicəsi:
Antidepresanlar və ya anksiolitiklər kimi dərmanlar, somatoform pozuntuları olan bəzi insanlarda simptomları azaltmağa kömək edə bilər. Bu dərmanlar mütləq bir həkim nəzarəti altında istifadə edilməlidir.
Stres İdarə Edilməsi:
Stressin azaldılması, yoga, meditasiya, idman və relaksasiya texnikaları vasitəsilə həyata keçirilə bilər. Bu üsullar psixoloji narahatlığı azaldaraq somatik simptomları da yüngülləşdirə bilər.
İnkişaf Etmiş Sosial Dəstək:
Dostlar və ailə üzvləri ilə müntəzəm əlaqədə olmaq, somatizasiya və somatoform pozuntuların idarə edilməsində mühüm rol oynaya bilər.
Bu pozuntuların ciddi olduğunu və gündəlik həyatı təsir edə biləcəyini unutmayın. Peşəkar yardım almaq və psixoloji müalicə ilə bu vəziyyətlərin öhdəsindən gəlmək mümkündür.