Hipertoniya
Hipertoniyanın növləri
İbtidai (Əsas) Hipertoniya: Ən çox rast gəlinən tipdir və adətən aşkar səbəb olmadan inkişaf edir. Bu tip hipertoniyanın inkişafında yaş, genetika və həyat tərzi faktorları rol oynaya bilər.
İkincili Hipertoniya: Başqa bir sağlamlıq probleminin birbaşa nəticəsi olaraq meydana gəlir. Böyrək xəstəlikləri, endokrin pozğunluqlar və bəzi dərmanların yan təsirləri ikincili hipertoniyanın səbəblərindəndir.
simptomlar
Bir çox insanlar hipertoniyaya sahib olduqlarını başa düşə bilməzlər, çünki adətən heç bir aşkar simptomlar göstərmir. Ancaq çox yüksək təzyiq vəziyyətlərində baş ağrısı, nəfəs darlığı, burun qanaması və yorğunluq kimi əlamətlər meydana gələ bilər. Bu səbəbdən hipertoniya "səssiz qatil" adlanır.
Diaqnoz
Hipertoniya bir tibb işçisi tərəfindən aparılan qan təzyiqi ölçmələri ilə diaqnoz edilir. Qan təzyiqi mmHg (civə millimetri) ilə ölçülür və iki rəqəmdən ibarətdir: sistolik (ürək döyüntüsü zamanı maksimum təzyiq) və diastolik (döyünmələr arasındakı minimum təzyiq). 140/90 mmHg və yuxarı dəyərlər hipertoniya üçün hədd hesab olunur.
Müalicə və İdarəetmə
Hipertoniyanın idarə edilməsi həyat tərzi dəyişiklikləri və lazım olduqda dərmanlarla mümkündür. Həyat tərzi dəyişiklikləri aşağıdakıları əhatə edə bilər: Sağlam pəhriz (az duz və doymuş yağ qəbulu, bol meyvə və tərəvəz) Daimi fiziki fəaliyyət Arıqlamaq (artıq çəki varsa) Alkoqol istehlakının azaldılması siqaret çəkməmək Bəzi hallarda həyat tərzi dəyişiklikləri kifayət olmaya bilər və dərman tələb oluna bilər. Hipertoniya üçün müxtəlif növ dərmanlar mövcuddur və xəstənin vəziyyətindən asılı olaraq həkim tərəfindən ən uyğun olanı seçilir.
Qarşısının alınması
Hipertoniyanın qarşısını almaq sağlam həyat tərzinə riayət etməklə mümkündür. Daimi qan təzyiqi nəzarəti, risk faktorlarının idarə edilməsi və tibb işçiləri ilə müntəzəm təqib hipertoniya riskini azalda bilər və ya mövcud vəziyyətə nəzarət etməyə kömək edə bilər. Erkən diaqnoz və effektiv müalicə ilə hipertoniya idarə oluna bilər və əlaqəli sağlamlıq problemlərinin qarşısı alına bilər.