İnsekt ( böcək ) allergiyası
İnsekt (böcək) allergiyası, bəzi insanlarda böcək sancmaları və ya ısırmalarına qarşı aşırı immunitet sistemi reaksiyası ilə xarakterizə olunan bir vəziyyətdir. Bu allergik reaksiyalar, adətən, arılar, eşşəkarıları, sarıcağanlar və qırmızı qarınca kimi zəhərli böcəklərin sancmalarından sonra baş verir. İnsekt allergiyaları yüngüldən çox ciddiyə qədər müxtəlif simptomlara səbəb ola bilər və bəzi hallarda həyatı təhdid edən anafilaksiyə yol aça bilər.
Simptomlar
İnsekt allergiyasının simptomları sancma və ya ısırma yerində lokal reaksiyalarla (qızartı, şişkinlik, ağrı) məhdudlaşa bilər və ya daha ciddi sistemik reaksiyalara səbəb ola bilər:
- Qaşınma və dəridə qızarmış, şişkin ləkələr (urtikariya)
- Dodaqların, dilin və ya boğazın şişməsi
- Nəfəs almada çətinlik, xırıltılı solunum
- Şiddətli baş ağrısı, qarın ağrısı, mədə bulanması və qusma
- Şiddətli reaksiyalar halında, anafilaksi kimi simptomlar, o cümlədən düşən qan təzyiqi, şiddətli nəfəs çətinliyi, şok və hətta ölüm.
Səbəblər
İnsekt allergiyası, immunitet sisteminin böcək zəhərinə qarşı aşırı və mənfi bir reaksiya göstərməsi nəticəsində baş verir. Bəzi insanlar, genetik meyllilik də daxil olmaqla, bu tip reaksiyalara daha meyillidir.
Diaqnoz və Müalicə
- Diaqnoz: İnsekt allergiyasının diaqnozu, tibbi tarixçə, fiziki müayinə və bəzən dəri testləri və ya qan testləri ilə qoyula bilər.
- Müalicə: İlk müalicə adətən sancma və ya ısırma yerinin təmizlənməsi və simptomların yüngülləşdirilməsi üçün antihistaminlər və kortikosteroidlər kimi dərmanların qəbul edilməsidir. Anafilaksi kimi ciddi reaksiyalar üçün, epinefrin oto-enjektörü (məsələn, EpiPen) həyatı qurtara bilər və təcili tibbi yardım tələb edilir.
- Qorunma: İnsekt sancmalarından qorunmaq üçün, böcəklərin yayıldığı sahələrdən uzaq durmaq, açıq rəngli və bədəni tam örtən geyimlər geyinmək, şirin qoxular çıxaran parfüm və ya losyonlardan qaçınmaq tövsiyə olunur.
- İmmunterapi: Şiddətli insekt allergiyası olan bəzi insanlar üçün, allergenə qarşı immunitetin qurulması məqsədilə vənöz immunterapi (allergen spesifik immunterapi) tövsiyə edilə bilər.
İnsekt allergiyası olan insanlar, həmişə yanlarında təcili yardım dərmanlarını, xüsusilə epinefrin oto-enjektörünü saxlamalıdırlar və həkimləri ilə yaxından işləməlidirlər.