Kəskin pankreatit

Səbəblər

Kəskin pankreatitin ən yaygın səbəbləri aşağıdakılardır:

Öd daşları: Öd kisəsində yaranan daşlar öd kanalına keçərək pankreasın kanallarını tıxayır, bu da fermentlərin pankreas daxilində aktivləşməsinə səbəb olur.

Alkoqol istifadəsi: Uzun müddətli ağır alkoqol istifadəsi pankreasın iltihablanmasına səbəb ola bilər.

Bəzi dərmanlar: Pankreatitə səbəb ola bilən bəzi dərmanlar mövcuddur.

Metabolik pozuntular: Hiperlipidemiya (yüksək yağ səviyyələri), hiperkalsemiya (yüksək kalsium səviyyələri).

Travmalar: Qarın zədələri və ya cərrahi müdaxilələr pankreatitə səbəb ola bilər.

Enfeksiyalar: Viral və ya bakterial infeksiyalar.

Genetik faktorlar: Ailə tarixi olanlarda pankreatit riski daha yüksək ola bilər.

Simptomlar

Kəskin pankreatitin simptomları qəfil başlayır və müxtəlif ola bilər:

Şiddətli qarın ağrısı: Ağrı adətən qarının yuxarı hissəsində və ya arxaya yayıla bilər.

Bulantı və qusma: Yeməkdən imtina və davamlı qusma.

Qızdırma: Bədən temperaturunun artması.

Şişkinlik və həzm problemləri: Qarında şişkinlik və həzm pozuntuları.

Ürək darlığı və sürətli ürək döyüntüsü: Tənəffüs problemləri və taxikardiya.

Diaqnoz

Kəskin pankreatitin diaqnozu klinik simptomlar, tibbi tarix və laboratoriya testləri vasitəsilə qoyulur:

Fiziki müayinə: Həkim xəstənin qarınını yoxlayır və ağrının yerini və şiddətini qiymətləndirir.

Qan testləri: Serum amilaza və lipaza səviyyələrinin artması pankreatitin göstəricisidir.

Görüntüləmə testləri: Qarın ultrasəsi, kompüter tomoqrafiyası (KT) və ya maqnit rezonans tomoqrafiyası (MRT) pankreasın vəziyyətini və iltihabın dərəcəsini göstərir.

Endoskopik retroqrad xolangiopankreatoqrafiya (ERCP): Öd yollarının və pankreas kanallarının vəziyyətini qiymətləndirmək üçün.

Müalicə

Kəskin pankreatitin müalicəsi əsasən dəstəkləyici və simptomların idarə edilməsinə yönəlmişdir. Əsas müalicə üsulları aşağıdakılardır:

Narkotik müalicə:

Ağrıkəsicilər: Şiddətli ağrının idarə edilməsi üçün.

Antibiotiklər: İnfeksiyanın qarşısını almaq və ya müalicə etmək üçün (bəzən).

Maye və elektrolitlərin bərpası:

İntravenöz maye terapiyası: Dehidrasiyanın qarşısını almaq və elektrolit balansını bərpa etmək üçün.

Qidalanma dəstəyi:

Bağırsaqdan qidalanmanın məhdudlaşdırılması: Pankreasın istirahət etməsi üçün.

Damar yolu ilə qidalanma: Pankreasın bərpası müddətində qida və enerji təmin etmək üçün.

Endoskopik və cərrahi müdaxilələr:

ERCP: Öd yollarının tıxanmasını aradan qaldırmaq üçün.

Cərrahi müdaxilə: Nadir hallarda, nekrotik toxumanın çıxarılması və ya digər fəsadların müalicəsi üçün.

Evdə Baxım və Profilaktika

Kəskin pankreatit diaqnozu qoyulduqdan və xəstəxanada ilkin müalicə alındıqdan sonra, evdə baxım və profilaktik tədbirlər aşağıdakılardan ibarət ola bilər:

Alkoqol istifadəsinin məhdudlaşdırılması: Pankreatitin təkrarlanmasının qarşısını almaq üçün.

Sağlam qidalanma: Az yağlı, balanslı bir pəhriz, meyvə, tərəvəz və tam taxıllarla zəngin qidalanma.

Düzgün dərman istifadəsi: Həkim tərəfindən təyin olunan dərmanları düzgün və vaxtında qəbul etmək.

Qan lipid səviyyələrinin izlənməsi: Hiperlipidemiyanın idarə edilməsi.

Daimi tibbi nəzarət: Pankreasın vəziyyətini və ümumi sağlamlıq vəziyyətini müntəzəm olaraq yoxlamaq.

Fəsadlar

Kəskin pankreatitin müalicə edilmədiyi hallarda ciddi və həyati təhlükəli fəsadlara səbəb ola bilər:

Pankreas nekrozu: Pankreas toxumasının ölməsi.

Pankreas absesi və ya psevdokist: Pankreasda irin və ya maye toplanması.

Sepsis: İnfeksiyanın qan dövranına yayılması.

Çoxlu orqan çatışmazlığı: Həyati orqanların funksiyasının pozulması.

Xroniki pankreatit: Pankreasın qalıcı zədələnməsi və funksional itkilər.

Kəskin pankreatit ciddi və həyat keyfiyyətini təsir edən bir vəziyyətdir. Erkən diaqnoz və düzgün müalicə ilə simptomlar idarə edilə bilər və xəstənin sağalması təmin edilə bilər. Əgər kəskin pankreatit əlamətləri yaşayırsınızsa və ya bu vəziyyətdən şübhələnirsinizsə, dərhal tibbi yardım alınması vacibdir.