Kalsium nədir? Tərkibində Kalsium nədir?
Kalsiumun Tərkibi
Kalsium kimyəvi simvolu Ca, atom nömrəsi 20 olan bir elementdir. Bədəndəki əsas rolu:
Sümük və dişlərin möhkəmliyini təmin etmək.
Əzələ daralmalarını və sinir siqnallarını tənzimləmək.
Qan laxtalanma prosesində iştirak etmək.
Kalsiumun Əsas Mənbələri
1. Qida Mənbələri
Kalsium tərkibində yüksək olan qidalar:
Süd və Süd Məhsulları:
Süd, qatıq, pendir (xüsusilə ağ pendir və Parmesan).
Yaşıl Yarpaqlı Tərəvəzlər:
Ispanaq, brokoli, kələm.
Dəniz Məhsulları:
Sardina, somon (xüsusilə sümüklü konservlər).
Quru Məhsullar və Toxumlar:
Badam, küncüt toxumu, chia toxumu.
Dənli Bitkilər və Paxlalılar:
Noxud, lobya, soya məhsulları (tofu).
Fortifikasiya Edilmiş Qidalar:
Kalsiumla zənginləşdirilmiş portağal şirəsi, taxıl və çörəklər.
2. Su
Mineral Sular:
Bəzi növ mineral sular kalsiumla zəngindir.
Kalsiumun Bədəndəki Faydaları
1. Sümük və Diş Sağlamlığı
Sümüklərin möhkəmlənməsi və sümük sıxlığının qorunması.
Osteoporoz və sümük qırılmalarının qarşısını alır.
2. Əzələ Funksiyası
Əzələlərin düzgün şəkildə daralması və boşalmasını təmin edir.
Kramp və əzələ spazmlarını azaldır.
3. Sinir Sistemi
Sinir impulslarının ötürülməsini tənzimləyir.
Sinir hüceyrələri arasında siqnal ötürülməsində iştirak edir.
4. Qan Laxtalanması
Yaralanma zamanı qanaxmanın dayanması üçün vacibdir.
Kalsium, qan laxtalanma zülallarının aktivləşməsində rol oynayır.
5. Hormonal Funksiyalar
Hormonal tarazlığı dəstəkləyir və hüceyrə reaksiyalarını tənzimləyir.
Kalsium Əskikliyinin Əlamətləri
1. Sümük və Diş Problemləri
Sümük əriməsi (osteoporoz) və zəif sümük quruluşu.
Uşaqlarda raxit, dişlərin tez xarab olması.
2. Əzələ Problemləri
Əzələ spazmları, kramplar.
Yorğunluq və zəiflik.
3. Sinir Sistemi Problemləri
Həyəcanlılıq, sinir zəifliyi.
Qıcolmalar (ağır hallarda).
4. Qan Laxtalanması Problemləri
Yaralanma zamanı qanaxmanın gec dayanması.
Kalsiumun Artıqlığının (Hiper-Kalsiyemiya) Zərərləri
Kalsiumun həddindən artıq olması da sağlamlıq üçün zərərlidir:
Böyrək daşlarının yaranması.
Qəbizlik.
Yüksək qan təzyiqi.
Sinir və əzələ funksiyalarında problemlər.
Tövsiyə Olunan Gündəlik Kalsium Dozası
Yetkinlər: 1,000 mg.
50 yaşdan yuxarı qadınlar və 70 yaşdan yuxarı kişilər: 1,200 mg.
Uşaqlar: 700-1,300 mg (yaşa görə).
Hamilə və südverən qadınlar: 1,000-1,300 mg.
Kalsiumun Absorbsiyasını Artıran Faktorlar
D Vitamini: Kalsiumun bağırsaqlardan sorulmasını artırır.
Maqnezium: Kalsiumun metabolizmasında iştirak edir.
Turş Mühit: Mədənin turş mühiti kalsiumun daha yaxşı sorulmasına kömək edir.
Kalsiumun Absorbsiyasını Azaldan Faktorlar
Fosforun Artıqlığı: Həddindən artıq fosfor kalsium balansını poza bilər.
Piylənmə: Artıq yağ kalsiumun sorulmasına mane ola bilər.
Həddindən Artıq Duz və Kofein İstifadəsi: Kalsiumun sidiklə xaric olunmasını artırır.
Nəticə
Kalsium, sağlamlıq üçün vacib olan və sümük, diş, əzələ, sinir və qan funksiyalarında mühüm rol oynayan bir mineraldır. Kalsium çatışmazlığı ciddi sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər, lakin həddindən artıq qəbul da zərərlidir. Tarazlı qidalanma və düzgün həyat tərzi ilə bədəndə kalsium səviyyəsi normal saxlanıla bilər.