Konyunktivit
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Konyunktivit: Göz İltihabının Növləri və Səbəbləri
Konyunktivit, gözün ağ hissəsini və göz qapaqlarının daxili səthini örtən şəffaf təbəqənin (konyunktiva) iltihabıdır. Bu vəziyyət müxtəlif faktorlar nəticəsində inkişaf edə bilər və hər bir növün özünəməxsus klinik mənzərəsi mövcuddur. Xəstəliyin düzgün idarə olunması üçün onun yaranma səbəbini müəyyən etmək mütləqdir.
1. Bakterial Konyunktivit
Bakterial infeksiyalar nəticəsində yaranan bu növ, adətən irinli axıntı və kəskin qızarıqlıqla xarakterizə olunur. Əsasən Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae və Haemophilus influenzae kimi bakteriyalar tərəfindən törədilir.
Simptomları:
- Gözlərdə nəzərəçarpan qızartı.
- Səhərlər göz qapaqlarının yapışmasına səbəb olan qalın, sarı və ya yaşıl irinli axıntı.
- Bir və ya hər iki gözün prosesə cəlb olunması.
- Gözlərdə yüngül ağrı və ya narahatlıq hissi.
Müalicəsi: Bu növ adətən həkim tərəfindən təyin edilən antibiotik göz damcıları və ya məlhəmlərlə effektiv şəkildə müalicə olunur.
2. Viral Konyunktivit
Viruslar tərəfindən törədilən bu növ olduqca yoluxucudur və çox vaxt soyuqdəymə və ya yuxarı tənəffüs yolu infeksiyaları ilə birlikdə müşahidə olunur. Ən yayılmış səbəbi adenoviruslar olsa da, herpes virusları da bu vəziyyətə yol aça bilər.
Simptomları:
- Gözlərdə qızartı və sulu axıntı.
- İnfeksiyanın bir gözdən digərinə sürətlə yayılması.
- Qaşınma, qıcıqlanma və bəzən qızdırma ilə müşayiət olunan boğaz ağrısı.
Müalicəsi: Spesifik bir antiviral müalicə adətən tələb olunmur. Simptomları yüngülləşdirmək üçün isti kompreslər və süni gözyaşı damcılarından istifadə edilir.
3. Allergik Konyunktivit
Allergik reaksiyalar nəticəsində yaranır və çox vaxt allergik rinit (burun axıntısı, asqırma) ilə birlikdə inkişaf edir. Polen, ev tozu və heyvan tükləri kimi allergenlər əsas tətikləyicilərdir.
Simptomları:
- Şiddətli qaşınma və sulanma.
- Gözlərdə qızartı və toxumaların şişməsi.
Müalicəsi: Müalicədə antihistamin göz damcıları və ya sistemik allergiya əleyhinə dərmanlar tətbiq edilir. Əsas şərt allergendən uzaq durmaqdır.
4. Kimyəvi Konyunktivit
Gözlərin zərərli kimyəvi maddələrə (sabun, şampun, təmizləyici vasitələr) məruz qalması nəticəsində yaranan qıcıqlanmadır.
Simptomları:
- Yanma hissi, qıcıqlanma və şiddətli sulanma.
- Ağır hallarda görmə itkisi riski.
Müalicəsi: Gözlər dərhal bol su ilə yuyulmalı və təcili olaraq həkimə müraciət edilməlidir.
Konyunktivitin Ümumi Simptomları
Xəstəliyin növündən asılı olmayaraq, aşağıdakı ümumi əlamətlər müşahidə edilə bilər:
| Simptom | Təsviri |
|---|---|
| Qızarıqlıq | Gözün ağ hissəsinin çəhrayı və ya qırmızı rəng alması |
| Hissiyyat | Gözdə yanma, qaşınma və ya xarici cisim hissi |
| Şişlik | Göz qapaqlarında və konyunktivada ödem |
| Axıntı | Sulu və ya irinli (bakterial halda yapışqan) ifrazat |
| Görmə | Ağır hallarda müvəqqəti bulanıqlıq |
Konyunktivit Necə Yoluxur?
Xüsusilə viral və bakterial növlər yüksək yoluxuculuq qabiliyyətinə malikdir. İnfeksiya əsasən bu yollarla yayılır:
- Əl təması: Yoluxmuş şəxsin gözünə toxunduqdan sonra əllərini yumadan başqaları ilə təmasda olması.
- Hava-damcı yolu: Öskürmə və ya asqırma zamanı havaya yayılan damcılar.
- Şəxsi əşyalar: Yoluxmuş şəxsə aid dəsmal, yastıq və ya kosmetik vasitələrin istifadəsi.
Diaqnoz və Müalicə Prosesi
Konyunktivitin diaqnozu peşəkar göz həkimi tərəfindən aparılan fiziki müayinə ilə qoyulur. Həkim xəstənin tibbi tarixini qiymətləndirir və zərurət yarandıqda göz axıntısından nümunə götürərək laboratoriya analizləri tələb edə bilər.
Müalicə prinsipləri:
- Bakterial: Antibiotik kursunun tam başa vurulması vacibdir.
- Viral: İstirahət, kompreslər və (ehtiyac olarsa) antiviral preparatlar.
- Allergik: Allergenlə təmasın kəsilməsi və antihistaminlər.
- Kimyəvi: Təcili yuyulma və tibbi müdaxilə.
Konyunktivitdən Qorunma Yolları
İnfeksiyanın yayılmasının qarşısını almaq üçün aşağıdakı gigiyena qaydalarına riayət edilməlidir:
- Əlləri tez-tez sabunla yumaq və ya antiseptik istifadə etmək.
- Dəsmal, yastıq üzü və makiyaj vasitələri kimi şəxsi əşyaları paylaşmamaq.
- Gözlərə toxunmadan əvvəl əllərin təmizliyinə əmin olmaq.
- Yoluxucu konyunktiviti olan şəxslərlə yaxın təmasdan qaçınmaq.
Nəticə etibarilə, konyunktivit erkən diaqnoz və düzgün müalicə ilə fəsadsız sağalan bir xəstəlikdir. Profilaktik tədbirlər həm fərdi sağlamlığı qorumaq, həm də infeksiyanın kütləvi yayılmasının qarşısını almaq üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir.
