Konyunktivit

Konyunktivitin Növləri

Konyunktivit müxtəlif səbəblərə görə inkişaf edə bilər. Əsas növləri aşağıdakılardır:

1. Bakterial konyunktivit

Nədir?: Bakterial infeksiyalar nəticəsində yaranan konyunktivit növüdür. Gözlərdə irinli axıntı və qızarıqlıqla xarakterizə olunur.

Səbəbləri: Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae və Haemophilus influenzae kimi bakteriyalar bakterial konyunktivitə səbəb ola bilər.

Simptomlar:

Qızarmış gözlər

Gözlərdə qalın, sarı və ya yaşıl rəngli irinli axıntı (xüsusilə səhərlər göz qapaqlarının yapışması)

Bir və ya hər iki gözün təsirlənməsi

Gözlərdə yüngül ağrı və ya narahatlıq

Müalicə: Bakterial konyunktivit adətən antibiotik göz damcıları və ya məlhəmlərlə müalicə olunur.

2. Viral konyunktivit

Nədir?: Viruslar tərəfindən törədilən konyunktivit növüdür. Çox vaxt soyuqdəymə və ya tənəffüs yolu infeksiyası ilə müşayiət olunur.

Səbəbləri: Adenoviruslar viral konyunktivitin ən yayılmış səbəbidir, lakin herpes virusları da səbəb ola bilər.

Simptomlar:

Gözlərdə qızartı

Sulu axıntı

Bir gözdə başlayıb digər gözə yayılma

Gözlərdə qaşınma və ya qıcıqlanma

Qızdırma və boğaz ağrısı (bəzən)

Müalicə: Viral konyunktivit üçün spesifik antiviral müalicə adətən tələb olunmur. Simptomatik müalicə (isti kompreslər, süni gözyaşları) gözlərin rahatlığını təmin edə bilər.

3. Allergik konyunktivit

Nədir?: Allergik reaksiyaların nəticəsində inkişaf edən konyunktivit növüdür. Çox vaxt digər allergik simptomlarla birlikdə müşahidə olunur (məsələn, allergik rinit).

Səbəbləri: Polen, ev tozu, heyvan tükləri və digər allergenlər allergik konyunktivitə səbəb ola bilər.

Simptomlar:

Şiddətli qaşınma

Gözlərdə qızartı və şişlik

Sulu gözlər

Burun axıntısı və hapşırma (allergiya ilə əlaqəli digər simptomlar)

Müalicə: Antihistamin göz damcıları və ya allergiya əleyhinə dərmanlarla müalicə aparılır. Allergendən qaçınmaq da vacibdir.

4. Kimyəvi konyunktivit

Nədir?: Gözlərin kimyəvi maddələrə məruz qalması nəticəsində yaranan konyunktivit növüdür. Bu, adətən zərərli maddələrin gözə təsiri nəticəsində meydana gəlir.

Səbəbləri: Gözə sabun, şampun, təmizləyici vasitələr və ya digər kimyəvi maddələr düşdükdə kimyəvi konyunktivit yaranır.

Simptomlar:

Gözlərdə qızartı və yanma hissi

Gözlərdə qıcıqlanma və sulanma

Şiddətli hallarda görmə itkisi

Müalicə: Kimyəvi maddə gözlərdən dərhal təmizlənməlidir. Bol su ilə gözlərin yuyulması və həkimə müraciət etmək vacibdir. Şiddətli hallarda xüsusi müalicə lazım ola bilər.

Konyunktivitin Simptomları

Konyunktivit növündən asılı olaraq simptomlar fərqli olsa da, ümumi simptomlar aşağıdakılardır:

Gözlərdə qızarıqlıq

Gözlərdə qaşınma və ya yanma hissi

Gözlərdə şişlik

Sulu və ya irinli axıntı

Gözlərdə narahatlıq və ya xarici cisim hissi

Göz qapaqlarının yapışması (xüsusilə bakterial infeksiyalarda)

Bəzən görmənin bulanıqlığı (ağır hallarda)

Konyunktivitin Yoluxma Yolları

Konyunktivit, xüsusən də viral və bakterial növlər çox yoluxucudur. Xəstəlik əsasən aşağıdakı yollarla yayılır:

Əl təması: Yoluxmuş şəxsin gözü ilə təmasdan sonra əlləri yumaq, sonra gözlərə toxunmaq infeksiyanın yayılmasına səbəb ola bilər.

Hava-damcı yolu: Yoluxmuş şəxslərin öskürməsi və ya hapşırması zamanı havaya yayılan damcılarla infeksiya keçə bilər.

Çirkli əşyalar və səthlər: Yoluxmuş şəxslərin istifadə etdiyi dəsmallar, yastıqlar və digər şəxsi əşyalar vasitəsilə infeksiya yayıla bilər.

Konyunktivitin Diaqnozu

Konyunktivitin diaqnozu adətən göz həkimi tərəfindən aparılan fiziki müayinə əsasında qoyulur. Aşağıdakı üsullar diaqnoza kömək edə bilər:

Fiziki müayinə: Həkim gözləri və göz qapaqlarını müayinə edir, simptomları və xəstənin tibbi tarixini qiymətləndirir.

Laboratoriya testləri: Bakterial infeksiyalardan şübhələnildikdə, göz axıntısından nümunə götürülərək laboratoriyada analiz edilə bilər.

Konyunktivitin Müalicəsi

Konyunktivitin müalicəsi xəstəliyin növünə görə dəyişir:

1. Bakterial konyunktivitin müalicəsi

Antibiotik göz damcıları və ya məlhəmlər: Bakterial infeksiyanın müalicəsində antibiotiklər istifadə olunur. Müalicə kursunun tamamlanması vacibdir, hətta simptomlar düzəldikdən sonra da.

2. Viral konyunktivitin müalicəsi

Simptomatik müalicə: Viral konyunktivit adətən öz-özünə sağalır. Bu müddətdə gözlərin rahatlaması üçün isti və ya soyuq kompreslər və süni gözyaşları istifadə edilə bilər.

Antiviral dərmanlar: Herpes virusunun səbəb olduğu konyunktivitlərdə antiviral dərmanlar tələb oluna bilər.

3. Allergik konyunktivitin müalicəsi

Antihistamin göz damcıları və ya dərmanlar: Allergik konyunktivitin müalicəsində allergiya əleyhinə dərmanlar və antihistamin göz damcıları istifadə edilir.

Allergendən qaçınmaq: Mümkünsə, xəstəliyə səbəb olan allergendən uzaq durmaq tövsiyə olunur.

4. Kimyəvi konyunktivitin müalicəsi

Gözlərin yuyulması: Gözlərə kimyəvi maddə düşdükdə dərhal bol su ilə yuyulmalıdır.

Təcili tibbi yardım: Şiddətli hallarda həkimə müraciət etmək vacibdir.

Konyunktivitin Qarşısının Alınması

Konyunktivitin qarşısını almaq və infeksiyanın yayılmasının qarşısını almaq üçün aşağıdakı tədbirlər görülə bilər:

Əlləri tez-tez yumaq: Əllərin sabunla yuyulması və ya əl antiseptiklərindən istifadə yoluxma riskini azaldır.

Şəxsi gigiyenaya riayət etmək: Başqaları ilə dəsmal, yastıq və ya göz makiyajı kimi şəxsi əşyaların paylaşılmaması vacibdir.

Gözlərə toxunmaqdan çəkinmək: Gözlərə toxunmadan əvvəl əllərin təmiz olduğuna əmin olmaq lazımdır.

Xəstə insanlardan uzaq durmaq: Yoluxucu konyunktiviti olan şəxslərlə təmasdan çəkinmək infeksiyanın yayılmasının qarşısını almağa kömək edər.

Nəticə

Konyunktivit, göz qızartısı, axıntı və narahatlıq kimi simptomlarla özünü göstərən çox yayılmış bir göz xəstəliyidir. Səbəbindən asılı olaraq, xəstəliyin müxtəlif növləri vardır və müalicə də buna görə dəyişir. Erkən diaqnoz və düzgün müalicə xəstəliyin ağırlaşmasının qarşısını almağa kömək edir. Profilaktik tədbirlərə riayət edərək konyunktivitin yayılmasının qarşısını almaq mümkündür.