Koronavirus əlamətləri
COVID-19 Əlamətləri
COVID-19 simptomları adətən virusla təmasdan 2-14 gün sonra ortaya çıxır. Əsas əlamətlər bunlardır:
Yüksək hərarət
Bədən istiliyinin artması, COVID-19-un ən çox rast gəlinən əlamətlərindən biridir.
Quru öskürək
Davamlı və qıcıqlandırıcı quru öskürək virusun digər bir əsas əlamətidir.
Nəfəs darlığı və ya nəfəs almaqda çətinlik
Tənəffüs problemləri xəstəliyin daha ağır seyr etdiyi hallarda müşahidə edilir. Nəfəs alma çətinliyi olan şəxslərdə tezliklə tibbi yardım almaq vacibdir.
Əzələ ağrıları və yorğunluq
Bədəndə ümumi ağrılar və yorğunluq COVID-19 zamanı çox rast gəlinən simptomlardır.
Baş ağrısı
Xəstələr tez-tez baş ağrısından şikayətlənə bilərlər.
Boğaz ağrısı
Boğazda ağrı və narahatlıq hissi də COVID-19-un əlamətləri arasında yer alır.
Dad və ya qoxu itkisi
COVID-19-a xas olan əlamətlərdən biri də dad və ya qoxu hissinin itirilməsidir. Bu əlamət müvəqqəti ola bilər, lakin bəzi insanlarda daha uzun müddət davam edə bilər.
Burun tıkanıklığı və ya burun axması
Ümumiyyətlə soyuqdəymə və qrip əlamətlərinə bənzəsə də, COVID-19-da da görülə bilər.
Bulantı, qusma və ishal
Xüsusilə ağır hallarda, bəzi insanlarda həzm problemləri də ortaya çıxa bilər.
COVID-19-un Ağırlıq Dərəcəsinə görə Əlamətləri
COVID-19 əlamətləri yüngül, orta və ağır forma olaraq dəyişə bilər:
Yüngül Əlamətlər: Yüngül simptomlar qrip və ya soyuqdəymə ilə oxşar ola bilər. Bu hallarda hərarət, yüngül öskürək və yorğunluq müşahidə edilir. Yüngül simptomları olan xəstələr ümumiyyətlə ev şəraitində sağalır.
Orta Əlamətlər: Buraya yüksək hərarət, davamlı öskürək, nəfəs darlığı və əzələ ağrıları kimi əlamətlər daxildir. Bu simptomlar 7-10 gün ərzində davam edə bilər və bəzi hallarda xəstəxana müalicəsi tələb edilə bilər.
Ağır Əlamətlər: Xəstəliyin ağırlaşdığı hallarda nəfəs alma çətinliyi, döş qəfəsində ağrı və təzyiq, ciddi dərəcədə yorğunluq və hətta qızdırmanın çox yüksək səviyyəyə çatması müşahidə edilir. Bu hallar, xüsusilə yaşlılar və xroniki xəstəlikləri olanlar üçün həyati təhlükə yarada bilər.
Risk Qrupu və Xəstəliyin Ağırlaşması
COVID-19 risk qrupu aşağıdakılardır:
Yaşlı insanlar: 65 yaşdan yuxarı şəxslər daha yüksək risk altındadır.
Xroniki xəstəlikləri olanlar: Xüsusilə ürək xəstəliyi, şəkərli diabet, hipertoniya, xroniki tənəffüs xəstəlikləri və ya xərçəngi olan şəxslər daha ağır xəstəlik keçirə bilər.
Zəifləmiş immunitet sistemi olanlar: HİV, orqan transplantasiyası və ya immunitet sistemi zəifləyən şəxslər yüksək risk altındadır.
Hamilə qadınlar: Hamiləlikdə immun sistemin zəifləməsi səbəbiylə daha həssas ola bilərlər.
COVID-19-ün Yayıldığı Yollar
COVID-19 əsasən insandan insana hava damcıları ilə yayılır. Virusun yayılma yolları aşağıdakılardır:
Öskürmə və ya asqırma zamanı yayılan damcılar: Virusu daşıyan şəxsin öskürməsi və ya asqırması nəticəsində ətrafa yayılan damcılar tənəffüs yollarına yoluxma riski yaradır.
Yaxın təmas: Virusla yoluxmuş şəxslərlə yaxın təmasda olmaq yoluxma riskini artırır.
Çirklənmiş səthlərə toxunmaq: Virusun olduğu səthlərə toxunmaq və daha sonra əlləri ağıza, buruna və ya gözlərə aparmaq yoluxma riskini artırır.
COVID-19 Diaqnozu
COVID-19 diaqnozu üçün ən geniş yayılmış üsullar bunlardır:
PCR testi
Burun və ya boğazdan alınan sürüntü nümunəsi ilə aparılır və virusun genetik materialını müəyyən edir. PCR testi dəqiq nəticə verir və ən çox istifadə olunan test üsuludur.
Antigen testi
Daha sürətli nəticə verir və virusun bəzi zülallarını aşkarlayır. Antigen testi ümumiyyətlə sürətli test kimi istifadə olunur, lakin PCR qədər dəqiq olmaya bilər.
Antikor testi
Bu test qanda COVID-19-a qarşı antikorların mövcudluğunu yoxlayır və xəstəliyin daha əvvəl keçirilib-keçirilmədiyini müəyyən edir.
COVID-19 Müalicəsi
COVID-19-un xüsusi bir müalicəsi yoxdur, lakin əlamətləri yüngülləşdirmək və komplikasiyaları azaltmaq üçün bəzi müalicə üsulları tətbiq olunur:
Yüngül hallarda: Evdə istirahət etmək, bol maye qəbul etmək və hərarəti nəzarətdə saxlamaq üçün ağrı kəsicilərdən istifadə edə bilər. Həkim məsləhəti ilə vitamin və mineralların qəbulu immunitet sistemini dəstəkləmək üçün faydalı ola bilər.
Orta və ağır hallarda: Xəstəxana müalicəsi tələb olunur və oksigen dəstəyi, antiinflamatuar dərmanlar və ciddi hallarda mexaniki ventilyasiya istifadə edilə bilər.
Vaksinasiya: COVID-19-un qarşısını almaq üçün təsdiq olunmuş müxtəlif vaksinlər mövcuddur. Vaksinlər xəstəliyi yüngülləşdirməklə yanaşı, ağırlaşma riskini də azaldır.
COVID-19-dan Qorunma Yolları
COVID-19-dan qorunmaq üçün aşağıdakı tədbirləri almaq tövsiyə olunur:
Maska Taxmaq: Xüsusilə qapalı məkanlarda və insanlarla yaxın təmasda maska taxmaq virusun yayılmasının qarşısını alır.
Əlləri Mütəmadi Yumaq və ya Dezenfeksiya Etmək: Əlləri tez-tez sabunla yumaq və ya əl dezinfeksiya vasitələrindən istifadə etmək vacibdir.
Sosial Məsafəni Korumak: İnsanlarla ən azı 1.5-2 metr məsafə saxlamaq yoluxma riskini azaldır.
Vaksinasiya: Vaksin olunmaq xəstəliyin ağırlaşma ehtimalını azaldır və toplumda kollektiv immunitetin yaranmasına kömək edir.
Evde Qalmaq (Gereklidirsə): Mümkün olduqda evdə qalmaq və yalnız zəruri hallarda çölə çıxmaq infeksiyaya yoluxma riskini azaldır.
COVID-19-dan qorunmaq üçün qaydalara riayət etmək və peyvəndlərdən istifadə etmək vacibdir. Simptomlar yaranarsa və ya COVID-19 testi müsbət çıxarsa, izolyasiya olunmaq və tibbi yardıma müraciət etmək vacibdir.