Körpələrdə Preverbal Ünsiyyətin İnkişafı

Preverbal Ünsiyyətin Əsas Komponentləri

Göz Təması:

Körpələr ilk aylardan etibarən valideynləri və ya baxıcıları ilə göz təması qurmağa başlayırlar. Bu, qarşılıqlı əlaqənin ilk formasıdır.

Mimikalar:

Körpələr duyğularını ifadə etmək üçün üz ifadələrindən istifadə edirlər (məsələn, gülmək, qaş çatmaq).

Səs Səsləri:

Qığıldama, qəhqəhə, ağlama və digər səslər ilə özlərini ifadə edirlər.

Jestlər:

Əlləri və barmaqları ilə işarə etmə, əl çalma və ya bir şeyi göstərmə davranışları inkişaf edir.

Cavab Verən Davranışlar:

Körpələr valideynlərinin səs tonuna, mimikalarına və jestlərinə cavab verərək ünsiyyət qura bilirlər.

Preverbal Ünsiyyətin İnkişaf Mərhələləri

0-3 Ay

Göz təması qurmağa başlayır.

Ağlama vasitəsilə aclıq, narahatlıq və ya yorğunluğu ifadə edir.

Səs tonlarına və üz ifadələrinə reaksiya göstərir.

3-6 Ay

Qığıldama və ilk səsləri çıxarmağa başlayır.

Valideynlərin üz ifadələrinə və səs tonlarına qarşı təbəssüm və gülüşlə cavab verir.

Əllər və ayaqları ilə aktiv hərəkətlər edir.

6-9 Ay

Jestlər: Əlləri ilə göstərməyə və işarə etməyə başlayır.

Tanış səslərə və adlara qarşı reaksiya verir.

Müşahidə etmə və təqlid davranışları inkişaf edir.

9-12 Ay

Əşyaları göstərərək və ya birinə uzadaraq ünsiyyət qurur.

“Ba-ba”, “da-da” kimi sadə səsləri təkrar edir.

Sadə jestlərdən istifadə edir (məsələn, əl sallamaq və ya başını tərpətmək).

Preverbal Ünsiyyətin İnkişafına Dəstək Olma Yolları

1. Körpənizlə Sıx Əlaqə Qurun

Körpənizlə tez-tez göz təması qurun.

Onun səs tonlarına və hərəkətlərinə cavab verin.

Ünsiyyətli oynama: Üz ifadələriniz və jestlərinizlə körpənizlə danışın.

2. Mimika və Səs Tonunu İstifadə Edin

Müxtəlif üz ifadələri göstərin və bunları körpənizə izah edin (məsələn, “Bax, mən gülümsəyirəm, çünki çox xoşbəxtəm!”).

Körpənin çıxardığı səsləri təkrarlayaraq onu həvəsləndirin.

3. Səsli Oxuma və Mağazalar

Körpənizə uyğun kitablar oxuyun və şəkillər haqqında danışın.

Sadə mahnılar və ya laylalar oxuyaraq diqqətini cəlb edin.

4. İşarələr və Jestləri Göstərin

Körpənizin ehtiyaclarını anlamaq üçün jestlərdən istifadə edin.

Məsələn, su istəyərkən suya işarə edərək “Bu su!” deyin.

5. Sadə Sözlərdən İstifadə Edin

Sadə, aydın və təkrar olunan sözlərlə danışın.

Adlarını və tez-tez gördükləri əşyaların adlarını tez-tez istifadə edin.

6. Cavab Verən Davranışlar Göstərin

Körpəniz bir jest və ya səs çıxaranda ona cavab verin.

Məsələn, körpəniz bir əşyaya işarə edirsə, həmin əşyanın adını deyin və izah edin.

Preverbal Ünsiyyətin Faydaları

Dil İnkişafını Dəstəkləyir:

Körpənin səs və jestləri ilə ünsiyyətə başlaması danışma bacarığının təməlini qoyur.

Emosional Bağların Güclənməsi:

Valideyn və körpə arasında sevgi və etibar əlaqəsini inkişaf etdirir.

Sosial Bacarıqların İnkişafı:

Körpənin ünsiyyət davranışları sosial mühitlərdə başqaları ilə əlaqə qurmaq bacarığını gücləndirir.

Problemləri Anlamağa Yardım Edir:

Körpənin ehtiyaclarını və narahatlıqlarını anlamaq valideynlərə onları daha yaxşı idarə etmək imkanı verir.

Nəticə

Preverbal ünsiyyət, körpənin həyatında mühüm bir mərhələdir və danışıq bacarıqlarının inkişafı üçün təməl yaradır. Körpənizin jestlərini, səs tonlarını və emosiyalarını izləyərək onlarla müntəzəm və sevgi dolu ünsiyyət qurmaq bu prosesi daha da gücləndirəcək. Körpənizin inkişaf mərhələlərində səbirli olun və onları həvəsləndirərək bu mərhələdə iştirak edin. Bu, həm onların dil bacarıqlarını, həm də emosional bağlarını gücləndirəcək.