Kretinizm
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Kretinizm: Səbəbləri, Simptomları və Müalicə Yolları
Kretinizm, qalxanabənzər vəzi hormonlarının çatışmazlığı nəticəsində yaranan, həm fiziki, həm də zehni inkişafa ciddi təsir göstərən bir vəziyyətdir. Bu xəstəliyin vaxtında müəyyən edilməsi və müalicəyə başlanılması, fərdin həyat keyfiyyəti üçün kritik əhəmiyyət kəsb edir.
Kretinizmin Səbəbləri Nələrdir?
Kretinizmin inkişafına səbəb olan bir neçə əsas amil mövcuddur. Bu amillər birbaşa qalxanabənzər vəzinin funksiyasına və hormon istehsalına təsir göstərir:
- Yod çatışmazlığı: Doğulmamış körpənin kifayət qədər yod qəbul etməməsi, tiroid hormonlarının düzgün istehsal olunmamasına gətirib çıxarır.
- Qalxanabənzər vəzinin inkişaf pozğunluqları: Anadangəlmə inkişaf qüsurları və ya vəzinin tamamilə olmaması halları.
- Tiroid hormonlarının sintezində pozğunluqlar: Genetik mutasiyalar nəticəsində hormonların sintezi və ya qana buraxılması prosesinin pozulması.
- Ananın tiroid xəstəlikləri: Hamiləlik zamanı ananın keçirdiyi xəstəliklər və ya qəbul etdiyi müəyyən dərmanların körpənin vəzi funksiyalarına təsiri.
Kretinizmin Əlamətləri və Simptomları
Kretinizmin simptomları adətən doğuşdan qısa müddət sonra özünü büruzə verir. Erkən diaqnoz üçün aşağıdakı xüsusiyyətlərə diqqət yetirilməlidir:
Zehni və Fiziki İnkişaf Gecikməsi
Zehni inkişafın ləngiməsi kretinizmin ən fərqli xüsusiyyətlərindən biridir və müalicə edilməzsə, ağır zehni geriliyə səbəb ola bilər. Eyni zamanda, boy qısalığı və skelet sistemindəki anormallıqlar kimi fiziki inkişaf gecikmələri də müşahidə edilir.
Xarakterik Üz Cizgiləri və Fiziki Dəyişikliklər
Xəstəlik zamanı uşağın xarici görünüşündə bəzi spesifik dəyişikliklər yaranır:
| Simptom Kateqoriyası | Müşahidə Olunan Əlamətlər |
|---|---|
| Üz xüsusiyyətləri | Genişlənmiş dil, qabarıq üz, böyük fontanel (əmgək), aşağı burun körpüsü |
| Əzələ sistemi | Əzələ tonusunun azalması (hipotoni) və ümumi zəiflik |
| Dəri vəziyyəti | Dərinin quru, soyuq və solğun görünməsi |
Kretinizmin Müalicəsi və İdarəedilməsi
Kretinizm, erkən diaqnoz və düzgün müalicə strategiyası ilə idarə oluna bilən bir vəziyyətdir. Müalicə prosesi adətən ömürlük davam edən tiroid hormonlarının əvəzedici terapiyasını əhatə edir.
- Levotiroksin İstifadəsi: Sintetik tiroid hormonu olan levotiroksin, bədəndə çatışmayan hormonları əvəz etmək üçün tətbiq edilir.
- Yenidoğulmuşların Skrininqi: Skrininq proqramları sayəsində körpələrə erkən diaqnoz qoyulur və müalicəyə dərhal başlanılır.
- Daimi Nəzarət: Müvafiq müalicə erkən başlamazsa, inkişaf geriliyi qalıcı ola bilər.
Nəticə etibarilə, doğuşdan dərhal sonra tiroid hormon səviyyələrinin yoxlanılması üçün testlərin aparılması həyati əhəmiyyət daşıyır.
