Mastit nədir?

Mastitin Səbəbləri

Mastit əsasən süd verən qadınlarda, süd kanallarının tıxanması və ya infeksiya nəticəsində yaranır. Mastitin əsas səbəbləri aşağıdakılardır:

Süd Kanallarının Tıxanması:

Süd kanalı düzgün boşalmadıqda süd həmin kanalda yığılır və bu, döşdə durğunluğa səbəb olur. Süd durğunluğu isə iltihaba və infeksiyaya yol aça bilər.

Bakterial İnfeksiya:

Bakteriyalar körpənin ağzından və ya dəri səthindən döşə keçərək infeksiya yarada bilər. Bakteriyalar, adətən, əmizdirmə zamanı döşün dərisindəki çatlaqlardan və ya zədələrdən içəri daxil olur. Bu, xüsusilə Staphylococcus aureus bakteriyası ilə əlaqəlidir.

Yaralar və Çatlar:

Dəridə çatlaq və ya zədələr varsa, bakteriyalar bu çatlaqlardan döş toxumasına daxil olub infeksiyaya səbəb ola bilər. Döş uclarında çatlaqlar əmizdirmə zamanı çox yaygındır.

Südün Düzgün Boşalmaması:

Əmizdirmə zamanı süd düzgün boşaldılmadıqda və döş tam boşalmadıqda süd kanallarında tıxanma yaranır. Bu, mastit inkişafını asanlaşdırır.

Stress və Yorğunluq:

Körpə baxımı və əmizdirmə ilə bağlı stress və fiziki yorğunluq qadınların immun sistemini zəiflədə bilər və bu da mastit riskini artırar.

Mastitin Simptomları

Mastitin simptomları adətən qəfil başlayır və bir neçə gün ərzində sürətlə pisləşə bilər. Əsas simptomlar aşağıdakılardır:

Döşdə Ağrı və Şişkinlik:

Mastit olan döşdə kəskin ağrı və şişkinlik hissi olur. Döş toxuması gərgin və bərk hiss edilə bilər.

Qızartı və İstilik:

Döşdə infeksiya səbəbindən qızartı və isti bir hiss ola bilər. Qızarmış bölgə çox vaxt döşün yalnız bir hissəsini əhatə edir.

Yüksək Qızdırma və Titrəmə:

Mastit tez-tez yüksək qızdırma (38°C və ya daha çox) və titrəmə ilə müşayiət olunur. Bu, infeksiyanın bədənə yayıldığını göstərir.

Ümumi Yorğunluq və Halsızlıq:

Xəstələrdə güclü yorğunluq hissi, halsızlıq və bədən ağrıları müşahidə oluna bilər.

Döşdə Bərk Kütlə və Narahatlıq:

İltihablanmış döşdə toxunduqda hiss olunan bərk kütlə və ya sərtləşmə meydana gələ bilər.

Əmizdirmə Zamanı Ağrı:

Mastit olan qadınlar əmizdirmə zamanı ağrı və narahatlıq hiss edə bilərlər. Buna baxmayaraq, əmizdirməyə davam etmək infeksiyanın müalicəsinə kömək edə bilər.

Mastitin Diaqnozu

Mastitin diaqnozu adətən xəstənin tibbi tarixçəsi və simptomları əsasında həkim tərəfindən qoyulur. Əlavə testlər nadir hallarda tələb olunur, lakin bəzi hallarda əlavə diaqnostik üsullar istifadə edilə bilər:

Fiziki Müayinə:

Həkim döşü müayinə edərək iltihabın və ya infeksiyanın əlamətlərini, qızartı və şişkinliyi yoxlayır. Mastitin diaqnozu çox vaxt fiziki müayinəyə əsaslanaraq qoyulur.

Süd Mədəniyyət Testi:

Əgər infeksiya şiddətlidirsə və ya müalicəyə cavab vermirsə, həkim süd nümunəsini götürərək hansı bakteriyanın infeksiyaya səbəb olduğunu müəyyən etmək üçün mədəniyyət testi apara bilər.

Ultrasəs Müayinəsi:

Bəzi hallarda döşdə abses (irin dolu kütlə) olub-olmadığını yoxlamaq üçün döş ultrasəs müayinəsi aparıla bilər.

Mastitin Müalicəsi

Mastit müalicəsi əsasən infeksiyanın aradan qaldırılmasına və döşdə süd axınının normallaşdırılmasına yönəldilir. Əsas müalicə üsulları aşağıdakılardır:

1. Antibiotiklər:

Əgər infeksiya bakterial mənşəlidirsə, həkim antibiotik müalicəsi təyin edəcəkdir. Əksər hallarda mastit 10-14 günlük antibiotik kursu ilə müalicə olunur. Antibiotiklərin tam kursu bitirilməlidir, hətta simptomlar müalicənin əvvəlində yüngülləşsə belə.

2. Əmizdirməyə Davam Etmək:

Mastit zamanı əmizdirməyə davam etmək vacibdir. Əmizdirmə döşdəki südün düzgün boşalmasına kömək edir və infeksiyanın yayılmasının qarşısını alır. Əgər əmizdirmə ağrılıdırsa, döşü sağmaq da bir alternativ ola bilər.

3. Ağrıkəsici və Qızdırma Düşürücü Dərmanlar:

İbuprofen və ya parasetamol kimi ağrıkəsicilər döşdəki ağrını və iltihabı azaltmaq, eyni zamanda qızdırmanı yüngülləşdirmək üçün istifadə edilə bilər.

4. İsti Kompreslər:

Döşdəki şişkinliyi və narahatlığı azaltmaq üçün isti kompreslərdən istifadə etmək tövsiyə olunur. İsti kompreslər süd axınının bərpa edilməsinə və ağrının yüngülləşdirilməsinə kömək edə bilər.

5. Südü Sağmaq:

Əgər döşdə süd yığılması varsa və körpə düzgün əmizdirə bilmirsə, döşü mütəmadi olaraq sağmaq lazımdır. Bu, südün durğunluğunu və infeksiya riskini azaldar.

6. Fiziki İstirahət:

Mastit zamanı kifayət qədər istirahət etmək vacibdir, çünki bu, bədənin infeksiya ilə mübarizəsinə kömək edir.

Mastitin Qarşısının Alınması

Mastitin qarşısını almaq üçün əmizdirmə ilə bağlı bəzi tədbirləri görmək mümkündür:

Düzgün Əmizdirmə Texnikası:

Körpəni düzgün şəkildə yerləşdirmək və əmizdirmək, döş uclarının çatlamasının və süd kanallarının tıxanmasının qarşısını almağa kömək edə bilər. Körpənin döşü tam əmməsi və südün düzgün boşalması vacibdir.

Mütəmadi Əmizdirmə və ya Sağma:

Döşlərdə süd yığılmasının və durğunluğun qarşısını almaq üçün körpəni mütəmadi olaraq əmizdirmək və ya südü sağmaq vacibdir. Döş tam boşaldılmalıdır.

Döş Uclarının Baxımı:

Döş uclarının qurumasının qarşısını almaq üçün nəmləndirici vasitələrdən istifadə etmək və döş uclarını zədələnmədən qorumaq lazımdır.

Sıx Paltarlardan Çəkinmək:

Sıx və dar alt paltarları və ya döşləri sıxan paltarlar döşdə süd kanallarının tıxanmasına səbəb ola bilər. Rahat və döşləri sıxmayan paltarlar seçilməlidir.

Stressdən Uzaq Durmaq:

Körpə baxımı ilə bağlı stress mastit riskini artıra bilər, buna görə də kifayət qədər istirahət etmək və özünə qayğı göstərmək vacibdir.