Mastit nədir?
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Mastit Nədir və Niyə Yaradır?
Mastit, əsasən süd verən qadınlarda süd kanallarının tıxanması və ya infeksiya nəticəsində yaranan bir iltihablanma növüdür. Bu vəziyyət həm fiziki narahatlıq yaradır, həm də əmizdirmə prosesini çətinləşdirə bilər. Mastitin vaxtında diaqnoz qoyulması və müalicə edilməsi, ana sağlamlığı üçün kritik əhəmiyyət kəsb edir.
Mastitin Əsas Səbəbləri
Mastitin inkişafına səbəb olan bir neçə əsas amil mövcuddur. Bu amillər adətən südün axınındakı problemlər və ya bakteriyaların toxumaya daxil olması ilə bağlıdır:
- Süd Kanallarının Tıxanması: Süd kanalı düzgün boşalmadıqda süd həmin kanalda yığılır və süd durğunluğuna səbəb olur. Bu vəziyyət iltihaba və infeksiyaya yol açan əsas faktordur.
- Bakterial İnfeksiya: Bakteriyalar (xüsusilə Staphylococcus aureus) körpənin ağzından və ya dəri səthindən döş toxumasına keçə bilər. Bu keçid adətən əmizdirmə zamanı yaranan çatlaqlardan və ya zədələrdən baş verir.
- Yaralar və Çatlar: Döş uclarındakı çatlar bakteriyaların içəri daxil olması üçün giriş qapısı rolunu oynayır.
- Südün Düzgün Boşalmaması: Döş tam boşalmadıqda yaranan tıxanma mastit riskini əhəmiyyətli dərəcədə artırır.
- Stress və Yorğunluq: Fiziki yorğunluq və stress immun sistemini zəiflədərək bədənin infeksiyalara qarşı müqavimətini azaldır.
Mastitin Simptomları Nələrdir?
Mastit simptomları adətən qəfil başlayır və sürətlə pisləşməyə meyllidir. Ən çox rast gəlinən əlamətlər bunlardır:
- Döşdə Ağrı və Şişkinlik: Kəskin ağrı ilə yanaşı döş toxuması gərgin və bərk hiss edilir.
- Qızartı və İstilik: İnfeksiyalı bölgədə nəzərəçarpan qızartı və toxunduqda istilik hiss olunur.
- Yüksək Qızdırma və Titrəmə: 38°C və ya daha yüksək qızdırma infeksiyanın sistemik təsirini göstərir.
- Ümumi Halsızlıq: Xəstələrdə güclü yorğunluq və bədən ağrıları müşahidə olunur.
- Bərk Kütlə: Döşdə toxunduqda hiss olunan sərtləşmiş sahələr meydana gəlir.
- Əmizdirmə Zamanı Ağrı: Süd vermə prosesi zamanı ciddi narahatlıq yarana bilər.
Mastitin Diaqnozu Necə Qoyulur?
Mastit diaqnozu əksər hallarda həkim tərəfindən aparılan fiziki müayinə və xəstənin şikayətləri əsasında qoyulur. Lakin bəzi xüsusi hallarda aşağıdakı üsullara müraciət edilə bilər:
| Müayinə Üsulu | Məqsədi |
|---|---|
| Fiziki Müayinə | İltihab, qızartı və şişkinliyin dərəcəsini müəyyən etmək. |
| Süd Mədəniyyət Testi | Şiddətli hallarda infeksiyaya səbəb olan bakteriya növünü tapmaq. |
| Ultrasəs (USM) | Döşdə abses (irin dolu kütlə) olub-olmadığını yoxlamaq. |
Mastitin Müalicə Üsulları
Müalicənin əsas məqsədi infeksiyanı aradan qaldırmaq və süd axınını bərpa etməkdir:
- Antibiotiklər: Bakterial infeksiya zamanı 10-14 günlük kurs təyin edilir. Simptomlar keçsə belə, kurs tam bitirilməlidir.
- Əmizdirməyə Davam Etmək: Bu, südün boşalmasına kömək edir və müalicənin bir hissəsidir. Ağrı çox olarsa, südü sağmaq alternativdir.
- Dərman Müalicəsi: Ağrını və qızdırmanı azaltmaq üçün ibuprofen və ya parasetamol istifadə oluna bilər.
- İsti Kompreslər: Süd axınını asanlaşdırmaq və şişkinliyi azaltmaq üçün tövsiyə edilir.
- Fiziki İstirahət: Bədənin infeksiya ilə mübarizə aparması üçün kifayət qədər dincəlmək vacibdir.
Mastitdən Qorunma Yolları
Mastit riskini minimuma endirmək üçün bu profilaktik tədbirlərə əməl edilməlidir:
- Düzgün Əmizdirmə Texnikası: Körpənin döşü tam qavraması və südün tam boşalması təmin edilməlidir.
- Mütəmadi Boşaltma: Süd yığılmasının qarşısını almaq üçün mütəmadi əmizdirmə və ya sağma həyata keçirilməlidir.
- Döş Uclarının Baxımı: Çatların qarşısını almaq üçün nəmləndirici vasitələrdən istifadə edilməlidir.
- Rahat Geyim: Süd kanallarını sıxan dar alt paltarlarından qaçınılmalıdır.
- Stress İdarəetməsi: İmmun sistemini güclü saxlamaq üçün stressdən uzaq durmaq və özünə qayğı göstərmək lazımdır.
