Meningit nədir? Semptomlar və müalicə üsulları hansılardır?
Meningit növləri
Bakterial meningit:
Ən ciddi formasıdır və təcili tibbi müdaxilə tələb edir.
Səbəb olan bakteriyalar: Streptococcus pneumoniae, Neisseria meningitidis, Haemophilus influenzae.
Viral meningit:
Daha yüngül formasıdır və öz-özünə sağala bilər.
Səbəb olan viruslar: Enteroviruslar, herpes simplex virusu.
Göbələk mənşəli meningit:
Nadir hallarda baş verir, əsasən immun sistemi zəif olan insanlarda görülür.
Səbəb olan göbələk: Cryptococcus neoformans.
Parazitar meningit:
Nadir hallarda baş verir və adətən qida və ya su vasitəsilə yayılır.
Qeyri-infeksion meningit:
Otoimmün xəstəliklər, xərçəng və ya dərman reaksiyaları nəticəsində baş verir.
Meningitin əlamətləri
Meningitin simptomları xəstəliyin səbəbindən və növündən asılı olaraq dəyişə bilər. Əsas əlamətlər aşağıdakılardır:
Yetkinlərdə və uşaqlarda:
Yüksək hərarət (qızdırma)
Şiddətli baş ağrısı
Boyun tutulması (hərəkət məhdudluğu və ağrı)
Bulantı və qusma
Huşsuzluq və ya qarışıqlıq (şüurda dəyişikliklər)
Həddindən artıq yorğunluq və ya yuxululuq
Günəş işığına həssaslıq (fotofobiya)
Dəridə səpgi (bakterial meningit hallarında)
Yenidoğulmuşlarda və körpələrdə:
Yüksək və ya çox aşağı hərarət
Sakitləşdirilməsi çətin olan ağlama
Qidalanmaqdan imtina
Başın yumşaq yerlərində (fontanel) şişkinlik
Əzələ zəifliyi və ya hərəkətsizlik
Meningitin fəsadları
Vaxtında müalicə olunmazsa, meningit ciddi fəsadlara səbəb ola bilər:
Beyin zədələnməsi
Eşitmə itkisi
Epilepsiya
Hidrosefaliya
Ölüm
Müalicə üsulları
Meningitin müalicəsi xəstəliyin səbəbindən asılıdır:
Bakterial meningit:
Antibiotiklər: İnfeksiyanı müalicə etmək üçün təcili olaraq geniş spektrli antibiotiklər təyin edilir.
Kortikosteroidlər: İltihabı azaltmaq və fəsadların qarşısını almaq üçün istifadə olunur.
Sıvı terapiyası: Bədən maye itkisinin qarşısını almaq üçün.
Viral meningit:
Xüsusi antiviral müalicə adətən tələb olunmur.
Dəstəkləyici müalicələr: Maye qəbulu, ağrıkəsicilər və istirahət.
Herpes virusuna bağlı meningit hallarında antiviral dərmanlar təyin edilə bilər.
Göbələk mənşəli meningit:
Göbələk əleyhinə dərmanlar (antifungal müalicə).
Qeyri-infeksion meningit:
Əsas səbəbi müalicə etmək üçün immunosupressantlar və ya digər dərmanlar istifadə olunur.
Profilaktika
Meningitin qarşısını almaq üçün bəzi tədbirlər görülə bilər:
Vaksinasiya:
Meningokok vaksinləri (Neisseria meningitidis üçün)
Pnevmokok vaksinləri (Streptococcus pneumoniae üçün)
Haemophilus influenzae tip B (Hib) vaksini
Gigiyena qaydalarına riayət etmək:
Əlləri tez-tez yumaq.
Yemək və içki qablarını paylaşmamaq.
İmmuniteti gücləndirmək:
Sağlam qidalanma və kifayət qədər istirahət.
Risk faktorlarını azaltmaq:
Siqareti tərgitmək və sıxlıq yerlərdən uzaq olmaq.
Meningit şübhəsi varsa nə etməli?
Meningit ciddi bir xəstəlikdir və simptomlar görünən kimi dərhal həkimə müraciət edilməlidir. Erkən diaqnoz və müalicə fəsadların qarşısını almaq üçün həyati əhəmiyyət daşıyır.