Böyrək iltihabı nədir?
Böyrək İltihabının Növləri
Glomerulonefrit
Böyrəkdəki kiçik filtrasiya vahidləri olan glomerullarda iltihab meydana gəlir.
Tez-tez autoimmun xəstəliklər və ya infeksiyalarla əlaqəlidir.
Piyelonefrit
Böyrəklərin və böyrək çanağının bakterial infeksiyasıdır.
Ən çox sidik yolları infeksiyalarından qaynaqlanır.
Interstitial Nefrit
Böyrək interstitial toxumasının iltihabıdır.
Adətən dərman reaksiyaları və ya toksinlər səbəbindən yaranır.
Lupus Nefriti
Sistemik lupus eritematozunun (SLE) bir komplikasiyasıdır və autoimmun xəstəlik səbəbindən böyrəklərdə iltihaba səbəb olur.
Böyrək İltihabının Səbəbləri
İnfeksiyalar
Sidik yolları infeksiyası (əsasən piyelonefritə səbəb olur).
Streptokok infeksiyaları (glomerulonefrit ilə əlaqələndirilə bilər).
Autoimmun Xəstəliklər
Lupus (lupus nefriti).
İmmun sistemin öz toxumalarına hücum etdiyi digər xəstəliklər.
Dərman və Zəhərli Maddələr
Antibiyotiklər, NSAİD-lər (qeyri-steroid iltihab əleyhinə dərmanlar) və bəzi digər dərmanların yan təsirləri.
Kimyəvi toksinlər.
Metabolik Pozğunluqlar
Diabet.
Yüksək qan təzyiqi.
Genetik Faktorlar
Bəzi hallarda irsi xəstəliklər böyrək iltihabına səbəb ola bilər.
Böyrək İltihabının Simptomları
Ümumi Əlamətlər
Yüksək hərarət.
Yorğunluq və halsızlıq.
İştahsızlıq və arıqlama.
Sidiklə Bağlı Simptomlar
Sidikdə qan (hematuriya).
Köpüklü sidik (zülal itkisi nəticəsində).
Sidik ifrazında azalma və ya çətinlik.
Sidikdə pis qoxu və ya bulanıqlıq.
Qarın və Bel Ağrısı
Xüsusilə piyelonefritdə böyrək nahiyəsində ağrı.
Ödem (şişlik)
Üz, əl və ayaqlarda şişkinlik (bədəndə maye yığılması nəticəsində).
Yüksək Qan Təzyiqi
Böyrəklərin təsirindən hipertoniya inkişaf edə bilər.
Böyrək İltihabının Diaqnozu
Tibbi Tarix və Fiziki Müayinə
Əvvəlki infeksiyalar, dərman istifadəsi və simptomların qiymətləndirilməsi.
Sidik Testləri
Sidik analizi: Sidikdə qan, zülal və ya infeksiya əlamətlərinin yoxlanması.
Sidik kulturası: Bakterial infeksiyaların aşkar edilməsi.
Qan Testləri
Böyrək funksiyalarını qiymətləndirmək üçün kreatinin və qan üre azotu (BUN).
Anticisim testləri (autoimmun səbəbləri müəyyən etmək üçün).
Görüntüləmə Yöntəmləri
Ultrasəs, KT və ya MRT ilə böyrəklərin strukturunun qiymətləndirilməsi.
Böyrək Biopsiyası
Xüsusilə glomerulonefrit və lupus nefriti kimi hallarda diaqnozu təsdiqləmək üçün.
Böyrək İltihabının Müalicəsi
1. İnfeksiyaya Qarşı Müalicə
Antibiyotiklər: Bakterial infeksiyalar üçün.
Antiviral dərmanlar: Əgər viral infeksiya səbəbdirsə.
2. İmmunosupressiv Müalicə
Kortikosteroidlər: İmmun sistemi basdırmaq və iltihabı azaltmaq üçün.
Sitotoksik dərmanlar: Xüsusilə lupus nefritində istifadə olunur.
3. Dərmanların Dəyişdirilməsi
Dərmanlar səbəbdirsə, müvafiq dərmanın dayandırılması və ya dəyişdirilməsi.
4. Yüksək Qan Təzyiqinin Müalicəsi
ACE inhibitorları və ya ARB-lər (angiotensin reseptor blokerləri).
5. Diyaliz və ya Böyrək Nəqli
Böyrəklərin funksiyası tamamilə itdikdə.
Evdə Qayğı və Tövsiyələr
Maye Qəbulu
Həkimin tövsiyə etdiyi miqdarda su içmək.
Sağlam Qidalanma
Az zülallı və az duzlu pəhriz böyrək yükünü azalda bilər.
Dərmanların Diqqətli İstifadəsi
Həkim məsləhəti olmadan dərman qəbul etməmək.
Müntəzəm İdarəetmə
Böyrək funksiyalarını mütəmadi olaraq yoxlatmaq.
Böyrək İltihabından Qorunma Yolları
Sidik Yolları İnfeksiyalarından Qorunma
Kifayət qədər maye qəbul etmək.
Tualet gigiyenasına diqqət yetirmək.
Dərman İstifadəsinə Nəzarət
Qeyri-steroid iltihab əleyhinə dərmanları (NSAİD) uzun müddət istifadə etməmək.
Yüksək Təzyiq və Diabetə Nəzarət
Qan təzyiqi və şəkər səviyyələrini normada saxlamaq.
İmmuniteti Gücləndirmək
Sağlam həyat tərzi ilə infeksiyalara qarşı müqaviməti artırmaq.
Həkimə Nə Zaman Müraciət Etmək Lazımdır?
Davamlı bel və ya qarın ağrısı.
Sidikdə qan və ya kəskin dəyişikliklər.
Şişkinlik, yüksək təzyiq və ya yüksək hərarət.
Xroniki yorğunluq və iştahsızlıq.
Böyrək iltihabı, erkən diaqnoz və müalicə ilə idarə oluna bilən bir xəstəlikdir. Əlamətlərə laqeyd yanaşmamaq və vaxtında tibbi yardım almaq həyati əhəmiyyət daşıyır.