Mioma nədir və necə əmələ gəlir?
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Mioma Nədir və Niyə Yaradır?
Uşaqlıq miomaları, qadınlarda ən çox rast gəlinən xoşxassəli şişlərdir. Miomaların yaranma mexanizmi tam olaraq aydınlaşdırılmasa da, onların inkişafının estrogen hormonu ilə birbaşa əlaqəli olduğu məlumdur. Bu şişlərin reproduktiv yaşda ortaya çıxması, hamiləlik dövründə böyüməsi və menopauza zamanı estrogen səviyyəsinin düşməsi ilə kiçilməsi bu əlaqəni sübut edən əsas amillərdir.
Eksperimental tədqiqatlar da göstərir ki, miomalar estrogenə həssas toxumalardır. Estrogen çatışmazlığı olan hallarda miomaların büzülməsi, bu hormonun şişin böyüməsindəki rolunu aydın şəkildə ortaya qoyur.
Miomaların Yerləşmə Yerlərinə Görə Növləri
Miomalar uşaqlıq yolunda yerləşdikləri nahiyəyə görə müxtəlif qruplara bölünürlər. Bu təsnifat həm simptomların şiddətini, həm də müalicə üsulunu müəyyən edir:
- İntramural mioma: Uşaqlıq divarının daxilində yerləşir.
- Subseroz mioma: Uşaqlığın xarici hissəsini örtən membranın düz altında inkişaf edir.
- Submukozal mioma: Uşaqlıq boşluğuna (endometrial boşluq) doğru böyüyür.
- Pedunkulyar mioma: Uşaqlığın xaricinə bir kök (saplaq) vasitəsilə bağlanır.
Histopatoloji Təsnifat və Diaqnoz
Miomalar patoloji müayinə nəticələrinə görə də bir neçə növə ayrılır. Bu təsnifat şişin xərçəng riski daşıyıb-daşımadığını müəyyən etmək üçün vacibdir:
| Mioma Növü | Xüsusiyyətləri |
|---|---|
| Normal Mioma | Ən çox rast gəlinən, tamamilə xoşxassəli növ. |
| Hüceyrəli Mioma | Hüceyrə sıxlığı daha çox olan mioma növü. |
| STUMP | Naməlum bədxassəli potensialı olan hamar əzələ şişi. |
| Leyomyosarkoma | Ultrasəs və ya MRT-də mioma kimi görünən, lakin əməliyyatdan sonra xərçəng diaqnozu qoyulan şişlər. |
Miomalar Təhlükəlidirmi? Simptomlar və Risklər
Miomalar ümumiyyətlə xoşxassəli olsa da, bəzi hallarda ciddi sağlamlıq problemlərinə yol aça bilər. Xüsusilə sürətlə böyüyən kütlələrdə xərçəng riski (sarkoma) nəzərə alınmalı və xəstə yaxından təqib edilməlidir. Miomaların səbəb ola biləcəyi əsas şikayətlər bunlardır:
- Anormal qanaxmalar: Həddindən artıq və nizamsız menstrual qanaxmalar.
- Təzyiq hissi: Sidik kisəsinə təzyiq nəticəsində tez-tez sidiyə getmə və ya bağırsağa təzyiq nəticəsində qəbizlik.
- Ağrı: Qasıq nahiyəsində xroniki ağrılar və cinsi əlaqə zamanı diskomfort.
- Fiziki dəyişikliklər: Qarında şişkinlik (bəzən çəki artımı ilə qarışdırılır) və ümumi yorğunluq.
Uşaqlığın böyüməsi ürəkdən gələn qan axınının böyük hissəsinin bu nahiyəyə yönəlməsinə səbəb olur ki, bu da xəstələrdə məşq qabiliyyətinin azalmasına və halsızlığa gətirib çıxarır.
Miomaların Hamiləliyə və Sonsuzluğa Təsiri
Miomalar yerləşdiyi yerdən asılı olaraq reproduktiv sağlamlığa mənfi təsir göstərə bilər. Xüsusilə uşaqlıq borularının girişini bağlayan və ya uşaqlıq boşluğuna doğru böyüyən miomalar embrionun yapışmasına mane olaraq sonsuzluğa səbəb ola bilər.
Hamiləlik zamanı miomalar hormonal dəyişikliklər səbəbindən iki dəfə və ya daha çox böyüyə bilər. Bu vəziyyət aşağıdakı riskləri yaradır:
- Hamiləlik itkisi (düşüklər) və inkişaf geriliyi.
- Plasenta problemləri (plasentanın mioma üzərində yerləşməsi).
- Doğuş fəsadları: Çətin doğuş, keysəriyyə riskinin artması və doğuşdan sonrakı şiddətli qanaxmalar.
Mioma Müalicəsi və Cərrahi Seçimlər
Müalicə planı xəstənin yaşına, şikayətlərinə və gələcək hamiləlik planlarına uyğun olaraq fərdiləşdirilir. Şikayət yaratmayan kiçik miomalar sadəcə müşahidə altında saxlanıla bilər.
Cərrahi Müalicə Üsulları (Miyomektomiya)
Əgər mioma hamiləliyə mane olursa, şiddətli ağrı və ya qanaxma yaradırsa, cərrahi müdaxilə qaçılmazdır. Əsas üsullar bunlardır:
- Laparotomiya: Açıq cərrahiyyə üsulu.
- Laparoskopiya: Qapalı cərrahiyyə (istilik enerjisi istifadə edildiyi üçün diqqətli olunmalıdır).
- Histeroskopiya: Uşaqlıq daxilinə böyüyən miomalar üçün vaginal girişlə icra edilən üsul.
- Embolizasiya: Miomanı qidalandıran damarların bağlanması (patoloji nümunə götürülə bilməməsi dezavantajdır).
Qeysəriyyə Zamanı Mioma Çıxarılması
Qeysəriyyə əməliyyatı zamanı miomaların götürülməsi həkimin təcrübəsindən və xəstəxananın şəraitindən asılıdır. Hamiləlikdə uşaqlığın qan dövranı artdığı üçün qanaxma riski yüksək olur. Bu səbəbdən hər bir hal fərdi şəkildə qiymətləndirilməli və qərar verilməlidir.
