Müxtəlif növ hərəkətli (taxılıb-çıxarılan) protezlər

Hərəkətli Diş Protezləri və Onların Növləri

Müasir stomatologiyada diş itkisinin bərpası həm estetik görünüş, həm də çeynəmə funksiyasının bərpası baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir. Hərəkətli protezlər, itirilmiş dişlərin yerini doldurmaq üçün istifadə olunan və pasiyent tərəfindən asanlıqla çıxarılıb taxıla bilən effektiv ortopedik konstruksiyalardır. Bu protezlər, ağız boşluğundakı diş itkisinin dərəcəsinə və xəstənin ehtiyaclarına uyğun olaraq müxtəlif qruplara ayrılır.

Tam Hərəkətli Protezlər (Total Protezlər)

Tam hərəkətli protezlər, ağız boşluğunda bütün dişlərin itirildiyi (edentulous) hallarda tətbiq edilir. Bu protezlər həm üst, həm də alt çənə üçün fərdi şəkildə hazırlanır və ağız boşluğunun selikli qişasını tamamilə örtür. Konstruksiyanın ağızda sabit qalması, diş əti və çənə sümüyü ilə yaradılan vakum effekti və ya friksiyon (sürtünmə) vasitəsilə təmin edilir.

Yarım Hərəkətli Protezlər (Hissəvi Protezlər)

Bir və ya bir neçə dişin itirildiyi hallarda yarım hərəkətli protezlər ən ideal həll yollarından biridir. Bu konstruksiyalar ağızda qalan sağlam dişlərə klipslər, qancalar və ya xüsusi barlar vasitəsilə bərkidilir. Beləliklə, həm zədələnmiş dişlərin funksiyası bərpa olunur, həm də təbii estetik görünüş təmin edilir.

Valplast və Esnek (Çevik) Protezlər

Valplast və ya digər esnek materiallardan hazırlanan yarım hərəkətli protezlər, istifadəçi üçün daha yüksək rahatlıq və təbii görünüş təqdim edir. Bu növ protezlərin əsas üstünlükləri aşağıdakılardır:

• Metal qancaların görünməsini istəməyən pasiyentlər üçün uyğundur.
• Metal allergiyası riski olan şəxslər üçün təhlükəsizdir.
• Daha elastik və ağız toxumalarına uyğundur.

İmmediate (Dərhal) Protezlər

İmmediate protezlər, diş çəkimi əməliyyatı ilə eyni gündə ağız boşluğuna yerləşdirilən keçid protezləridir. Bu protezlərin əsas funksiyası, sağalma prosesi boyunca pasiyentin dişsiz qalmamasını təmin edərək estetik və funksional davamlılığı qorumaqdır. Lakin toxumalar sağaldıqca, bu protezlərin sonradan yenidən uyğunlaşdırılması (relyinq) tələb oluna bilər.

Overdenture (Protezüstü) Protezlər

Overdenture protezlər, mövcud diş kökləri və ya implantlar üzərinə oturdulan xüsusi konstruksiyalardır. Bu növ protezlər həm sabitlik, həm də çıxarıla bilmə üstünlüyünü eyni anda təqdim edir. Əlavə dayaq nöqtələri sayəsində bu protezlər aşağıdakı üstünlükləri təmin edir:

• Daha yüksək stabilitə və sabitlik.
• Təkmilləşdirilmiş çeynəmə qabiliyyəti.
• Daha aydın və rahat nitq funksiyası.

Protez Seçimində Nəzərə Alınan Faktorlar

Doğru hərəkətli protez seçimi bir neçə mühüm amildən asılıdır. Diş həkimi və ya protez mütəxəssisi ilə məsləhətləşmə zamanı aşağıdakı meyarlar qiymətləndirilir:

Uğurlu bir nəticə üçün mütəxəssis müayinəsi və pasiyentin ehtiyaclarına ən uyğun olan protez növünün müəyyən edilməsi şərtdir.