Narahat Ayaq Sindromu (Restless Legs Syndrome - RLS)
Əsas Əlamətləri
🔸 Ayaqlarda "qıdıqlanma", "yanma", "tikanbatırma" və ya "qarışqa gəzir" hissi
🔸 Ayaqları istirahət zamanı tərpətmək ehtiyacı
🔸 Hisslər gecə və axşam saatlarında daha çox artır
🔸 Ayaqları hərəkət etdirdikdə narahatlıq müvəqqəti azalır
🔸 Uzun müddət oturanda və ya yatmaq istəyəndə bu hiss daha da güclənir
RLS-in Niyə Baş Verir?
1. İdiopatik səbəblər (əsas səbəb bilinmir)
Bir çox hallarda RLS-in səbəbi tapılmır və bu, ailəvi və ya genetik ola bilər.
2. İkincili səbəblər
Dəmir çatışmazlığı və ya anemiya
Böyrək çatışmazlığı
Şəkərli diabet
Hamiləlik (xüsusilə 3-cü trimestrdə)
Parkinson xəstəliyi və digər nevroloji pozuntular
3. Beyində dopamin balanssızlığı
RLS-in bəzi hallarda dopamin səviyyəsinin dəyişməsi və ya dopamin siqnalizasiyası ilə əlaqəli olduğu düşünülür.
RLS-in Gündəlik Həyata Təsiri
🔻 Yuxu pozuntuları və yuxusuzluq
🔻 Gündüz yorğunluğu və diqqət çatışmazlığı
🔻 Uzunmüddətli RLS hallarında emosional gərginlik və stress
Narahat Ayaq Sindromunun Müalicəsi və Yüngülləşdirmə Yolları
1. Həyat tərzi dəyişiklikləri
✅ Müntəzəm idman (yüngül aerobik fəaliyyətlər)
✅ Kofein, spirt və nikotindən uzaq durmaq
✅ Dəmir və maqnezium səviyyəsini yoxlatdırmaq və lazım olduqda dəstəkləmək
2. Yuxu rejimini tənzimləmək
✅ Sabit yatmaq və oyanmaq saatları müəyyən etmək
✅ Yuxudan əvvəl rahatlatıcı vanna və ya masaj etmək
3. Evdə edilə biləcək rahatlatma üsulları
✅ Ayaqlara isti və ya soyuq kompres tətbiq etmək
✅ Ayaqları müntəzəm dartma və gərmə məşqləri ilə rahatlatmaq
4. Tibbi müalicə
Şiddətli hallarda dopamin agonistləri və ya antikonvulsantlar (həkim tövsiyəsi ilə)
Dəmir preparatları (dəmir çatışmazlığı varsa)
Sonda
RLS həyat keyfiyyətini və yuxunu poza bilən bir pozuntudur, lakin uyğun yaşam tərzi dəyişiklikləri və müalicə ilə idarə edilə bilər.