Neyrotik pozuntu
Səbəblər
Nevrozun bir çox potensial səbəbi var:
Genetik amillər: Ailə üzvləri arasında nevroz və ya digər psixoloji pozuntuların olması riski artırır.
Ətraf mühit amilləri: Uşaqlıq dövründə yaşanan travmalar, ailə problemləri və ya davamlı stress.
Bioloji amillər: Beyində kimyəvi maddələrin (nevrotransmitterlərin) balanssızlığı.
Şəxsiyyət xüsusiyyətləri: Həssas, təmkinli və ya stressə meyilli şəxslərdə daha çox rast gəlinir.
Sosial amillər: Sosial dəstək çatışmazlığı və ya təcrid olunma.
Simptomlar
Nevrozun simptomları müxtəlif ola bilər və şəxsdən şəxsə dəyişir:
Narahatlıq və gərginlik: Davamlı olaraq narahatlıq və ya gərginlik hissi.
Qorxu və panik ataklar: Tez-tez və səbəbsiz qorxu və ya panik hissi.
Yuxu problemləri: Yuxuya getməkdə çətinlik, yuxusuzluq və ya yuxuda narahatlıq.
Yorğunluq və zəiflik: Davamlı yorğunluq və enerji çatışmazlığı.
Əhval dəyişikliyi: Tez-tez əhvalın dəyişməsi və ya əsəbilik.
Fiziki simptomlar: Ürək döyüntüsünün artması, təravət, titrəmə, baş ağrıları və ya mədə-bağırsaq problemləri.
Konsentrasiya və yaddaş problemləri: Diqqəti toplamaq və ya yadda saxlamaq çətinliyi.
Diaqnoz
Nevrozun diaqnozu klinik simptomlar, tibbi tarix və psixoloji qiymətləndirmə vasitəsilə qoyulur:
Tibbi və psixoloji tarix: Həkim və ya psixoloq simptomları, tibbi və psixoloji tarixçəni soruşur.
Fiziki müayinə: Həkim fiziki simptomları yoxlayır və digər tibbi səbəbləri istisna edir.
Psixoloji testlər: Anksiyete, depressiya və digər psixoloji pozuntuların səviyyəsini qiymətləndirmək üçün.
Müalicə
Nevrozun müalicəsi əsasən psixoterapiya və dərman müalicəsini əhatə edir:
Psixoterapiya:
Koqnitiv-davranış terapiyası (KDT): Anksiyetə və digər nevrotik simptomları idarə etmək üçün mənfi düşüncə və davranış modellərini dəyişdirmək.
Dialektik davranış terapiyası (DBT): Emosional tənzimləmə və stress idarəetmə bacarıqlarını inkişaf etdirmək.
Dəstəkleyici terapiya: Duyğusal dəstək və başa düşülmə təmin etmək.
Dərman müalicəsi:
Antidepresanlar: Anksiyete və depressiya əlamətlərini idarə etmək üçün.
Anksiolitiklər: Qısa müddətli anksiyete və narahatlıq əlamətlərini idarə etmək üçün.
Beta-blokerlər: Fiziki simptomları (məsələn, ürək döyüntüsü) azaltmaq üçün.
Həyat tərzi dəyişiklikləri:
Fiziki fəaliyyət: Mütəmadi məşqlər stressi azaltmağa və ümumi sağlamlığı yaxşılaşdırmağa kömək edə bilər.
Sağlam qidalanma: Balanslı və qidalı pəhriz.
Yuxu gigiyenası: Yuxu rejimini yaxşılaşdırmaq və kifayət qədər yatmaq.
Stress idarəsi texnikaları: Meditasiya, yoga və ya dərin nəfəs alma texnikaları.
Evdə Baxım və Dəstək
Daimi terapiya seansları: Müntəzəm olaraq psixoterapiya seanslarına qatılmaq.
Sosial dəstək: Ailə və dostlardan emosional dəstək almaq.
Özünəqayğı: Özünüzü yaxşı hiss etmək üçün vaxt ayırmaq və özünüzə yaxşı baxmaq.
Təhsil və məlumatlanma: Nevroz və onun idarə edilməsi haqqında məlumatlanmaq.
Fəsadlar
Nevrozun müalicə edilmədiyi hallarda ciddi fəsadlar yarana bilər:
Xroniki anksiyete və depressiya: Uzun müddətli emosional və zehni pozuntular.
Sosial və peşə problemləri: İş və şəxsi həyatda çətinliklər.
Sağlamlıq problemləri: Yüksək qan təzyiqi, ürək xəstəlikləri və digər fiziki sağlamlıq problemləri.
Alkoqol və maddə asılılığı: Özünü müalicə etməyə çalışmaq nəticəsində.
Nevroz ciddi və həyat keyfiyyətini təsir edən bir vəziyyətdir. Erkən diaqnoz və düzgün müalicə ilə simptomlar idarə edilə bilər və xəstənin həyat keyfiyyəti yaxşılaşdırıla bilər. Əgər nevroz əlamətləri yaşayırsınızsa və ya bu vəziyyətdən şübhələnirsinizsə, psixiatr və ya psixoloqa müraciət etmək vacibdir.