Omba Protezi Cərrahiyyəsi
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Omba Oynağının Anatomik Quruluşu
Omba oynaqları bədənin ən böyük və funksional oynaqlarından biridir. Bud sümüyünün top formalı baş hissəsi, çanaq sümüyündə yerləşən yuvarlaq yivə (yuvaya) daxil olur. Bu mexanizmin rəvan işləməsi üçün hər iki sümük səthi hamar və sürüşkən qığırdaq təbəqəsi ilə örtülmüşdür.
Problemli (Artroz) Omba Oynaqları və Artrit
Çanaq sümüyündəki yuvanı və bud sümüyünün başını örtən qığırdaqlar, həmçinin qığırdaq altındakı sümük toxumaları nizamsızlaşaraq kobudlaşdıqda artrit meydana gəlir. Xalq arasında kalsifikasiya olaraq da bilinən bu xəstəlik, oynağın təbii quruluşunu pozur. Artritli oynaqda şiddətli ağrılar yaranır və xəstənin hərəkət qabiliyyəti ciddi şəkildə məhdudlaşır.
Bud-Çanaq Artritinin Müalicə Üsulları
Bud-çanaq artriti hələ başlanğıc mərhələsindədirsə, tam omba dəyişdirmə əməliyyatına qərar verməzdən əvvəl mühafizəkar müalicə üsulları tətbiq oluna bilər. Bu üsullar oynağa düşən yükü azaltmağa və ağrını idarə etməyə yönəlmişdir:
- Arıqlamaq: Bədən çəkisinin azalması artrozlu oynağın yükünü yüngülləşdirir.
- Qamış istifadəsi: Yerimə zamanı dəstək vasitələrindən istifadə ağrıları azaldır.
- Dərman müalicəsi: İltihab əleyhinə ağrıkəsicilər artrit ağrısını azaltmaqda faydalı ola bilər.
Əgər bu üsullar ağrını idarə etməyə yetmirsə və xəstənin gündəlik işlərini yerinə yetirməsinə mane olursa, cərrahi müdaxilə zəruridir.
Total Omba Protezi Nədir?
Total omba protezi, zədələnmiş oynaq hissələrinin süni materiallarla əvəz edilməsidir. Bu əməliyyat zamanı çanaqdakı yuva sahəsinə metaldan hazırlanmış və daxili səthi polietilen plastik, metal və ya keramika ilə örtülmüş bir yuva yerləşdirilir. Bud sümüyünün yuxarı ucundakı sferik baş hissəsi də metal və ya keramika protezi ilə əvəz olunur.
Protezlərin Bərkidilmə Üsulları
Cərrahiyyə zamanı istifadə olunan protezlər sümüyə iki fərqli yolla bərkidilə bilər:
| Üsul | Xüsusiyyəti |
|---|---|
| Sementli Protezlər | Sümük sementi adlanan xüsusi maddə ilə bərkidilir. |
| Sementsiz Protezlər | Sümüyün protezə birbaşa yapışması (inteqrasiyası) ilə bərkidilir. |
Ortoped cərrah, xəstənin yaşını, sümük keyfiyyətini və digər xüsusiyyətlərini nəzərə alaraq ən uyğun metodu seçir. Bu süni oynaq xəstəyə ağrısız hərəkət və rahat yerimə imkanı təmin edir.
Əməliyyatın Müvəffəqiyyəti və Zamanlamanın Önəmi
Tam omba dəyişdirmə əməliyyatının uğuru bir neçə amildən asılıdır. Xəstənin əməliyyatdan əvvəlki ümumi vəziyyəti, sümük keyfiyyəti və oynağın hərəkət genişliyi nəticəyə birbaşa təsir edir. Oynaqlarda ağır deformasiya və hərəkət məhdudiyyəti yaranmadan edilən əməliyyatlar daha yüksək hərəkət rahatlığı təmin edir. Bu səbəbdən əməliyyat vaxtını gecikdirməmək daha yaxşı nəticə əldə etmək üçün kritikdir.
Protezin İstifadə Müddəti və Nəzarət
Total omba protezlərinin orta istifadə müddəti 15-25 il arasındadır. Uzunmüddətli istifadəyə bağlı olaraq protezlərdə aşınma və ya boşalma baş verərsə, onlar yenisi ilə əvəz edilməlidir. Əməliyyatdan sonra müntəzəm həkim müayinəsi və rentgen nəzarəti protezin vəziyyətini təqib etmək və yarana biləcək problemlərə erkən müdaxilə etmək üçün vacibdir.
