Osteoartrit və Omba Protezi
Osteoartritin Səbəbləri
1. Mexaniki aşınma:
Uzunmüddətli təzyiq və hərəkət nəticəsində qığırdaq toxuması zədələnir.
2. Yaşlanma:
Yaşla birlikdə qığırdaq elastikliyini itirir və zədələnməyə daha meylli olur.
3. Genetik faktorlar:
Ailədə osteoartrit olan şəxslərdə risk artır.
4. Piylənmə:
Artıq çəki oynaqlara əlavə təzyiq yaradır.
5. Travmalar:
Oynaqlara zərbə və ya zədə osteoartrit inkişaf riskini artırır.
6. Peşəkar risklər:
Fiziki yük tələb edən işlərdə çalışanlarda daha çox görülür.
Osteoartritin Əlamətləri
Ağrı:
Hərəkət zamanı və ya günün sonunda artır.
Oynaq sərtliyi:
Xüsusilə səhər saatlarında və ya uzun müddət hərəkətsizlikdən sonra.
Hərəkət məhdudiyyəti:
Oynaqda hərəkət çətinliyi.
Şişkinlik:
Oynaqda iltihab nəticəsində.
Sümük çıxıntıları (osteofitlər):
Oynaq kənarlarında yaranır.
Osteoartritin Diaqnozu
1. Fiziki müayinə:
Oynaq ağrısı, hərəkət məhdudiyyəti və şişkinlik qiymətləndirilir.
2. Görüntüləmə müayinələri:
Rentgen: Sümükdəki dəyişikliklər və qığırdaq itkisini göstərir.
MRT (maqnit rezonans tomoqrafiyası): Qığırdaq, əzələ və bağları daha dəqiq görmək üçün.
3. Laborator testlər:
İltihabın və ya digər xəstəliklərin istisna edilməsi üçün qan analizləri.
Osteoartritin Müalicəsi
1. Yaşam tərzi dəyişiklikləri:
Fiziki aktivlik: Əzələləri gücləndirən məşqlər.
Çəki idarəsi: Artıq çəkini azaltmaq oynaqlardakı təzyiqi azaldır.
2. Dərman müalicəsi:
Ağrıkəsicilər (parasetamol, ibuprofen).
İltihab əleyhinə dərmanlar.
Hialuron turşusu inyeksiyaları (oynaq daxilində sürtünməni azaltmaq üçün).
3. Fizioterapiya:
Oynaq hərəkətliliyini artıran məşqlər və istilik müalicələri.
4. Cərrahi müalicə:
Omba protezi: Oynaq qığırdağı ciddi şəkildə zədələnmiş xəstələrdə tətbiq edilir.
Omba Protezi Nədir?
Omba protezi, zədələnmiş omba oynağını süni bir protezlə əvəzləyən cərrahi prosedurdur. Bu əməliyyat, ağrını azaltmaq və oynağın hərəkətliliyini bərpa etmək məqsədilə edilir.
Omba Protezi Əməliyyatı
1. Hazırlıq:
Xəstənin tibbi tarixinin araşdırılması.
Görüntüləmə müayinələri və qan analizləri.
2. Prosedurun gedişi:
Zədələnmiş oynaq çıxarılır və yerinə metal, plastik və ya keramika materiallardan hazırlanmış süni protez yerləşdirilir.
Əməliyyat təxminən 1-2 saat davam edir.
3. Əməliyyat sonrası reabilitasiya:
Fiziki terapiya və gücləndirici məşqlərlə oynağın hərəkətliliyinin və gücünün bərpası.
Omba Protezinin Faydaları
Ağrının azalması.
Hərəkətliliyin bərpası.
Həyat keyfiyyətinin yaxşılaşması.
Oynaq funksiyasının normallaşması.
Omba Protezi ilə Bağlı Risklər
İnfeksiya:
Əməliyyat yerində yaranan infeksiyalar.
Protez çıxması:
Oynaqda protezin yerindən çıxması.
Qan laxtalanması:
Damar trombozunun yaranma riski.
Aşınma və ya sınma:
Zamanla protez materialının zədələnməsi.
Uzunmüddətli problemlər:
Protezin dəyişdirilməsi (revizyon əməliyyatı) tələb oluna bilər.
Omba Protezindən Sonra Baxım
Fiziki aktivlik:
Həkim nəzarəti altında məşqlər.
Ağır hərəkətlərdən çəkinmək.
İnfeksiyanın qarşısını almaq:
Yara təmizliyinə diqqət yetirmək.
Müntəzəm müayinələr:
Protezin vəziyyətini izləmək üçün.
Ağır fiziki fəaliyyətdən qaçmaq:
Protezin ömrünü artırmaq üçün.
Hansı Hallarda Omba Protezi Tövsiyə Olunur?
Müalicəyə baxmayaraq davam edən ağrı və hərəkət məhdudiyyəti.
Günlük fəaliyyətləri yerinə yetirməkdə çətinlik.
Ciddi qığırdaq itkisi və sümük zədələnməsi.
Osteoartrit və omba protezi, erkən diaqnoz və düzgün müalicə ilə effektiv şəkildə idarə oluna bilər. Yaşam tərzindəki dəyişikliklər, müalicə və reabilitasiya ilə xəstələr daha rahat bir həyat keyfiyyətinə qovuşa bilərlər. Əgər əlamətlər şiddətlidirsə, mütəxəssis bir həkimə müraciət etmək tövsiyə olunur.