Özünə İnam Şişirdilmiş Təriflərlə Necə Azalır?

Şişirdilmiş Təriflər və Onların Psixoloji Təsirləri

Gündəlik həyatda tez-tez qarşılaşdığımız şişirdilmiş təriflər, ilk baxışda müsbət görünsə də, fərdin psixoloji inkişafına ciddi mənfi təsirlər göstərə bilər. Həddindən artıq və qeyri-real təriflər, insanın özü haqqında real olmayan bir imic yaratmasına səbəb olur. Bu vəziyyət, fərdin həqiqi bacarıqları ilə üst-üstə düşməyən süni gözləntilərin formalaşması ilə nəticələnir.

Şişirdilmiş təriflərin fərd üzərindəki əsas mənfi təsirlərini aşağıdakı şəkildə qruplaşdırmaq olar:

• Real olmayan imic: İnsan özünü olduğundan fərqli və üstün görməyə başlayır.
• Gözləntilərin təhrif olunması: Bacarıqlara uyğun olmayan yüksək hədəflər formalaşır.
• Uğurun dəyərsizləşməsi: Əsl çalışqanlığın və real nailiyyətlərin əhəmiyyəti kölgədə qalır.
• Psixoloji kövrəklik: Həqiqi tənqidlər və çətinliklər qarşısında fərdin emosional çöküş yaşamasına yol açır.

Bir insanın özünü real dəyərləndirə bilməməsi və tənqidlərə karşı həddindən artıq həssaslıq nümayiş etdirməsi, çox vaxt uzunmüddətli şişirdilmiş təriflərin bir nəticəsidir.

Şişirdilmiş Təriflərin Özünə İnamı Azaltma Səbəbləri

Özünə inamın təməli insanın həm güclü, həm də zəif tərəflərini qəbul etməsindən keçir. Lakin şişirdilmiş təriflər bu balansı pozaraq özünə inamı zəiflədir. Budur bu prosesin əsas səbəbləri:

1. Reallıqdan Uzaq Gözləntilər Yaratmaq

"Sən hər şeyin ən yaxşısını edirsən!" və ya "Sən mükəmməlsən, heç vaxt səhv etmirsən!" kimi ifadələr insanı reallıqdan uzaq bir gözlənti dünyasına sürükləyir. Səhv etmək öyrənmə prosesinin təbii bir hissəsi olsa da, bu tip təriflərə məruz qalan şəxslər özlərini daim "mükəmməl" olmağa məcbur hiss edirlər. Nəticədə, real performanslarını obyektiv qiymətləndirə bilmir və hər hansı bir uğursuzluq anında özünə inam sarsıntısı yaşayırlar.

2. Daxili Motivasiya Yerinə Xarici Təsdiqə Bağlılıq

"Sən dünyanın ən ağıllı insanısan!" və ya "Sən hamıdan yaxşısan!" kimi müqayisəli və şişirdilmiş ifadələr, fərdin daxili motivasiyasını ciddi şəkildə zəiflədir. Bu vəziyyətdə olan şəxslər real uğurlar qazanmaq və özlərini inkişaf etdirmək əvəzinə, tamamilə başqalarının tərifindən asılı hala düşürlər. Xarici təsdiq gəlmədiyi təqdirdə, özlərini kifayət qədər yaxşı hiss etmir və hərəkətə keçmək üçün lazım olan motivasiyanı itirirlər.