Prolaktin hormonunun artıqlığı
Səbəbləri
Prolaktin hormonunun artıqlığının bir çox səbəbi ola bilər:
Prolaktinoma: Hipofiz vəzində prolaktin ifraz edən xoşxassəli şiş.
Hipotireoz: Tiroid hormonlarının çatışmazlığı, TRH (tirotropin-sərbəst buraxıcı hormon) səviyyəsinin artmasına və nəticədə prolaktin ifrazının artmasına səbəb ola bilər.
Dərmanlar: Antipsikotiklər, antidepresanlar, antihipertenziv dərmanlar və ya estrogenlər kimi bəzi dərmanlar.
Qanla bağlı problemlər: Böyrək xəstəlikləri və qaraciyər sirrozu kimi bəzi sistemik xəstəliklər.
Hamiləlik və Emizdirmə: Hamiləlik və süd vermə dövründə prolaktin səviyyəsi təbii olaraq artar.
Stress: Şiddətli fiziki və ya emosional stress prolaktin səviyyəsinin yüksəlməsinə səbəb ola bilər.
Hipofiz Stalkının Zədələnməsi: Hipofiz vəzinin hipotalamusla olan əlaqəsinin zədələnməsi (məsələn, travma və ya əməliyyat nəticəsində).
Simptomlar
Prolaktin hormonunun artıqlığı qadınlarda və kişilərdə müxtəlif simptomlarla özünü göstərə bilər:
Qadınlarda
Menstrual Düzensizliklər: Menstrual dövrlərin pozulması və ya amenore (menstruasiyanın olmaması).
Qalaktoreya: Hamiləlik və ya süd vermə dövrü xaricində süd ifrazı.
İnfertilite: Hamilə qalmaqda çətinlik.
Cinsi İstəkdə Azalma: Libido itirilməsi.
Osteoporoz: Uzun müddət davam edən amenore nəticəsində sümük sıxlığının azalması.
Kişilərdə
Cinsi İstəkdə Azalma: Libido itirilməsi.
Erektil Disfunksiya: Cinsi funksiyanın azalması və ya erektil disfunksiya.
Qalaktoreya: Nadir hallarda kişilərdə də süd ifrazı.
İnfertilite: Spermatozoid istehsalında azalma və ya infertilite.
Gynecomastia: Kişilərdə döşlərin böyüməsi.
Diaqnoz
Prolaktin hormonunun artıqlığının diaqnozu üçün aşağıdakı üsullardan istifadə edilir:
Qan Testləri: Prolaktin səviyyəsinin ölçülməsi.
Görüntüləmə Texnikaları: MRI və ya CT skan ilə hipofiz vəzinin strukturu və hər hansı bir şişin mövcudluğu yoxlanılır.
Tiroid Funksiyası Testləri: Hipotireozu istisna etmək üçün tiroid hormonlarının səviyyələrinin ölçülməsi.
Hamiləlik Testi: Qadınlarda hamiləliyi istisna etmək üçün.
Müalicə
Hiperprolaktinemiyanın müalicəsi vəziyyətin səbəbinə bağlıdır:
Dərman Müalicəsi
Dopamin Agonistləri: Prolaktin səviyyəsini azaltmaq və prolaktinomanın kiçilməsini təmin etmək üçün istifadə edilir (məsələn, bromokriptin, kabergolin).
Cərrahi Müdaxilə
Transsphenoidal Cərrahiyyə: Prolaktinomanın cərrahi yolla çıxarılması. Bu üsul, dərman müalicəsinin yetərsiz olduğu hallarda və ya dərmanların təsir etmədiyi hallarda tətbiq edilə bilər.
Radioterapiya
Şüa Müalicəsi: Nadir hallarda, cərrahi müdaxilə və dərman müalicəsinin təsirli olmadığı hallarda istifadə edilir.
Monitorinq və Profilaktika
Müntəzəm Tibbi Nəzarət: Prolaktin səviyyələrinin və müalicənin effektivliyinin izlənməsi.
Yaşam Tərzi Dəyişiklikləri: Stressin idarə edilməsi və balanslı qidalanma.
Nəticə
Prolaktin hormonunun artıqlığı ciddi və kompleks bir vəziyyətdir, lakin düzgün diaqnoz və müalicə ilə xəstələrin həyat keyfiyyəti əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırıla bilər. Əgər hiperprolaktinemiya simptomları ilə qarşılaşırsınızsa və ya müalicə ilə bağlı suallarınız varsa, endokrinoloqa müraciət etmək vacibdir.