Prostat Xərçəngi
Prostat Xərçənginin Əlamətləri
Prostat xərçəngi erkən mərhələdə çox vaxt əlamət göstərmir. Lakin xərçəng irəlilədikcə aşağıdakı əlamətlər ortaya çıxa bilər:
Sidikdə dəyişikliklər
Tez-tez sidiyə çıxmaq ehtiyacı, xüsusilə gecələr.
Sidik ifrazında zəif axın və ya dayanmalar.
Sidiyə başlarkən və ya bitirərkən çətinlik çəkmək.
Sidikdə və ya spermada qan görünməsi
Sidik və ya spermada qan görünməsi prostat xərçənginin əlamətlərindən ola bilər.
Pelvik və ya bel ağrıları
Xəstəlik irəlilədikcə bel, bud və ya kalçada ağrılar yarana bilər.
Erektil disfunksiya
Erektil funksiyanın azalması və ya ereksiyanı davam etdirə bilməmək də prostat xərçənginin əlaməti ola bilər.
Prostat Xərçənginin Risk Faktorları
Yaş: Prostat xərçəngi ən çox 50 yaşdan yuxarı kişilərdə müşahidə olunur.
Ailə tarixi: Ailəsində prostat xərçəngi olan şəxslərin bu xəstəliyə tutulma riski daha yüksəkdir.
Genetik faktorlar: Bəzi genetik dəyişikliklər və xüsusilə BRCA1 və BRCA2 genlərinin mutasiyaları prostat xərçəngi riskini artırır.
Pəhriz və həyat tərzi: Yüksək yağ tərkibli qidalarla zəngin pəhriz və fiziki fəaliyyətin az olması prostat xərçəngi riskini artıran amillərdir.
Diaqnoz Üsulları
Prostat xərçəngini müəyyən etmək üçün aşağıdakı diaqnostik üsullardan istifadə olunur:
PSA testi (Prostat Spesifik Antigen): Qanda PSA səviyyəsinin yüksək olması prostat xərçənginə işarə edə bilər.
Rektal müayinə: Həkim, prostat vəzisində hər hansı bir düyün və ya sərtləşməni müəyyən etmək üçün barmaqla rektal müayinə həyata keçirir.
Biopsiya: Prostat vəzindən nümunə alınaraq laboratoriyada xərçəng hüceyrələrinin olub-olmadığı müəyyən edilir.
Görüntüləmə testləri: MRT və ya KT xərçəngin yayılma dərəcəsini və yerini təyin etməyə kömək edir.
Müalicə Seçimləri
Prostat xərçənginin müalicəsi xəstəliyin mərhələsinə, xəstənin yaşına və ümumi sağlamlıq vəziyyətinə görə dəyişə bilər:
Fəaliyyətsizlik (Aktiv İzləmə): Bəzi hallarda xərçəng çox yavaş inkişaf edir, buna görə aktiv izləmə seçilə bilər. Bu, xəstənin müntəzəm olaraq izlənilməsini nəzərdə tutur.
Cərrahi müdaxilə: Radikal prostatektomiya əməliyyatı ilə prostat vəzisi çıxarılır.
Radiasiya terapiyası: Xərçəng hüceyrələrini məhv etmək üçün radiasiya şüaları tətbiq edilir.
Hormonal terapiya: Xərçəng hüceyrələrinin böyüməsini dayandırmaq üçün androgen səviyyəsi aşağı salınır.
Kimyaterapiya: İrəliləmiş mərhələlərdə xərçəng hüceyrələrini öldürmək üçün kimyəvi dərmanlar istifadə edilir.
İmmunoterapiya: Bədənin immun sistemini gücləndirərək xərçəng hüceyrələrinə qarşı mübarizəni dəstəkləyən müalicədir.
Prostat Xərçəngindən Qorunma Yolları
Sağlam pəhriz: Təzə meyvə və tərəvəzlər, tam taxıllar, az yağlı proteinlər qəbul etmək prostat sağlamlığı üçün faydalıdır.
Fiziki aktivlik: Daimi fiziki fəaliyyət bədən çəkisini normada saxlamağa və xəstəlik riskini azaltmağa kömək edir.
Nizamlı tibbi müayinələr: Risk altında olan kişilər (xüsusilə 50 yaşdan yuxarı və ya ailəsində prostat xərçəngi olanlar) mütəmadi olaraq PSA testi və digər müayinələrdən keçməlidir.
Prostat xərçəngi erkən mərhələdə aşkar edildikdə müalicə şansı daha yüksəkdir. Hər hansı əlamət hiss edildikdə və ya risk faktorları mövcud olduqda, həkimə müraciət etmək və müntəzəm yoxlamalardan keçmək vacibdir.