Psixoloji travmalar
Psixoloji travmalar, bir şəxsin zərər vurulmuş, təsirlənmiş, təsir altında qalmış və ya dəyişkən dəyərlər, inanclar və fikirlərə səbəb olan intensiv stres və mübahisələrdən biri ilə müşayiət edilən psixoloji təcrübələrdir. Psixoloji travmaların təbiiyyəti və intensivliyi fərqlidir və həm xarici hadisələr, məsələn, qəza, hərbi xidmət, qətlə yetirilmiş cinayət kimi hadisələr, həm də iç hadisələr, məsələn, ölüm, qəza, divors, məxfiyyət qırğını və ya fəlsəfə və dini tərcümələr kimi məqamlar kimi həyatın müxtəlif sahələri ilə bağlı olabilir.
Psixoloji travmaların növləri arasında:
- Post-Traumatik Stress Disorder (PTSD): PTSD, intensiv və stresli hadisələrə şahid olmuş və ya onların içində iştirak etmiş insanlarda ortaya çıxan bir nöroloji təzahüratdır. Bu, qəza, hərbçilik təcrübəsi, cinsi və ya fiziki təcavüz kimi hadisələrin nəticələrinə cavab olaraq meydana gəlir.
- Kompleks PTSD (C-PTSD): C-PTSD, uzun müddətli, təkrarlanan və ya sürətli olan stresli və ya əziyyətli hadisələrə maruz qalan insanlarda müşahidə edilə bilər. Bu, uşaqğa zorakılıq, məxfiyyət qırğını, uzunmüddətli ya da əmək haqqı cinsi təcavüz və ya uzun müddətli maddi səfərbərlik kimi hadisələrin nəticələrinə cavab olaraq meydana gəlir.
- Acquired Situational Narcissism (ASN): ASN, böyük paylanan bir stres mənbəyi kimi xarakterizə edilən bir başqa nöroloji təzahüratdır. İnsanlar qeyri-adi şəraitdə öz perspektivlərini dəyişdiklərində və başqalarının nəzarətində olduğu kimi müşahidə olunduğunda bu təzahürat meydana gələ bilər.
Psixoloji travmaların müalicəsi, kişinin məsələlərini və ehtiyaclarını bəlkə də fərqli metodlarla dəstəkləmək üçün bir psixoloq, psixiatr və ya terapist tərəfindən yürütülən bir prosesdir. Bu müalicələr arasında kognitiv davranış terapiyası (CBT), gözələn tərapiya, psixoterapi, dərman tərapiyası və müxtəlif relaksasiya və streslə mübarizə texnikaları daxildir. Psixoloji travmaların müalicəsində əsas məqsəd, şəxsi cəmiyyətə, işə və gündəlik həyatına daxil etmək və bunları idarə etmək üçün mümkün qədər fəaliyyətli və funksionallığını artırmaqdır.