Qabırğa qəfəslərinin zədələnməsi

Qabırğa qəfəsi zədələrinin növləri:

Qabırğa sınıqları:

Qabırğaların sınması ən çox rast gəlinən sinə travmasıdır. Sınıq bəzən bir qabırğada, bəzən isə çoxlu qabırğada ola bilər. Bir neçə qabırğanın eyni anda sınması ciddi zədələrə səbəb ola bilər.

Kaburğa çıxığı və ya əzilməsi:

Qabırğalar qırılmasa da, kəskin zərbələr nəticəsində əzələ, qığırdaq və ya qabırğa birləşmələrində zədələnmə ola bilər. Bu vəziyyət də ciddi ağrı və nəfəs alma çətinliyinə səbəb ola bilər.

Sinə boşluğuna bağlı ağırlaşmalar:

Qabırğa qəfəsi zədələri bəzən aşağıdakı kimi daxili orqanların da zədələnməsi ilə nəticələnə bilər:

Pnevmotoraks: Sınıq qabırğalar ağciyərə zərər verib, havanın sinə boşluğunda yığılmasına səbəb ola bilər.

Hemotoraks: Qabırğa qəfəsində qanaxma baş verib, sinə boşluğunda qan yığılması ilə nəticələnə bilər.

Flail sinə: Bir neçə ardıcıl qabırğanın bir neçə yerdən sınması sinə divarının qeyri-sabit olmasına səbəb ola bilər, bu da tənəffüs zamanı sinə divarının qeyri-adi hərəkət etməsinə (qeyri-müəyyən hərəkət) səbəb olur.

Simptomlar:

Qabırğa qəfəsi zədələri aşağıdakı simptomlarla müşahidə edilə bilər:

Kəskin, sancıcı ağrı (nəfəs aldıqda, öskürdükdə və ya hərəkət edərkən artır)

Nəfəs alma çətinliyi

Şişkinlik və göyərmə

Döş qəfəsində sərtlik hissi

Dərinin altındakı bölgədə çıqqıltılı və ya qeyri-adi səslər (qabırğa sınığı olan yerlərdə)

Tənəffüs çatışmazlığı (çoxlu qabırğa sınıqları zamanı)

Diaqnostika:

Qabırğa qəfəsinin zədələnmələri diaqnoz etmək üçün həkimlər müxtəlif üsullardan istifadə edirlər:

Rentgen müayinəsi: Qabırğa sınıqlarını aşkar etmək üçün ən çox istifadə olunan üsuldur.

Kompüter tomoqrafiyası (KT): Daha dəqiq görüntülər təmin edir və daxili orqanlarda zədələnmələr olub-olmamasını yoxlayır.

Ultrasəs və ya MRT: Qabırğaların ətraf toxumalarındakı zədələri aşkar etmək üçün istifadə oluna bilər.

Müalicə:

Qabırğa qəfəsinin zədələnmələrinin müalicəsi zədənin şiddətinə və müşayiət olunan fəsadlara görə dəyişir.

Ağrı nəzarəti:

Qabırğa qəfəsi zədələnmələri çox ağrılıdır və buna görə də ağrını idarə etmək əsas müalicə üsuludur. Ağrı azaldılmadıqda xəstələr dərin nəfəs almaqda çətinlik çəkə bilər, bu da ağciyərlərdə infeksiyalara və ya pnevmoniyaya səbəb ola bilər. Ağrını azaltmaq üçün ağrıkəsicilər, iltihab əleyhinə dərmanlar və bəzən sinir blokadaları istifadə olunur.

İstirahət və nəfəs məşqləri:

Yüngül və orta dərəcəli qabırğa zədələri adətən istirahət, düzgün nəfəs alma məşqləri və tənəffüs fizioterapiyası ilə yaxşılaşır. Xəstələr dərin nəfəs almağa və tez-tez öskürməyə təşviq olunmalıdır ki, ağciyərlərdə maye yığılması və infeksiya riski azalsın.

Cərrahi müdaxilə:

Çox sayda qabırğa sınığı, "flail sinə" və ya daxili orqanların zədələnməsi zamanı cərrahi müdaxilə lazım ola bilər. Cərrahlar sınıqları düzəldir və sinə divarını sabitləşdirir.

Daxili orqanların müalicəsi:

Ağciyər zədələnməsi (pnevmotoraks və ya hemotoraks) baş veribsə, sinə borusu qoyularaq sinə boşluğundakı hava və ya qan çıxarılır və ağciyər bərpa olunur.

Bərpa və reabilitasiya:

Əksər hallarda qabırğa sınıqları bir neçə həftə ərzində öz-özünə sağalır, lakin tam sağalma müddəti zədənin şiddətinə görə 6-8 həftə çəkə bilər.

Nəfəs alma məşqləri bərpa müddətində vacibdir, çünki dərin nəfəs almanın qorunması ağciyər fəsadlarının qarşısını alır.

Reabilitasiya prosesində xəstələrin çox fiziki güc tələb edən işlərdən və ağır qaldırmadan uzaq durması məsləhətdir.