Qaraciyər exinokoku nədir, necə müalicə olunur?
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Qaraciyər Exinokoku Nədir və Necə Yoluxur?
Qaraciyər exinokoku, insanlara əsasən itlərdən keçən parazitar bir xəstəlikdir. Parazit, itlərin nəcisi vasitəsilə ətraf mühitə yayılır və xüsusilə nəcislə çirklənmiş sular, yaxşı yuyulmamış meyvə və tərəvəzlərin istehlakı nəticəsində insan orqanizminə daxil olur. Qeyd etmək lazımdır ki, bu parazit insandan insana keçmir, yoluxma yalnız birbaşa parazit yumurtaları ilə çirklənmiş mənbələr vasitəsilə baş verir.
Qaraciyər Exinokokunun Əlamətləri
Qaraciyər exinokoku çox vaxt uzun müddət heç bir şikayət yaratmadan inkişaf edə bilər. Bir çox hallarda xəstəlik başqa orqanların müayinəsi zamanı təsadüfən aşkar olunur. Parazit qaraciyər daxilində yavaş-yavaş böyüdükcə aşağıdakı əlamətlər müşahidə edilə bilər:
- Qaraciyərin böyüməsi və buna bağlı olaraq sağ qabırğa altında ağrılar.
- Exinokok kistasının öd yollarına təzyiq göstərməsi nəticəsində yaranan sarılıq.
Diaqnoz Metodları
Xəstəliyin diaqnozu kompleks müayinələr əsasında qoyulur. Həkimlər xəstənin şikayətlərini, yaşadığı ərazini və peşə fəaliyyətini nəzərə alaraq aşağıdakı diaqnostik üsullardan istifadə edirlər:
Laborator və Radioloji Müayinələr
- Radioloji Müayinələr: USM (Ultrasəs müayinəsi), KT (Kompüter Tomoqrafiyası) və ERCP diaqnozun dəqiqləşdirilməsində mühüm rol oynayır.
- Seroloji Testlər: ELİSA, Echinococ-İHA və Casoni-Weinberg testləri tətbiq olunur.
- Laborator Analizlər: Transaminazalar, GGT və bilirubin səviyyələrinin yüksəlməsi müşahidə edilə bilər. Kista öd yollarına təzyiq etdikdə və ya açıldıqda ALP, GGT və amilaza yüksəkliyi ilə yanaşı eozinofiliya da görülür.
| Müayinə Növü | İstifadə Olunan Metodlar |
|---|---|
| Görüntüləmə | USM, KT, ERCP |
| Serologiya | ELİSA, İHA, Casoni-Weinberg |
| Biokimya | ALT, AST, GGT, Bilirubin, ALP |
Ola Biləcək Ağırlaşmalar (Fəsadlar)
Müalicə olunmayan və ya gecikmiş exinokok kistaları ciddi fəsadlara yol aça bilər:
- Anafilaktik Şok: Kistanın deşilməsi və ya nadir hallarda damara açılması nəticəsində yaranan ağır allergik reaksiya.
- Sarılıq: Kistanın öd yollarına təzyiq etməsi və ya açılması.
- Absesləşmə: Kistanın irinləməsi.
- Ağciyər Fəsadları: Kistanın bronxlara açılması ilə yaranan ağır tənəffüs problemləri.
Qaraciyər Exinokokunun Müalicəsi
Xəstəliyin müalicəsi kistanın vəziyyətinə və xəstənin ümumi durumuna görə müəyyən edilir. Əsas müalicə üsulları bunlardır:
- Cərrahi Müalicə: Xəstəliyin ən əsas və radikal müalicə üsuludur.
- Perkutan Drenaj: Dəri vasitəsilə kistanın boşaldılması.
- Dərman Müalicəsi: Müvafiq preparatların istifadəsi.
Profilaktika və Qorunma Yolları
Qaraciyər exinokokuna yoluxmamaq üçün fərdi gigiyena qaydalarına ciddi əməl olunmalıdır. Xüsusilə itlərin nəcisi ilə təmas ehtimalı olan yerlərdə yetişən meyvə və tərəvəzlər təmiz yuyulmadan istehlak edilməməlidir. Çobanlar və heyvandarlıqla məşğul olan şəxslərin əl təmizliyinə xüsusi diqqət yetirmələri profilaktika üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir.
