Qarın ağrısı nədir, kəskin ağrının səbəbləri
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Qarın Nahiyəsində Olan Ağrılar və Onların Səbəbləri
Qarın ağrısı, bədənin müxtəlif nahiyələrində yerləşən daxili orqanların funksional pozğunluqları və ya xəstəlikləri nəticəsində yaranan kompleks bir simptomdur. Adətən ağrının hiss edildiyi nahiyə, həmin bölgədəki orqanların vəziyyəti haqqında ilkin məlumat verir. Mədə-bağırsaq xəstəlikləri, böyrək daşları, şəkərli diabet, menstrual sancılar və bəzi qan xəstəlikləri qarın nahiyəsində kəskin və ya xroniki ağrılara yol aça bilər.
Maraqlıdır ki, qarın boşluğu xaricindəki bəzi problemlər də bu nahiyədə ağrı yarada bilər. Məsələn, qabırğa qırıqları, ağciyər iltihabı (pnevmoniya) və ürək problemləri qarın ağrısı şəklində özünü büruzə verə bilər.
Qarın Ağrısının Nahiyələrə Görə Təsnifatı
Ağrının lokallaşdığı yer, diaqnozun qoyulmasında mühüm rol oynayır. Həkimlər ağrının yerinə görə aşağıdakı ehtimalları dəyərləndirirlər:
Sağ Üst Nahiyə Ağrıları
Bu nahiyədə yaranan ağrılar zamanı ilk növbədə öd kisəsi, öd yolları, qaraciyər xəstəlikləri və mədə xorası ehtimalları nəzərə alınmalıdır.
Sol Üst Nahiyə Ağrıları
Qarının sol üst tərəfindəki narahatlıqlar adətən mədəaltı vəz (pankreas), dalaq və ya aorta damarı ilə bağlı problemlərdən qaynaqlanır.
Sol Alt Nahiyə Ağrıları
Bu bölgədəki ağrılar zamanı yumurtalıqlar, yoğun bağırsağın divertikulu, sidik yolları, uşaqlıqdan kənar hamiləlik və aorta xəstəlikləri araşdırılmalıdır.
Sağ Alt Nahiyə Ağrıları
Ən çox rast gəlinən ağrı növlərindən biridir. Burada appendisit, sidik yolları problemləri, iltihabi bağırsaq xəstəlikləri, uşaqlıqdan kənar hamiləlik, yumurtalıq problemləri və FMF (Ailəvi Aralıq dənizi qızdırması) düşünülməlidir.
Qarın Ağrısının Cərrahi Səbəbləri
Bəzi qarın ağrıları təcili cərrahi müdaxilə tələb edə bilər. Bu vəziyyətlər aşağıdakı qruplara bölünür:
| Səbəb Kateqoriyası | Xəstəliklər və Vəziyyətlər |
|---|---|
| Qanama və Travmalar | Abdominal aorta anevrizmasının cırılması, bağırsaq divertikulu qanaması, ektopik hamiləlik, dalaq, qaraciyər və ya böyrək yaralanmaları, aorta-duodenal fistul, pankreatit qanaması. |
| İnfeksion Səbəblər | Appendisit, xayaların iltihabı, qaraciyər absesi, Mekkel divertikulu, sidik yolları iltihabı, mezenterik linfadenit, mədə-bağırsaq deşilməsi, öd kisəsi iltihabı, hepatit. |
| Keçməməzlik (Obstruksiya) | Bağırsaq burulması, boğulmuş yırtıq, bitişmə xəstəliyi, iltihabi bağırsaq xəstəlikləri. |
| Qan Dövranı Pozulması | Dalaq infarktı, Buerger xəstəliyi, xayanın burulması, mezenterik tromboz, yumurtalıq kistasının burulması. |
| Törəmələr (Şişlər) | Mədə-bağırsaq şişləri, mezenterik şişlər, karsinoid və neyroendokrin şişlər. |
Bundan əlavə, Behçet xəstəliyi, Mallory-Weiss sindromu, qəbizlik, ağrılı aybaşı, qarın epilepsiyası və herpes zoster (kəmərvari dəmrov) kimi faktorlar da cərrahi və ya terapevtik yanaşma tələb edən səbəblər arasındadır.
Qarın Ağrısının Qeyri-Cərrahi (Terapevtik) Səbəbləri
Bəzi sistemik xəstəliklər birbaşa qarın ağrısı ilə müşahidə olunur:
- Şəkərin kəskin yüksəlməsi
- Porfiri xəstəliyi
- Böyrək üstü vəzin çatışmazlığı
- FMF xəstəliyi
- Kəskin leykoz və çubuq hüceyrəli anemiya
- Trombositopenik purpura
- Miokardit və perikardit
Nə Zaman Həkimə Müraciət Edilməlidir?
Aşağıdakı hallarda vaxt itirmədən mütəxəssisə müraciət etmək həyati əhəmiyyət kəsb edir:
- Şiddətli, təkrarlanan, artan və davamlı xarakter alan ağrılar.
- Ağrı ilə yanaşı nəfəs kəsilməsi, qanama, qusma və yüksək temperatur.
- Ağrının döş qəfəsinə, boyuna və onurğaya yayılması.
- Qarındakı kəskin şişkinlik və gərginlik hissi.
- Nəcisdə qan görülməsi.
Diaqnoz və Müalicə Metodları
Doğru diaqnozun qoyulması üçün müasir tibbi müayinələrdən istifadə olunur. Bunlara qan analizləri, USM (Ultrasəs müayinəsi), KT (Kompüter Tomoqrafiyası), MRT və Rentgen müayinələri daxildir.
Müalicə: Qarın ağrısının müalicəsi tamamilə ağrını yaradan əsas səbəbə görə müəyyən edilir. Səbəb aşkar edildikdən sonra həm medikamentoz (dərman), həm də cərrahi üsullardan istifadə oluna bilər.
