Qlaukoma
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Qlaukoma Nədir və Növləri Hansılardır?
Qlaukoma, optik sinirə zərər verərək görmə itkisinə səbəb ola bilən ciddi bir göz xəstəliyidir. Bu xəstəlik adətən göz daxili təzyiqin artması ilə xarakterizə olunur və müxtəlif formalarda özünü göstərir. Qlaukomanın vaxtında müəyyən edilməsi, görmə qabiliyyətinin qorunması üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir.
1. Açıq Bucaqli Qlaukoma
Bu, xəstəliyin ən yaygın növüdür. Göz daxili mayesinin (aqus humor) gözün ön kamerasında yerləşən trabekulyar şəbəkə vasitəsilə yavaş-yavaş tıxanması nəticəsində yaranır. Bu prosesdə göz içi təzyiq tədricən artır və zamanla optik sinirə ciddi zərər verir.
2. Qapalı Bucaqli Qlaukoma
Göz içi mayesinin axış yolunun qəflətən tıxandığı hallarda meydana gəlir. Bu vəziyyətdə göz içi təzyiq sürətlə artır və bu, təcili tibbi yardım tələb edən kritik bir vəziyyətdir.
3. Anadangəlmə Qlaukoma
Doğuşdan dərhal sonra və ya həyatın ilk bir neçə ayında ortaya çıxan növdür. Əsasən gözün drenaj sistemindəki anomaliyalar səbəbindən inkişaf edir.
4. İkincil Qlaukoma
Bu növ, digər xəstəliklər, fiziki yaralanmalar, müəyyən dərmanların istifadəsi və ya göz iltihabları nəticəsində formalaşan qlaukoma növüdür.
Qlaukomanın Simptomları
Qlaukomanın əlamətləri xəstəliyin növünə görə fərqlilik göstərir. Bir çox halda xəstəlik başlanğıcda heç bir əlamət büruzə vermir.
- Açıq bucaqlı qlaukoma: Erkən mərhələlərdə simptomsuz keçir. Zamanla tədricən periferik görmə itkisi (tünel görmə) müşahidə olunur.
- Qapalı bucaqlı qlaukoma: Şiddətli göz və baş ağrısı, bulanıq görmə, gözlərdə qızartı, bulantı, qusma və işıq ətrafında rəngli halqaların görünməsi.
- Anadangəlmə qlaukoma: Gözlərin normaldan böyük görünməsi (buphthalmos), işığa qarşı həssaslıq, sulanma və korneanın (buynuz qişa) bulanıqlaşması.
Qlaukoma Diaqnozu Üçün İstifadə Olunan Metodlar
Peşəkar bir diaqnoz üçün müasir oftalmoloji avadanlıqlardan istifadə edilərək aşağıdakı müayinələr aparılır:
| Müayinə Metodu | Məqsədi |
|---|---|
| Tonometriya | Göz içi təzyiqi ölçmək üçün istifadə edilir. |
| Oftalmoskopiya | Göz bəbəklərini genişləndirərək optik siniri müayinə etmək. |
| Perimetriya | Görmə sahəsini qiymətləndirmək üçün tətbiq olunur. |
| Gonioskopiya | Gözün ön kamerasının bucağını yoxlamaq üçün istifadə edilir. |
| Pahimetriya | Kornea (buynuz qişa) qalınlığını ölçmək üçün istifadə edilir. |
Qlaukoma Müalicə Üsulları
Müalicənin əsas məqsədi göz içi təzyiqini azaltmaq və optik sinirin daha çox zərər görməsinin qarşısını almaqdır. Müalicə planı xəstənin vəziyyətinə uyğun olaraq aşağıdakı üsullardan birini və ya bir neçəsini əhatə edə bilər:
Dərman Müalicəsi
- Göz damcıları: Birinci dərəcəli müalicə üsuludur. Bura beta-blokatorlar, prostaglandin analogları, alfa-agonistlər və karbonik anhidraz inhibitorları daxildir.
- Oral dərmanlar: Damcılar kifayət etmədikdə sistemik olaraq təzyiqi salmaq üçün istifadə olunur.
Lazer və Cərrahi Müdaxilə
- Lazer Trabekuloplastiyası: Açıq bucaqlı qlaukomada təzyiqi azaltmaq üçün tətbiq edilir.
- Lazer İridotomiya: Qapalı bucaqlı qlaukomada maye axınını təmin etmək üçün istifadə olunur.
- Trabekulektomiya: Yeni bir drenaj kanalı yaradaraq maye axışını artırır.
- Şunt İmplantasiyası: Maye axınını tənzimləmək üçün kiçik bir borunun yerləşdirilməsi.
- Siklokrioterapiya/Siklofotokoagulyasiya: Maye istehsal edən siliyer cismin hissələrini məhv edərək istehsalı azaldır.
Profilaktika və Müntəzəm İzləmə
Qlaukoma ilə mübarizədə erkən diaqnoz ən güclü silahdır. Xüsusilə 40 yaşdan yuxarı şəxslər və ailəsində qlaukoma tarixçəsi olanlar mütəmadi olaraq göz müayinəsindən keçməlidirlər. Bununla yanaşı, yüksək qan təzyiqi və diabet kimi risk faktorlarının idarə olunması, həmçinin idman və ya iş zamanı gözlərin zədələrdən qorunması vacibdir.
Nəticə etibarilə, qlaukoma ciddi bir xəstəlik olsa da, vaxtında müdaxilə və effektiv müalicə ilə görmə itkisinin qarşısını almaq mümkündür. Təxirə salınmadan həkim məsləhəti almaq və müntəzəm tibbi izləmə göz sağlamlığınızın təminatıdır.
