Qlaukoma
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Qlaukoma (Göz Təzyiqi) Nədir?
Qlaukoma, optik sinirə zərər verərək görmə itkisinə səbəb ola bilən ciddi bir göz xəstəliyidir. Adətən göz daxili təzyiqin artması ilə əlaqədar olan bu vəziyyət, vaxtında müdaxilə edilmədikdə qalıcı korluğa yol aça bilər. Bu yazıda qlaukomanın növləri, simptomları və müasir müalicə üsulları haqqında ətraflı məlumat əldə edəcəksiniz.
Qlaukomanın Əsas Növləri
Qlaukoma fərqli formalarda təzahür edə bilər və hər bir növün özünəməxsus yaranma mexanizmi vardır:
- Açıq bucaqlı qlaukoma: Ən yaygın növdür. Göz içi mayesinin (aqus humor) trabekulyar şəbəkədə yavaş-yavaş tıxanması nəticəsində yaranır. Göz içi təzyiq tədricən artır və optik sinirə zərər verir.
- Qapalı bucaqlı qlaukoma: Göz içi mayesinin axış yolu qəflətən tıxandığı zaman yaranır. Təzyiq sürətlə artdığı üçün bu vəziyyət təcili tibbi yardım tələb edir.
- Anadangəlmə qlaukoma: Doğuşdan və ya həyatın ilk aylarında ortaya çıxır. Gözün drenaj sistemindəki anomaliyalar səbəbindən inkişaf edir.
- İkincil qlaukoma: Digər xəstəliklər, yaralanmalar, müəyyən dərmanlar və ya göz iltihabları nəticəsində yaranan növüdür.
Qlaukomanın Simptomları Nələrdir?
Simptomlar xəstəliyin növünə görə fərqlilik göstərir. Bir çox halda xəstəlik başlanğıcda heç bir əlamət büruzə vermir.
Açıq Bucaqda Simptomlar
- Erkən mərhələlərdə heç bir simptom müşahidə olunmur.
- Zamanla periferik görmə itkisi (tünel görmə) inkişaf edir.
Qapalı Bucaqda Simptomlar
- Şiddətli göz və baş ağrısı
- Bulanıq görmə və gözlərdə qızartı
- Bulantı və qusma
- Görmə sahəsində işıq haleleri (halqaları) görmək
Anadangəlmə Qlaukoma Əlamətləri
- Gözlərin normaldan böyük görünməsi (buphthalmos)
- İşığa qarşı həssaslıq və sulanma
- Korneanın (buynuz qişa) bulanıqlaşması
Diaqnoz Üsulları
Qlaukomanın dəqiq diaqnozu üçün peşəkar oftalmoloji müayinə zəruridir. İstifadə olunan əsas testlər bunlardır:
| Testin Adı | Məqsədi |
|---|---|
| Tonometriya | Göz içi təzyiqi ölçmək üçün istifadə edilir. |
| Oftalmoskopiya | Göz bəbəklərini genişləndirərək optik siniri müayinə etmək. |
| Perimetriya | Görmə sahəsini qiymətləndirmək üçün tətbiq olunur. |
| Gonioskopiya | Gözün ön kamerasının bucağını yoxlamaq üçün istifadə edilir. |
| Pahimetriya | Kornea (buynuz qişa) qalınlığını ölçmək üçün tətbiq edilir. |
Qlaukoma Müalicə Üsulları
Müalicənin əsas məqsədi göz içi təzyiqini azaltmaq və optik sinirin daha çox zərər görməsinin qarşısını almaqdır.
1. Dərman Müalicəsi
- Göz damcıları: Birinci dərəcəli müalicədir. Beta-blokatorlar, prostaglandin analogları, alfa-agonistlər və karbonik anhidraz inhibitorları istifadə olunur.
- Oral dərmanlar: Damcılar kifayət etmədikdə sistemik olaraq təzyiqi salmaq üçün təyin edilir.
2. Lazer Müalicəsi
- Lazer trabekuloplastiyası: Açıq bucaqlı qlaukomada drenajı yaxşılaşdırmaq üçün.
- Lazer iridotomiya: Qapalı bucaqlı qlaukomada təzyiqi azaltmaq üçün tətbiq olunur.
3. Cərrahi Müdaxilə
- Trabekulektomiya: Maye axışını artırmaq üçün yeni bir drenaj kanalı yaradılır.
- Şunt implantasiyası: Maye axışını təmin etmək üçün kiçik bir boru yerləşdirilir.
- Siklokrioterapiya: Maye istehsalını azaltmaq məqsədilə siliyer cismin hissələrinin məhv edilməsi.
Profilaktika və İzləmə
Qlaukoma riskini idarə etmək və görmə qabiliyyətini qorumaq üçün aşağıdakı addımlar atılmalıdır:
- Müntəzəm Göz Müayinələri: Xüsusilə 40 yaşdan yuxarı şəxslər və ailəsində qlaukoma olanlar üçün vacibdir.
- Sağlam Həyat Tərzi: Yüksək qan təzyiqi və diabet kimi risk faktorlarının idarə olunması.
- Gözlərin Qorunması: İdman və ya iş zamanı göz zədələrindən qorunmaq üçün qoruyucu vasitələrdən istifadə.
Nəticə: Qlaukoma ciddi bir xəstəlikdir, lakin erkən diaqnoz və effektiv müalicə ilə görmə itkisinin qarşısını almaq mümkündür. Müntəzəm həkim nəzarəti, problemlərin vaxtında aşkarlanması üçün ən etibarlı yoldur.
