Qlaukoma (Göz təzyiqi)
Qlaukomanın əsas növləri
Açıq bucaqlı qlaukoma (ən yaygın forma)
Yavaş inkişaf edir və illərlə heç bir simptom verməyə bilər.
Göz içi təzyiq yavaş-yavaş artır və optik sinirə ziyan verir.
Qapalı bucaqlı qlaukoma
Göz içindəki mayenin axdığı kanal qəfil bağlanır.
Kəskin və təhlükəli vəziyyətdir, tez tibbi müdaxilə tələb edir.
İkincili qlaukoma
Digər göz xəstəlikləri, zədələr və ya dərman istifadəsi nəticəsində yaranır.
Doğuşdan gələn (konjenital) qlaukoma
Körpələrdə doğulduqdan sonra müşahidə edilir və erkən diaqnoz vacibdir.
Əsas simptomlar
Açıq bucaqlı qlaukoma:
Uzun müddət simptom verməyə bilər ("səssiz oğru" kimi tanınır).
Periferik (yan) görmənin yavaş-yavaş itməsi.
Müalicəsiz qaldıqda görmə tamamilə itə bilər.
Qapalı bucaqlı qlaukoma:
Ani və güclü göz ağrısı.
Baş ağrısı, ürəkbulanma, qusma.
Qırmızı göz və bulanıq görmə.
İşıq ətrafında halo (halqalar) görmək.
Qlaukomanın səbəbləri və risk faktorları
Yüksək göz daxili təzyiq (IOP)
Genetik meyllilik (ailədə qlaukoma tarixçəsi)
50 yaşdan yuxarı olmaq
Diabet, hipertoniya və migren
Yaxın görmə zəifliyi (miyopiya) və ya uzaq görmə zəifliyi (hipermetropiya)
Uzaq müddətli kortikosteroid istifadəsi
Göz travmaları
Qlaukomanın fəsadları
Daimi görmə itkisi (geri dönməz)
Görmə sinirində atrofiya
Korluq (müalicəsiz qaldıqda)
Qlaukomanın diaqnozu
Göz daxili təzyiqin ölçülməsi (tonometriya)
Görmə sahəsinin yoxlanılması (perimetriya)
Optik sinir başının müayinəsi (oftalmoskopiya)
OCT (optik koherens tomoqrafiya): Optik sinirin strukturuna baxılır.
Gonioskopiya: Göz içindəki bucağın vəziyyəti qiymətləndirilir.
Qlaukomanın müalicəsi
Damlalarla müalicə (birinci seçim)
Prostaglandin analoqları, beta-blokatorlar, karbon anhidraz inhibitorları və s.
Məqsəd göz içi təzyiqini azaltmaqdır.
Dərman müalicəsi
Tabletlər (az hallarda istifadə olunur).
Lazer prosedurları
Lazer trabekuloplastika: Maye axını yaxşılaşdırır.
İridotomiya: Qapalı bucaq qlaukomasında istifadə olunur.
Cərrahi müdaxilə
Trabekulektomiya və ya drenaj implantlarının yerləşdirilməsi.
Ağır və ya damcaya cavab verməyən hallarda.
Qlaukoma xəstələrinə tövsiyələr
Göz müayinələrini mütəmadi etmək (xüsusilə 40 yaşdan sonra).
Damlaları həkim təyin etdiyi qaydada qüsursuz istifadə etmək.
Siqaretdən uzaq durmaq və stressi azaltmaq.
Gözə təzyiq edən mövzulardan çəkinmək (məsələn, uzunmüddətli başaşağı vəziyyətlər).
Qidalanmada antioksidantlar və omega-3 ilə zəngin məhsullara üstünlük vermək.
Vacib qeyd:
Qlaukoma görmənin daimi itkisi ilə nəticələnə bilər, amma zamanında aşkarlanarsa və müalicə edilərsə proses yavaşladılır və görmə qorunur.