Quş qripi
Səbəblər və Yayılma
Quş qripinin əsas səbəbi Avian İnfluenza virusudur. Bu virus əsasən yoluxmuş quşların ağız, burun və göz ifrazatları, həmçinin nəcis vasitəsilə yayılır. İnsanlar üçün yoluxma yolları:
Yoluxmuş quşlarla birbaşa təmas: Xüsusilə yoluxmuş ev quşları ilə.
Çirklənmiş səthlər və əşyalar: Virusla çirklənmiş əşyalarla təmas.
Yoluxmuş quş məhsullarının istehlakı: Az bişmiş və ya bişməmiş yoluxmuş quş əti və yumurtaların istehlakı.
Simptomlar
Quş qripi ilə yoluxmuş insanlarda simptomlar adətən 2-8 gün sonra ortaya çıxır və bunlar arasında:
Yüksək qızdırma (38°C və ya daha yüksək)
Öskürək
Boğaz ağrısı
Əzələ ağrıları
Baş ağrısı
Tənəffüs çətinlikləri və nəfəs darlığı
Gözlərin qızartısı və ya konjonktivit
İshal və ya qarın ağrısı (bəzi hallarda)
Komplikasiyalar
Quş qripi ciddi fəsadlara səbəb ola bilər, xüsusilə aşağıdakı qruplar üçün risk yüksəkdir:
Hamilə qadınlar
Uşaqlar
Yaşlı insanlar
Xroniki xəstəlikləri olanlar (məsələn, ürək, ağciyər və ya böyrək xəstəlikləri)
Ciddi komplikasiyalar arasında:
Pneumoniya (ağciyər iltihabı)
Kəskin tənəffüs çatışmazlığı sindromu (ARDS)
Orqan çatışmazlığı
Ölüm
Diaqnoz
Quş qripinin diaqnozu aşağıdakı metodlar vasitəsilə qoyula bilər:
Qan testləri: Virusun mövcudluğunu müəyyən etmək üçün.
Burun və boğazdan alınan nümunələrin müayinəsi: Virusun aşkar edilməsi üçün.
Görüntüləmə testləri: Ağciyər fəsadlarını yoxlamaq üçün.
Müalicə
Quş qripi müalicəsi əsasən antiviral dərmanlar vasitəsilə aparılır. Müalicə nə qədər erkən başlanarsa, nəticələr bir o qədər yaxşı ola bilər:
Antiviral Dərmanlar
Oseltamivir (Tamiflu) və ya Zanamivir (Relenza) kimi dərmanlar virusun çoxalmasını əngəlləyir.
Simptomları Yüngülləşdirmək
Qızdırma və ağrını azaltmaq üçün parasetamol və ya ibuprofen.
Maye qəbulunu artırmaq və istirahət.
Profilaktika
Quş qripindən qorunmaq üçün aşağıdakı profilaktik tədbirlər tövsiyə olunur:
Quşlarla Təmasdan Qaçınmaq
Yoluxmuş və ya ölmüş quşlardan uzaq durmaq.
Canlı quş bazarlarına getməmək.
Əlləri Yumaq
Əlləri müntəzəm olaraq sabun və su ilə yumaq.
Qida Təhlükəsizliyi
Quş ətini və yumurtalarını tam bişirmək.
Az bişmiş və ya bişməmiş quş məhsullarından çəkinmək.
Vaksinasiya
Hökumət və ya səhiyyə təşkilatları tərəfindən tövsiyə edilən peyvəndlərdən istifadə.
Yoluxma Halında Nə Etməli
Əgər quş qripi simptomları müşahidə edilərsə və ya yoluxmuş quşlarla təmas olmuşsa:
Dərhal həkimə müraciət edin.
Mümkün qədər başqalarından uzaq durun və təcrid olun.
Maska taxın və şəxsi gigiyena qaydalarına ciddi riayət edin.
Quş qripi ciddi və bəzən ölümcül bir xəstəlikdir. Bu xəstəlikdən qorunmaq üçün profilaktik tədbirlərə ciddi riayət etmək və yoluxma halında dərhal tibbi yardım almaq vacibdir.