Şəkər xəstələri necə qidalanmalıdırlar?
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Tip 2 Diabet və İnsulin Münasibəti
Tip 2 diabet, bədəninizin insulindən necə istifadə etdiyinə birbaşa təsir göstərən xroniki bir xəstəlikdir. İnsulin, qidalar vasitəsilə alınan qlükozanın enerjiyə çevrilməsi üçün hüceyrələrə daxil olmasını təmin edən həyati əhəmiyyətli bir hormondur. Orqanizm kifayət qədər insulin istehsal etmədikdə və ya mövcud insulini effektiv istifadə edə bilmədikdə Tip 2 diabet inkişaf edir.
Diabetin Yayılma Statistikası və Növləri
Diabet, hazırda dünyada və xüsusilə ABŞ-da ən geniş yayılmış xroniki xəstəliklərdən biri hesab olunur. Statistik məlumatlara görə, 20 yaşdan yuxarı əhalinin təxminən 8%-i (26 milyon insan) bu xəstəlikdən əziyyət çəkir. Diabet diaqnozu qoyulan şəxslərin böyük əksəriyyəti müəyyən qruplara bölünür:
- Tip 2 Diabet: Xəstələrin 90-95%-ni təşkil edir.
- Tip 1 Diabet: Xəstələrin 5-10%-ni təşkil edir (adətən 30 yaşdan əvvəl inkişaf edir).
| Diabet Növü | İnkişaf Xüsusiyyəti | Əsas Səbəb |
|---|---|---|
| Tip 1 | Adətən uşaqlıq və ya gənclik dövründə | İnsulin istehsalının dayanması (otoimmün) |
| Tip 2 | Adətən yaşlılıq dövründə, lakin hər yaşda ola bilər | İnsulin dirənci və ya qeyri-kafi istehsal |
| Gestational | Hamiləlik dövründə | Hormonal dəyişikliklər |
Hiperqlikemiya və Yarana Biləcək Ağırlaşmalar
Diabet nəzarət altına alınmadıqda hiperqlikemiyaya (yüksək qan şəkəri) səbəb olur. Uzunmüddətli yüksək qan şəkəri orqanizmdə ciddi fəsadlara yol aça bilər. Bu ağırlaşmalara böyrək zədələnməsi, ürək xəstəlikləri və korluq kimi həyati risklər daxildir. Lakin düzgün pəhriz, idman və dərman müalicəsi ilə bu riskləri idarə etmək mümkündür.
Diabetin Yaranma Səbəbləri və Digər Faktorlar
Diabetin inkişafı yalnız genetik faktorlarla bağlı deyil. Xəstəliyin fərqli növləri müxtəlif səbəblərdən qaynaqlana bilər:
- Tip 1 Diabet: Pankreasın insulin istehsalını tamamilə dayandırdığı otoimmün vəziyyətdir.
- Tip 2 Diabet: Hüceyrələrin insulinə qarşı davamlı olması nəticəsində qan dövranında qlükozanın yığılmasıdır.
- Gestational Diabet: Hamiləlik zamanı yaranır; doğuşdan sonra keçə bilsə də, düzgün müalicə edilmədikdə gələcəkdə Tip 2-yə çevrilmə riski daşıyır.
- Kənar Faktorlar: Steroid tərkibli dərmanlar, tiroid problemləri, qaraciyər xəstəlikləri və ya böyrək çatışmazlığı da diabetə yol aça bilər.
Tip 2 Diabetin Qarşısının Alınması və Müalicə Üsulları
Tip 2 diabetin qarşısını almağın və idarə etməyin ən effektiv yolu sağlam həyat tərzi sürməkdir. Bu prosesdə həm qidalanma, həm də fiziki aktivlik həlledici rol oynayır.
Sağlam Qidalanma Prinsipləri
- Bol meyvə, tərəvəz və tam taxıllı məhsullara üstünlük verilməlidir.
- Az yağlı süd məhsulları istehlak edilməlidir.
- Şəkərli və qazlı içkilərdən uzaq durulmalıdır.
- Doymuş yağlar (qırmızı ət) və trans yağlardan (işlənmiş qidalar) qaçınılmalıdır.
Fiziki Aktivlik və Çəki İdarəolunması
Amerika Diabet Assosiasiyası həftədə ən azı 150 dəqiqə məşq etməyi tövsiyə edir. Bu müddəti gündəlik 30 dəqiqəlik seanslara bölmək olar. Gəzinti və ya üzgüçülük kimi sadə fəaliyyətlər belə qan şəkərini tənzimləməyə kömək edir. Kalori qəbulu ilə fiziki aktivlik arasında balans yaratmaq, ömür boyu sağlam çəkini qorumaq üçün zəruridir.
Nəticə
Diabet, vucudun enerji balansını pozan ciddi bir xəstəlik olsa da, şüurlu həyat tərzi ilə idarə oluna bilər. Sağlam qidalanma, mütəmadi idman və həkim nəzarəti altında olan müalicə planı, Tip 2 diabetin fəsadlarından qorunmaq üçün ən güclü vasitədir.