Şəkər xəstələri necə qidalanmalıdırlar?
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Tip 2 Diabet və İnsulin Müqaviməti
Tip 2 diabet, bədəninizin enerjini tənzimləmək üçün istifadə etdiyi insulin hormonundan necə istifadə etdiyinə təsir göstərən xroniki bir xəstəlikdir. İnsulin, qandakı qlükozanın (şəkərin) hüceyrələrə daxil olaraq enerji kimi istifadə edilməsinə kömək edir. Bədən kifayət qədər insulin istehsal etmədikdə və ya mövcud insulini effektiv istifadə edə bilmədikdə Tip 2 diabet inkişaf edir.
Bu xəstəlik qan şəkərinin yüksəlməsinə, yəni hiperqlikemiyaya səbəb olur. Müalicə edilməyən yüksək qan şəkəri zamanla bədəndə ciddi fəsadlar yarada bilər:
- Böyrək zədələnməsi
- Ürək xəstəlikləri
- Görmə qabiliyyətinin itirilməsi (korluq)
Diabetin Növləri və Statistik Göstəricilər
Diabet dünyada və xüsusilə ABŞ-da ən geniş yayılmış xroniki xəstəliklərdən biridir. Statistik məlumatlara görə, 20 yaşdan yuxarı əhalinin təxminən 8%-i (26 milyon insan) bu xəstəlikdən əziyyət çəkir. Diabet əsasən iki qrupa bölünür:
| Diabet Növü | Təsviri | Rastgəlmə Tezliyi |
|---|---|---|
| Tip 1 Diabet | Pankreasın insulin istehsalını dayandırdığı otoimmün xəstəlikdir. | 5-10% |
| Tip 2 Diabet | Hüceyrələrin insulinə qarşı müqavimət göstərdiyi həyat tərzi xəstəliyidir. | 90-95% |
Bundan əlavə, hamiləlik dövründə yaranan gestational diabet də mövcuddur. Bu növ doğuşdan sonra keçə bilsə də, düzgün müalicə olunmadıqda gələcəkdə Tip 2 diabetə çevrilmə riski daşıyır. Həmçinin steroid dərmanlar, tiroid problemləri, qaraciyər xəstəlikləri və böyrək çatışmazlığı da diabetin yaranmasına təkan verə bilər.
Tip 2 Diabetin Risk Faktorları və İnkişafı
Tip 2 diabet adətən yaşlı insanlarda müşahidə olunsa da, müəyyən risk faktorları olduqda hər yaşda ortaya çıxa bilər. Bu faktorlara artıq çəki və irsi meyllilik (ailə tarixi) daxildir. Bu vəziyyətdə hüceyrələr insulinə qarşı davamlı olur, nəticədə qan dövranında normaldan daha çox qlükoza toplanır.
Müalicə Metodları
Tip 2 diabetin idarə olunmasında aşağıdakı üsullardan istifadə edilir:
- Daimi idman və fiziki aktivlik
- Oral dərman preparatları
- İnsulin terapiyası
- Sağlam pəhriz planı
Tip 2 Diabetin Qarşısını Almaq Üçün Sağlam Həyat Tərzi
Tip 2 diabetin qarşısını almağın və xəstəliyi idarə etməyin ən effektiv yolu ağıllı həyat tərzi sürməkdir. Sağlam bir çəki saxlamaq üçün qəbul edilən kalori miqdarı ilə fiziki fəaliyyət balanslaşdırılmalıdır.
- Qidalanma: Bol meyvə, tərəvəz, tam taxıl və az yağlı süd məhsullarına üstünlük verilməlidir. Şəkərli və qazlı içkilərdən, doymuş yağlardan (qırmızı ət) və trans yağlardan (işlənmiş qidalar) uzaq durmaq vacibdir.
- Fiziki Aktivlik: Amerika Diabet Assosiasiyası həftədə ən azı 150 dəqiqə məşq etməyi tövsiyə edir. Bu müddəti gündəlik 30 dəqiqəlik seanslara bölmək olar.
- Aktivlik Nümunələri: Xüsusi avadanlıq tələb etməyən gəzinti və ya üzgüçülük kimi fəaliyyətlər bədənin insulinə reaksiyasını yaxşılaşdırır.
Nəticə olaraq, diabet bədənin enerji balansını pozan ciddi bir xəstəlik olsa da, düzgün pəhriz, müntəzəm idman və həkim nəzarəti ilə idarə oluna bilən bir vəziyyətdir.
