Sidik yollarının genişlənməsi
🔹 Əsas formaları:
1. Pieliektaziya / Hidronefroz
Təsviri: Böyrəklərdə sidik toplayıcı sistemin (pelvisin) genişlənməsi.
Səbəblər:
Ureteropelvik birləşmə darlığı (UPJ obstruksiyası)
Vezikoureteral refluks (VUR)
Sidik axarında mexaniki tıxanma
Ultrasəsdə dəyərləndirmə:
Anteroposterior (AP) diametrə əsasən ölçülür.
4–7 mm → yüngül
7–10 mm → orta
10 mm → ağır
2. Ureterektaziya
Təsviri: Sidik axarının (ureterin) genişlənməsi.
Səbəblər:
Vezikoureteral refluks
Ektopik ureter
Posterior uretral klapan və ya obstruksiya
3. Megasistit (sidik kisəsinin genişlənməsi)
Təsviri: Sidik kisəsinin normaldan daha böyük olması.
Səbəblər:
Aşağı sidik yollarının obstruksiyası (xüsusilə posterior uretral klapan)
Sidik ifrazının qarşısının alınması
🔸 Sidik yollarının genişlənməsinin səbəbləri:
SəbəbTəsviri
Fizioloji (funksional)Xüsusilə oğlan dölündə yüngül dərəcəli pieliektaziya normal inkişafın bir hissəsi ola bilər və doğuşdan sonra geriləyir.
Mexaniki tıxanma (obstruksiya)UPJ darlığı, uretral klapan və ya digər struktur defektlər.
Sidiyin geri axması (refluks)VUR – sidik kisəsindən böyrəyə doğru axının olması.
Nevrogenik səbəblərSinir sistemi ilə bağlı funksional boşaltma problemi.
Genetik və ya sindromik hallarPolikistik böyrək xəstəliyi, Prune-Belly sindromu və s.
🔹 Nəticələri:
Yüngül hallar – əksərən öz-özünə geriləyir, hamiləlik və ya doğuş sonrası xüsusi müalicə tələb etmir.
Orta və ağır hallar – böyrək funksiyasının pozulması, amniotik maye azalması (az sidik ifrazı səbəbilə), ağciyər hipoplaziyası və doğuş sonrası böyrək çatışmazlığı ilə nəticələnə bilər.
🔸 Diaqnostika:
Prenatal ultrasəs (əsas üsuldur):
AP diametri ölçülür.
Böyrəklərin simmetriyası, parenxima qalınlığı, sidik kisəsi və ureterlər qiymətləndirilir.
Fetal MRI – bəzi hallarda əlavə dəqiqlik üçün istifadə olunur.
Amniotik maye miqdarının ölçülməsi – çünki dölün sidiyi mayenin əsas mənbəyidir.
🔹 Doğuşdan sonra nə olur?
Yüngül genişlənməAğır genişlənmə
Adətən heç bir müdaxilə tələb etməzPediatrik urologiya nəzarətində saxlanılır
İlk ayda kontrol ultrasəs tövsiyə edilirQamma qrafiya, sidik analizləri, MCU (miksiyon sistoüretrogram) kimi testlər aparılır
Əksər hallarda 1 yaşa qədər geriləyirRefluks varsa, antibiotik profilaktikası və ya cərrahi müdaxilə tələb oluna bilər
🔸 Müalicə və izləmə:
Hamiləlik zamanı:
Müntəzəm USG izləməsi (aylıq və ya ehtiyaca görə daha sıx)
Amniotik maye miqdarına nəzarət
Anomaliya ağırdırsa, bəzi hallarda intrauterin müdaxilə düşünülə bilər (məsələn, veziko-amniotik şunt)
Doğuş sonrası:
İlk 3-7 gün içində yenidən USG
Sidik yolları infeksiyasının qarşısını almaq üçün profilaktik antibiotiklər
Funksional testlər: DTPA, MAG3, MCU və s.
Urolog tərəfindən uzunmüddətli izləmə