Sintiqrafiya nədir? Sintiqrafiya necə çəkilir?
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Sintiqrafiya Niyə Tətbiq Edilir?
Sintiqrafiya, müasir tibbdə müxtəlif xəstəliklərin diaqnostikası və müalicə proseslərinin izlənilməsi məqsədilə istifadə edilən mühüm bir görüntüləmə üsuludur. Bu prosedur, orqanların funksional vəziyyətini və metabolik fəaliyyətlərini dəqiqliklə qiymətləndirməyə imkan verir.
Sintiqrafiya müayinəsi aşağıdakı spesifik sahələrdə və vəziyyətlərdə tətbiq olunur:
- Sümük Sintiqrafiyası: Sümük metastazlarının, sümük infeksiyalarının (osteomielit) və müxtəlif sümük travmalarının təyin edilməsində istifadə olunur.
- Tiroid Sintiqrafiyası: Qalxanabənzər vəzin fəaliyyətinin qiymətləndirilməsi və mövcud nodulların bədxassəli olub-olmamasının müəyyən edilməsi üçün tətbiq edilir.
- Miokard Perfuzion Sintiqrafiyası: Ürək əzələsinin qan axını (perfuzion) və hüceyrə canlılığının yoxlanılması məqsədilə icra olunur.
- Ağciyər Ventilyasiya-Perfuzion Sintiqrafiyası (V/Q): Xüsusilə ağciyər emboliyasının diaqnostikasında kritik rol oynayır.
- Böyrək Sintiqrafiyası: Böyrəklərin funksional vəziyyətini və qan axını dinamikasını qiymətləndirmək üçün istifadə edilir.
- Gecikmiş Sindromlar və Şişlər: Xərçəngin bədəndə yayılma dərəcəsini aşkar etmək və şişlərin funksional vəziyyətini analiz etmək üçün tətbiq olunur.
Sintiqrafiya Necə Çəkilir? Mərhələli Prosedur
Sintiqrafiya çəkilişi bir neçə ardıcıl mərhələdən ibarətdir. Prosesin uğurlu keçməsi üçün həm xəstənin hazırlığı, həm də texniki prosedurların dəqiqliyi vacibdir.
1. Hazırlıq Mərhələsi
Əksər sintiqrafiya növləri üçün xüsusi bir hazırlıq tələb olunmasa da, bəzi hallarda müəyyən dərmanların dayandırılması və ya aclıq tələb oluna bilər. Həkiminiz radioaktiv maddənin bədəndən daha sürətli xaric edilməsi üçün prosedurdan əvvəl bol su içməyi (hidratasiya) tövsiyə edə bilər. Görüntü keyfiyyətini qorumaq üçün zərgərlik və metal əşyalar çıxarılmalıdır.
2. Radioaktiv Maddənin İnyeksiyası
Prosedur zamanı araşdırılan orqana uyğun radioaktiv izotop damar yolu ilə inyeksiya edilir. Bəzi xüsusi müayinələrdə bu maddə ağız yolu ilə və ya tənəffüs (inhalyasiya) vasitəsilə də verilə bilər. Maddənin dozası tamamilə xəstənin vəziyyətinə və müayinə olunacaq orqana görə tənzimlənir.
3. Radioaktiv Maddənin Yayılması və Gözləmə Müddəti
Radioaktiv maddənin hədəf toxumaya çatması üçün müəyyən bir vaxt lazımdır. Gözləmə müddətləri müayinə növünə görə belə dəyişir:
| Müayinə Növü | Gözləmə Müddəti |
|---|---|
| Sümük Sintiqrafiyası | 2-4 saat |
| Tiroid Sintiqrafiyası | Dərhal və ya 24 saat sonra |
| Ağciyər və Ürək Sintiqrafiyası | Dərhal |
4. Kamera ilə Görüntüləmə
Xəstə, gamma kamera adlanan xüsusi cihazın altına uzadılır. Bu cihaz bədəndən yayılan gamma şüalarını toplayaraq rəqəmsal görüntülər yaradır. Tamamilə ağrısız olan bu proses, adətən 30 dəqiqə ilə 2 saat arasında davam edir.
5. Təhlil və Diaqnoz
Nəticələr nüvə tibbi mütəxəssisi tərəfindən analiz edilir. Görüntülərdə iki əsas sahə diqqət çəkir:
- İsti nöqtələr: Maddənin yüksək toplandığı sahələrdir; şiş, infeksiya və ya iltihabı göstərə bilər.
- Soyuq nöqtələr: Maddənin toplana bilmədiyi sahələrdir; qan axınının azaldığını və ya toxuma ölümünü işarə edə bilər.
Sintiqrafiya Təhlükəsizdirmi?
Sintiqrafiyada istifadə olunan radioaktiv maddənin miqdarı olduqca azdır və tibbi standartlara görə təhlükəsiz hesab olunur. İstifadə olunan maddə 24-48 saat ərzində sidik və ya nəcis vasitəsilə bədəndən tamamilə atılır. Lakin hamiləlik və ya ana südü ilə qidalanma hallarında mütləq həkimlə məsləhətləşmək lazımdır.
Sintiqrafiyadan Sonra Diqqət Edilməsi Gərəkənlər
Prosedur bitdikdən sonra xəstələr üçün hər hansı ciddi məhdudiyyət qoyulmur. Radioaktiv maddənin bədəndən sürətlə kənarlaşdırılması üçün bol su içmək tövsiyə olunur. Müayinənin yekun nəticələri mütəxəssis həkim tərəfindən analiz edilərək xəstəyə ətraflı məlumat verilir.
