Sintiqrafiya nədir? Sintiqrafiya necə çəkilir?
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Sintiqrafiya Niyə Tətbiq Edilir?
Sintiqrafiya, müasir tibbdə müxtəlif xəstəliklərin diaqnostikası və müalicə prosesinin planlaşdırılması məqsədilə istifadə olunan mühüm bir görüntüləmə üsuludur. Bu prosedur, orqanların həm strukturunu, həm də funksional vəziyyətini qiymətləndirməyə imkan verir. Sintiqrafiya müayinəsi aşağıdakı spesifik sahələrdə tətbiq edilir:
- Sümük Sintiqrafiyası: Sümük metastazları, osteomielit (sümük infeksiyaları) və müxtəlif sümük travmalarının müəyyən edilməsi.
- Tiroid Sintiqrafiyası: Qalxanabənzər vəzin fəaliyyətinin yoxlanılması və mövcud nodulların bədxassəli olub-olmamasının qiymətləndirilməsi.
- Miokard Perfuzion Sintiqrafiyası: Ürək əzələsinin qan axını (perfuziya) və toxuma canlılığının analizi.
- Ağciyər Ventilyasiya-Perfuzion Sintiqrafiyası (V/Q): Xüsusilə ağciyər emboliyasının diaqnostikası üçün kritik əhəmiyyət daşıyır.
- Böyrək Sintiqrafiyası: Böyrəklərin funksional vəziyyətini və qan axını dinamikasını izləmək.
- Gecikmiş Sindromlar və Şişlər: Xərçəngin bədəndə yayılma dərəcəsini və şişlərin funksional vəziyyətini aşkar etmək.
Sintiqrafiya Müayinəsi Necə Çəkilir?
Sintiqrafiya proseduru bir neçə ardıcıl mərhələdən ibarətdir. Xəstənin hazırlıq mərhələsindən nəticələrin təhlilinə qədər olan proses peşəkar mütəxəssislər tərəfindən idarə olunur.
1. Hazırlıq Mərhələsi
Əksər sintiqrafiya növləri üçün xüsusi hazırlıq tələb olunmasa da, bəzi hallarda müəyyən dərmanların dayandırılması və ya aclıq tələb oluna bilər. Həkiminiz, radioaktiv maddənin bədəndən daha sürətli xaric edilməsi üçün bol su içməyi tövsiyə edə bilər. Görüntü keyfiyyətini qorumaq üçün zərgərlik və metal əşyalar çıxarılmalıdır.
2. Radioaktiv Maddənin İnyeksiyası
Prosedur zamanı müvafiq radioaktiv izotop xəstəyə damar yolu ilə inyeksiya edilir. Maddənin növü və dozası, müayinə olunacaq orqana görə dəyişir. Bəzi hallarda bu maddə ağız yolu ilə və ya inhalyasiya (tənəffüs) vasitəsilə də verilə bilər.
3. Maddənin Yayılması və Gözləmə Müddəti
Radioaktiv maddənin hədəf orqanda toplanması üçün müəyyən vaxt lazımdır. Gözləmə müddətləri müayinə növünə görə aşağıdakı kimidir:
| Müayinə Növü | Gözləmə Müddəti |
|---|---|
| Sümük Sintiqrafiyası | 2-4 saat |
| Tiroid Sintiqrafiyası | Dərhal və ya 24 saat sonra |
| Ağciyər və Ürək Sintiqrafiyası | Dərhal |
4. Gamma Kamera ilə Görüntüləmə
Xəstə, gamma kamera adlanan xüsusi cihazın altına uzadılır. Bu cihaz bədəndən yayılan gamma şüalarını toplayaraq rəqəmsal görüntülər yaradır. Tamamilə ağrısız olan bu proses, adətən 30 dəqiqə ilə 2 saat arasında davam edir.
Sintiqrafiya Nəticələrinin Təhlili və Diaqnoz
Nəticələr nüvə tibbi mütəxəssisi tərəfindən analiz edilir. Görüntülərdə maddənin toplanma səviyyəsinə görə iki əsas sahə müəyyən edilir:
- İsti Nöqtələr: Radioaktiv maddənin yüksək toplandığı sahələrdir; adətən şişlər, infeksiyalar və ya iltihabları göstərir.
- Soyuq Nöqtələr: Maddənin toplana bilmədiyi sahələrdir; qan axınının azalması və ya toxuma ölümünə işarə edə bilər.
Sintiqrafiya Təhlükəsizdirmi?
Sintiqrafiyada istifadə olunan radioaktiv maddənin miqdarı minimal səviyyədədir və prosedur ümumilikdə təhlükəsiz hesab olunur. İstifadə olunan maddə təxminən 24-48 saat ərzində sidik və ya nəcis vasitəsilə bədəndən tamamilə xaric olur. Lakin hamiləlik və ya südvermə dövründə olan xəstələrin mütləq həkimlə məsləhətləşməsi vacibdir.
Sintiqrafiyadan Sonra Diqqət Edilməli Məqamlar
Prosedur başa çatdıqdan sonra xəstələr üçün hər hansı bir xüsusi məhdudiyyət nəzərdə tutulmur. Radioaktiv maddənin bədəndən sürətlə atılması üçün bol su içilməsi tövsiyə olunur. Müayinənin yekun nəticələri mütəxəssis tərəfindən analiz edildikdən sonra xəstəyə ətraflı məlumat verilir.
