Sinus infeksiyası

Sinus İnfestikasının Səbəbləri

Sinüzit müxtəlif səbəblərdən qaynaqlana bilər. Əsas səbəblər aşağıdakılardır:

Viruslar: Sinus infeksiyalarının əksəriyyəti soyuqdəymə və ya qrip kimi viruslar səbəbindən baş verir. Bu viruslar sinusların iltihablanmasına və tıxanmasına səbəb ola bilər.

Bakteriyalar: Bakterial infeksiyalar sinusların tıxanmasına və infeksiyalaşmasına səbəb ola bilər. Xüsusilə virus infeksiyaları zamanı bakteriyalar sinuslarda yerləşərək ikincil bir infeksiyaya yol açır.

Allergiyalar: Allergik rinit (məsələn, polen, ev tozu gənələri və ya heyvan tükünə qarşı həssaslıq) sinusların şişməsinə və tıxanmasına səbəb olaraq infeksiya riskini artırır.

Burun Polipləri: Burunda və sinuslarda yaranan poliplər (yumuşaq, xoşxassəli toxuma böyümələri) sinus yollarının tıxanmasına və nəticədə sinüzitə səbəb ola bilər.

Deviase Septum (Burun Sümüyündə Əyilmə): Burun boşluğunda olan sümüyün əyilməsi sinus yollarının düzgün axmasına mane olur və sinüzit riskini artırır.

Tənəffüs Yolu İnfeksiyaları: Soyuqdəymə, qrip və ya digər tənəffüs yolu infeksiyaları sinusları tıxaya və şişməyə səbəb olaraq iltihablanmaya gətirib çıxarır.

Kimyəvi Maddələr və Qıcıqlandırıcılar: Hava çirkliliyi, kimyəvi maddələr və ya siqaret tüstüsü kimi qıcıqlandırıcılar sinus yollarının iltihablanmasına səbəb ola bilər.

Sinus İnfestikasının Növləri

Sinüzit iki əsas növə bölünür: kəskin və xroniki sinüzit.

Kəskin Sinüzit: Kəskin sinüzit adətən bir neçə həftə davam edir və əksər hallarda virus və ya bakterial infeksiyalarla bağlı olur. Kəskin sinüzit 4 həftədən az sürən iltihablanma ilə xarakterizə olunur.

Xroniki Sinüzit: Xroniki sinüzit uzunmüddətli iltihablanma ilə xarakterizə olunur və 12 həftədən daha uzun müddət davam edir. Bu sinüzit növü tez-tez poliplər və ya allergik rinit kimi xəstəliklərlə əlaqələndirilir və müalicə daha uzun müddət tələb edə bilər.

Sinüzitin Simptomları

Sinüzit infeksiyası zamanı sinusların iltihablanması müxtəlif simptomlara səbəb olur. Bu simptomlar kəskin və xroniki sinüzitə görə dəyişə bilər, lakin əsas simptomlar aşağıdakılardır:

Qalın, Sarı və ya Yaşıl Burun Axıntısı: Burundan axan və ya boğaza axan qalın və rəngli axıntı sinüzitin əsas əlamətlərindən biridir.

Burun Tıxanıqlığı: Sinusların iltihablanması və tıxanması nəticəsində burun nəfəsi çətinləşir.

Üz Ağrısı və Təzyiq: Sinusların yerləşdiyi bölgələrdə (alın, yanaqlar, burun və göz ətrafı) ağrı və təzyiq hissi olur. Ağrı baş əydikdə və ya uzanarkən daha da arta bilər.

Baş Ağrısı: Sinuslarda yaranan təzyiq və tıxanma baş ağrılarına səbəb ola bilər.

Boğaz Ağrısı: Sinuslardan axan ifrazatlar boğazda qıcıqlanmaya və ağrıya səbəb ola bilər.

Öskürək: Burundan və sinuslardan boğaza axan axıntı (postnazal damcı) öskürəyə səbəb ola bilər.

Yorğunluq: Bədəndə infeksiya ilə mübarizə aparıldığı üçün xəstə özünü zəif və yorğun hiss edə bilər.

Ağızdan Pis Qoxu: Sinus infeksiyaları ağızdan pis qoxu gəlməsinə səbəb ola bilər.

Qızdırma: Xüsusilə bakterial infeksiyalarda yüngül və ya orta səviyyəli qızdırma ola bilər.

Sinuzitin Diaqnozu

Sinüzitin diaqnozu həkim tərəfindən xəstənin tibbi tarixçəsinə, simptomlarına və fiziki müayinəyə əsaslanaraq qoyulur. Aşağıdakı üsullar diaqnozu təsdiqləmək üçün istifadə edilə bilər:

Fiziki Müayinə: Həkim burun boşluğunu və sinus bölgəsini müayinə edərək iltihablanma əlamətlərini qiymətləndirir.

Burun və Sinus Tomoqrafiyası (CT və ya MRT): Xroniki sinüzit və ya mürəkkəb hallarda sinusların strukturunu və iltihablanmanın dərəcəsini qiymətləndirmək üçün CT və ya MRT görüntüləməsi istifadə edilə bilər.

Nazal Endoskopiya: Nazal endoskopiya burun boşluğunun içini və sinusları bir endoskop vasitəsilə vizual olaraq qiymətləndirmək üçün istifadə olunur.

Burun Mədəniyyəti Testi: Bəzi hallarda burun axıntısından nümunə götürülərək bakterial və ya fungal infeksiyaların olub olmadığı yoxlanıla bilər.

Sinüzitin Müalicəsi

Sinüzitin müalicəsi xəstənin vəziyyətinin şiddətinə, infeksiyanın növünə və simptomların davam etmə müddətinə əsasən dəyişə bilər. Əsas müalicə üsulları aşağıdakılardır:

1. Dərman Müalicəsi:

Dekonqestantlar: Burun tıxanıqlığını azaldan dərmanlar burun spreyləri və ya ağızdan qəbul edilən dekonqestantlar şəklində istifadə edilə bilər. Lakin uzunmüddətli istifadə tərs təsirə səbəb ola bilər, buna görə bu dərmanlardan həkim nəzarəti altında istifadə edilməlidir.

Antibiotiklər: Sinüzit bakterial infeksiyadan qaynaqlanırsa, antibiotiklər təyin edilə bilər. Antibiotiklər yalnız bakterial infeksiyalarda təsirlidir, virus mənşəli sinüzitlərdə effektiv deyil.

Antihistaminlər: Allergik səbəbli sinüzit hallarında antihistamin dərmanlar simptomları yüngülləşdirə bilər.

Kortikosteroid Spreylər: Burun spreyləri iltihabı və allergik reaksiyaları azaldaraq sinusların açılmasına kömək edir.

2. Sinusların Yuyulması (İrriqasiya):

Tuzlu su məhlulu ilə sinusların yuyulması (nazal irriqasiya) burun boşluğunu təmizləməyə və sinusların açılmasına kömək edir. Bu metod sinus təzyiqini azaltmaq və burun axıntısını azaltmaq üçün geniş istifadə edilir.

3. Daha Çox Maye Qəbulu:

Sinusların tıxanıqlığını azaltmaq və burun axıntısını maye halında saxlamaq üçün bol maye içmək tövsiyə olunur.

4. Buxar və İsti Kompres:

Sinusların açılmasına kömək etmək üçün buxar vannası və ya isti kompreslər tətbiq edilə bilər. Buxar sinuslarda olan sıxlığı və təzyiqi azaltmağa kömək edir.

5. Cərrahi Müdaxilə:

Əgər xroniki sinüzit dərman müalicəsinə cavab vermirsə və sinuslar tıxalı qalırsa, cərrahi müdaxilə tələb oluna bilər. Cərrahiyyə vasitəsilə sinusların təmizlənməsi və tıxanmış yolların açılması təmin edilir.

Sinüzitin Qarşısının Alınması

Sinüzitin qarşısını almaq üçün bir neçə tədbir görə bilərsiniz:

Allergenlərdən Qaçınmaq: Allergik rinit səbəbli sinüzit riskini azaltmaq üçün allergenlərdən uzaq durmaq və antihistamin dərmanlar istifadə etmək faydalıdır.

Əlləri Tez-Tez Yumaq: Əllərinizi yumaq, infeksiyalardan qorunmaq və tənəffüs yollarını qorumaq üçün əhəmiyyətlidir.

Rütubətli Mühitdə Yaşamaq: Evinizdə və iş yerinizdə havanı rütubətli saxlamaq sinusların tıxanmasının qarşısını ala bilər. Nəmləndirici cihazlar istifadə edə bilərsiniz.

Siqaretdən və Hava Çirkliliyindən Qaçınmaq: Siqaret tüstüsü və çirklənmiş hava sinus yollarını qıcıqlandıra bilər. Bu amillərdən mümkün qədər uzaq durmaq vacibdir.

Nəticə

Sinus infeksiyası ağrılı və narahat edici bir xəstəlik ola bilər, lakin düzgün müalicə ilə əksər hallarda yaxşılaşır. Əgər simptomlar uzun müddət davam edirsə və ya ağırlaşmalar baş verirsə, həkimə müraciət etmək və uyğun müalicə planını izləmək vacibdir.