Sonsuzluq nədir?
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Sonsuzluq Nədir? Tərifi və Əsas Meyarlar
Sonsuzluq, reproduktiv qabiliyyətlərin qeyri-iradi şəkildə azalması və ya itirilməsi kimi xarakterizə olunan bir vəziyyətdir. Tibbi baxımdan, hər hansı bir qoruyucu üsul tətbiq edilmədən, nizamlı cinsi həyata (həftədə orta hesabla iki dəfə) baxmayaraq bir il ərzində hamiləliyin baş tutmaması sonsuzluq hesab olunur. Bununla belə, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) tərəfindən müəyyən edilmiş rəsmi tərifdə bu müddət iki il olaraq qəbul edilir.
Sonsuzluğun Təsnifatı: İlkin və İkincili Sonsuzluq
Sonsuzluq halları tibbi praktikada iki əsas kateqoriya üzrə qiymətləndirilir. Bu təsnifat xəstənin keçmiş reproduktiv tarixinə əsaslanır:
- İlkin (Birincili) Sonsuzluq: Qadının həyatı boyunca heç vaxt hamilə qalmaması halıdır.
- İkincili Sonsuzluq: Əvvəllər ən azı bir dəfə hamiləlik (uğurlu və ya uğursuz) baş verməsinə baxmayaraq, sonradan yenidən hamilə qala bilməmək vəziyyətidir.
Statistik Göstəricilər və Hamiləlik Ehtimalı
Sonsuzluq halları cəmiyyətlərin sosial və mədəni quruluşuna görə fərqlilik göstərsə də, ümumi statistikaya görə cütlüklərin orta hesabla 15%-i bu problemlə qarşılaşır. Evli qadınların təxminən beşdə biri sonsuzluq səbəbi ilə həkimə müraciət edir. Ölkəmizdə bu göstəricinin 15%-dən daha yüksək olduğu təxmin edilir.
Zaman faktoru hamiləlik şansına birbaşa təsir edən amildir. Aşağıdakı cədvəldə müddətə bağlı olaraq hamiləlik ehtimalları göstərilmişdir:
| Müddət | Hamiləlik Şansı (%) |
|---|---|
| İlk 3 ay | 57% |
| 1 ilin sonu | 85% |
| 2 ilin sonu | 93% |
Normal şəraitdə heç doğum etməmiş qadınların yarısı ilk 5 ay ərzində, qalan yarısı isə növbəti 5 ayda hamilə qalır.
Hamiləliyin Baş Verməsi üçün Zəruri Şərtlər
Uğurlu bir konsepsiya (mayalanma) üçün həm kişi, həm də qadın orqanizmində müəyyən bioloji şərtlərin yerinə yetirilməsi vacibdir. Bu prosesin mərhələləri aşağıdakılardır:
- Sağlamlıq Vəziyyəti: Qadın həm fiziki, həm də əqli cəhətdən hamiləliyə hazır olmalıdır.
- Hüceyrə İstehsalı: Kişi kifayət qədər sağlam mikrob hüceyrəsi (spermatozoid) istehsal etməli, qadın isə müntəzəm olaraq yumurtalıqlardan yumurta yetişdirməlidir.
- Nəql və Hərəkət: İstehsal olunan hüceyrələr xaricə çatdırılmalı, atılan yumurta uşaqlıq borusu tərəfindən tutularaq uşaqlığa doğru irəliləməlidir.
- Zamanlama və Görüşmə: Cütlüklər doğru zamanda yaxınlıq etməli, kişi hüceyrələri qadın bədənində uzun yol keçərək yumurtaya çatmalı və onu deşməyi bacarmalıdır.
- İmplantasiya: Mayalanmış hüceyrə inkişaf edəcəyi yuvaya (uşaqlığa) çatmalı və bu yuva hamiləliyi sona qədər saxlamaq üçün uyğun təchizata malik olmalıdır.
Sonsuzluğun Müalicəsində Tətbiq Edilən Metodlar
Müasir tibbdə sonsuzluq probleminin həlli üçün problemin kökünə uyğun olaraq müxtəlif müalicə üsulları tətbiq edilir. Bu metodlara aşağıdakılar daxildir:
- Ovulyasiyanın stimullaşdırılması: Yumurtlama problemi olan xəstələrdə xüsusi dərmanların istifadəsi.
- Reproduktiv texnikalar: Müxtəlif köməkçi reproduktiv texnologiyaların tətbiqi.
- Mikrocərrahiyyə: Boruların tıkanması və ya boruların açılması tələb olunan hallarda tətbiq edilən cərrahi üsullar.
- Lələk problemlərinin müalicəsi: Müvafiq patologiyaların aradan qaldırılması.
