Sonsuzluq nədir?
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Sonsuzluq Nədir? Tərifi və Ümumi Anlayış
Sonsuzluq, reproduktiv qabiliyyətlərin qeyri-iradi şəkildə azalması olaraq xarakterizə edilən bir vəziyyətdir. Tibbi olaraq, hər hansı bir qoruyucu üsul tətbiq edilmədən, nizamlı cinsi həyata (həftədə orta hesabla iki dəfə) baxmayaraq bir il ərzində hamiləliyin baş tutmaması sonsuzluq hesab olunur. Bununla belə, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) tərəfindən müəyyən edilmiş rəsmi tərifdə bu müddət iki il olaraq qəbul edilir.
Sonsuzluğun Təsnifatı: İlkin və İkincili Sonsuzluq
Sonsuzluq halları tibbi praktikada əsasən iki fərqli sinifdə qiymətləndirilir:
- İlkin (birincili) sonsuzluq: Daha əvvəl heç vaxt hamiləliyin baş verməməsi halıdır.
- İkincili sonsuzluq: Əvvəllər ən azı bir hamiləlik yaşanmasına baxmayaraq, sonradan yenidən hamilə qala bilməmək vəziyyətidir.
Sonsuzluq halları cəmiyyətlərin sosial və mədəni quruluşuna görə fərqlilik göstərə bilər. Statistik məlumatlara görə, cütlüklərin orta hesabla 15%-i sonsuzluq problemi ilə qarşılaşır. Evli qadınların təxminən beşdə biri bu səbəbdən həkimə müraciət edir. Ölkəmizdə bu göstəricinin 15%-dən yuxarı olduğu təxmin edilir.
Zaman Amili və Hamiləlik Ehtimalları
Normal şəraitdə, heç vaxt doğum etməmiş qadınların yarısının hamilə qalması üçün tələb olunan orta müddət 5 aydır. Hamiləlik ehtimalı zaman keçdikcə düz mütənasib olaraq artır. Cütlüklərin zaman üzrə hamiləlik şansları aşağıdakı cədvəldə göstərilmişdir:
| Müddət | Hamiləlik Şansı (%) |
|---|---|
| İlk 3 ay | 57% |
| 1 ilin sonu | 85% |
| 2 ilin sonu | 93% |
Konsepsiya (Mayalanma) üçün Lazım Olan Bioloji Şərtlər
Hamiləliyin uğurla baş tutması üçün həm qadın, həm də kişi orqanizmində müəyyən bioloji şərtlərin yerinə yetirilməsi mütləqdir. Bu prosesdə aşağıdakı amillər həlledici rol oynayır:
- Qadın Sağlamlığı: Qadın həm fiziki, həm də əqli cəhətdən hamiləliyə hazır olmalıdır.
- Hüceyrə İstehsalı: Kişi mayalanmanı təmin edəcək səviyyədə mikrob hüceyrələri istehsal etməli, qadın isə mütəmadi olaraq yumurtalıqlardan sağlam yumurta yetişdirməlidir.
- Nəql və Hərəkət: İstehsal olunan hüceyrələr xaricə çatdırılmalı, atılan yumurta yumurtalıq kanalı tərəfindən tutularaq uşaqlığa doğru hərəkət etməlidir.
- Doğru Zamanlama: Cütlüklər arasında doğru zamanda yaxınlıq baş verməlidir.
- Mayalanma Qabiliyyəti: Kişi cinsiyyət hüceyrələri qadın bədənində irəliləyərək yumurtaya çatmalı və onu deşməyi bacarmalıdır.
- İmplantasiya: Birləşən hüceyrələr tək bir hüceyrə halında uşaqlıqdakı yuvaya çatmalı və bu yuva hamiləliyi sona qədər saxlamaq üçün tam təchiz olunmalıdır.
Sonsuzluq Müalicəsində Tətbiq Edilən Metodlar
Müasir tibbdə sonsuzluq probleminin aradan qaldırılması üçün müxtəlif müalicə üsullarından istifadə olunur. Bu metodlar xəstənin vəziyyətinə uyğun olaraq seçilir:
- Ovulyasiyanın stimullaşdırılması: Yumurtlamanı təşviq edən dərmanların istifadəsi.
- Reproduktiv texnikalar: Müasir süni mayalanma və köməkçi texnologiyaların tətbiqi.
- Mikrocərrahi üsullar: Boruların tıkanması və ya boruların açılması tələb olunan hallarda tətbiq edilən cərrahi müdaxilələr.
- Lələk (follikul) problemlərinin müalicəsi: Yumurta inkişafı ilə bağlı pozuntuların aradan qaldırılması.
- Menstrual dövr pozuntuları: Bir dövrü görə bilməmək (amenoreya) kimi halların müalicəsi.
