Sümük iltihabları
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Sümük İltihabı (Osteomielit) Nədir?
Osteomielit, sümük toxumasının müxtəlif mikroorqanizmlər tərəfindən törədilən iltihabi prosesidir. Bu xəstəliyin əsas səbəbi sümüyə daxil olan patogenlər, xüsusilə də Staphylococcus aureus bakteriyasıdır. Sümük iltihabı həm kəskin, həm də xroniki formalarda özünü göstərərək ciddi sağlamlıq problemlərinə yol aça bilər.
Sümük İltihabının Yaranma Səbəbləri
Sümük toxumasında infeksiyanın inkişaf etməsi müxtəlif yollarla baş verir. Bakteriyaların sümüyə çatması və orada iltihab yaratması aşağıdakı əsas amillərlə bağlıdır:
- Bakterial İnfeksiya: Osteomielitin ən yaygın səbəbi bakteriyalardır. Staphylococcus aureus bakteriyası qan dövranı vasitəsilə sümüyə çataraq infeksiya ocağı yaradır.
- Travmalar və Cərrahi Müdaxilələr: Sümük qırılması, açıq yaralar və ya sümük əməliyyatları zamanı bakteriyalar birbaşa sümüyə daxil ola bilər. Bu, travma sonrası və ya cərrahi osteomielit kimi təsnif edilir.
- Qan Yolu ilə Yayılma (Hematogen Osteomielit): Bədəndəki mövcud olan sidik yolları, dəri və ya tənəffüs yolu infeksiyalarındakı bakteriyalar qan axını ilə sümüyə keçə bilər.
- Yara İnfeksiyaları: Xüsusilə diabetli xəstələrdə rast gəlinən diabetik ayaq yaraları və ya yataq yaraları (dekubitus) infeksiyanın sümüyə sirayət etməsinə səbəb olur.
- Protezlər və Ortopedik Cihazlar: Sümüyə yerləşdirilən implantlar və protezlər əməliyyat sonrası infeksiya riski daşıyır.
Osteomielitin Əsas Növləri
Sümük iltihabı infeksiyanın yerinə, yoluxma formasına və müddətinə görə bir neçə növə bölünür:
| Növü | Xüsusiyyətləri | Əsas Simptomları |
|---|---|---|
| Akut Osteomielit | Birdən-birə başlayan, sürətlə yayılan qısamüddətli infeksiya. | Şiddətli ağrı, yüksək qızdırma, şişkinlik. |
| Xroniki Osteomielit | Tam sağalmayan, sümükdə qalıcı zədə yaradan uzunmüddətli iltihab. | Davamlı ağrı, yaradan irin axması, yorğunluq. |
| Hematogen Osteomielit | Qan yolu ilə yayılan, daha çox uşaqlarda uzun sümüklərdə görülən növ. | Qızdırma, hərəkət məhdudiyyəti, şişkinlik. |
| Vertebral Osteomielit | Onurğa fəqərələrinin infeksiyasıdır; yaşlılarda və immun sistemi zəif olanlarda görülür. | Onurğa ağrısı, hərəkət məhdudiyyəti, halsızlıq. |
Sümük İltihabının Simptomları
Osteomielitin əlamətləri xəstəliyin şiddətinə və yerləşdiyi nahiyəyə görə fərqlilik göstərir. Ən çox rast gəlinən simptomlar bunlardır:
1. Şiddətli Sümük Ağrısı
İnfeksiyalı nahiyədə davamlı və kəskin ağrı hiss olunur. Bu ağrı infeksiya irəlilədikcə şiddətlənir və xüsusilə hərəkət zamanı dözülməz həddə çatır.
2. Şişkinlik və Qızartı
İltihablaşmış sümüyün ətrafındakı toxumalarda şişkinlik və qızartı yaranır. Həmin nahiyədəki dəri toxunduqda isti və həssas olur.
3. Yüksək Hərarət (Qızdırma)
Xüsusilə akut (kəskin) osteomielit hallarında bədənin iltihabi reaksiyası olaraq yüksək qızdırma müşahidə edilir. Bu, infeksiyanın sistemik təsirinin göstəricisidir.
