Şunt (Hidrosefaliya) Cərrahiyyəsi nədir?
Hidrosefaliya nədir?
Beyin-omurilik mayesi (CSF): Beyindəki ventriküllərdə və onurğa sütununda dövr edən qoruyucu bir mayedir. Bu maye beyini qoruyur, qidalandırır və tullantıları çıxarır.
Hidrosefaliya: Bu mayenin ya çox istehsal olunması, ya da axınında və sorulmasında problem yaranması səbəbindən beyində yığılması ilə baş verir.
Şunt sistemi nədir?
Şunt sistemi, artıq beyin-omurilik mayesini beyindən bədənin başqa bir hissəsinə (adətən qarın boşluğuna) yönəldən nazik, çevik bir borudan ibarətdir. Sistem aşağıdakı hissələrdən ibarətdir:
Kateter: Mayeni beyindən boşaltmaq üçün ventrikülə yerləşdirilən incə boru.
Klapan: Mayenin yalnız bir istiqamətə və müəyyən bir sürətlə axmasını tənzimləyir.
Drenaj borusu: Mayeni bədənin başqa bir hissəsinə yönəldir.
Şunt cərrahiyyəsi necə aparılır?
1. Əməliyyata hazırlıq
Xəstə tibbi olaraq qiymətləndirilir (qan testləri, beyin MRT və ya KT).
Ümumi anesteziya tətbiq edilir, yəni xəstə əməliyyat zamanı yuxuda olur.
2. Cərrahi prosedur
Başda kiçik bir kəsik: Beyindəki ventriküllərə daxil olmaq üçün kəllədə kiçik bir dəlik açılır.
Kateterin yerləşdirilməsi: Nazik boru (kateter) ventrikülə yerləşdirilir.
Klapan sistemi: Kateter, mayenin idarəli şəkildə boşalması üçün klapan sisteminə birləşdirilir.
Drenaj borusunun yerləşdirilməsi: Klapandan çıxan boru dərinin altından keçərək mayeni boşaltmaq üçün qarın boşluğuna (və ya bədənin başqa bir hissəsinə) yönləndirilir.
Kəsiklərin bağlanması: Bütün kəsiklər bağlanır və prosedur tamamlanır.
3. Əməliyyatdan sonra nəzarət
Xəstə reanimasiya otağına köçürülür və vəziyyəti yaxından izlənir.
Mayenin düzgün axını təmin etmək üçün klapan sisteminin funksiyası yoxlanılır.
Şunt cərrahiyyəsinin məqsədi
Beyin-omurilik mayesinin təzyiqini azaltmaq.
Beyin funksiyalarını qorumaq və hidrosefaliyanın simptomlarını yüngülləşdirmək.
Hidrosefaliya simptomları
Şunt əməliyyatının tətbiq olunduğu xəstələrdə aşağıdakı simptomlar müşahidə oluna bilər:
Baş ağrısı və qusma.
Başın həddindən artıq böyüməsi (körpələrdə).
Görmə problemləri.
İdrak funksiyalarının azalması.
Hərəkət və tarazlıq problemləri.
Şunt cərrahiyyəsindən sonra bərpa
Xəstə adətən bir neçə gün ərzində xəstəxanada qalır.
Şuntun yerləşdiyi bölgədə kiçik narahatlıq və ağrı ola bilər.
Normal fəaliyyətə qayıtmaq üçün bir neçə həftə tələb oluna bilər.
Şunt sisteminin potensial problemləri
Tıxanma: Şunt düzgün işləmədikdə maye yığılması davam edə bilər.
İnfeksiya: Şuntun yerləşdirildiyi bölgədə infeksiya riski mövcuddur.
Şuntun yerindən çıxması: Şunt sistemi bəzən yerdəyişə bilər və əlavə müdaxilə tələb edə bilər.
Həddindən artıq drenaj: Bu, başgicəllənmə, qan təzyiqində dəyişikliklər və ya beynin strukturunda problemlərə səbəb ola bilər.
Problemlər baş verdikdə dərhal həkimə müraciət etmək vacibdir.
Alternativ müalicə üsulları
Bəzi hallarda, şunt cərrahiyyəsinə alternativ olaraq endoskopik üçüncü ventrikulostomiya (ETV) tətbiq edilə bilər. Bu üsulda beyində yeni bir drenaj kanalı yaradılır, lakin bu metod yalnız müəyyən xəstələr üçün uyğundur.
Şunt əməliyyatı hidrosefaliyanın effektiv müalicə üsullarından biridir və çox vaxt xəstənin həyat keyfiyyətini əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırır. Əməliyyatdan əvvəl və sonra həkimlə müntəzəm əlaqə və nəzarət vacibdir.