Tendon iltihabı nədir? Tendonit simptomları və müalicəsi
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Tendonit Nədir və Hansı Bölgələrdə Müşahidə Olunur?
Tendonit, bədəndəki tendonların iltihablanması nəticəsində yaranan və hərəkət məhdudiyyətinə səbəb olan ağrılı bir vəziyyətdir. Bu narahatlıq bədənin müxtəlif oynaq nahiyələrində özünü göstərə bilər. Tendonitin ən çox görüldüyü bölgələr aşağıdakılardır:
- Çiyin: Rotator manjet tendoniti olaraq xarakterizə olunur.
- Dirsək: Tenisçi dirsəyi və ya golfçu dirsəyi kimi tanınan zədələnmələr.
- Bilək: Bilək nahiyəsindəki tendonların gərginləşməsi.
- Diz: Patellar tendoniti, digər adı ilə sıçrayışçının dizi.
- Topuq: Aşil tendoniti olaraq adlandırılan zədələnmə növü.
Tendonitin Səbəbləri Nələrdir?
Tendonit müxtəlif faktorların təsiri ilə inkişaf edə bilər. Bu vəziyyətin yaranmasında həm fiziki fəaliyyətlər, həm də bioloji amillər mühüm rol oynayır. Tendonitin əsas səbəbləri aşağıdakı kimi təsnif edilir:
- Həddindən artıq istifadə: İdman və ya iş fəaliyyəti zamanı eyni hərəkətin mütəmadi təkrar edilməsi.
- Travma: Düşmə və ya qəfil hərəkətlər nəticəsində tendonların birbaşa zədələnməsi.
- Yaşlanma: Yaş artdıqca tendonların elastikliyini itirməsi və zədələnməyə daha meylli olması.
- Pis bədən mövqeyi: Fiziki fəaliyyət zamanı yanlış duruşun tendonlar üzərindəki təzyiqi artırması.
- Xroniki xəstəliklər: Şəkərli diabet, revmatoid artrit və bənzər iltihablı xəstəliklərin təsiri.
Tendonitin Simptomları və Əlamətləri
Tendonit zamanı müşahidə olunan simptomlar zədələnmənin dərəcəsinə görə dəyişə bilər. Əsas simptomlar arasında zədələnmiş bölgədə hərəkət zamanı artan ağrı, toxunuş zamanı hiss olunan həssaslıq və yüngül şişkinlik yer alır. Eyni zamanda, tendonun yerləşdiyi əzələ və oynaqda hərəkət məhdudiyyəti və sərtlik yaranır.
Nadir hallarda iltihabın artması ilə əlaqədar olaraq bölgədə qızartı və istilik müşahidə oluna bilər. Daha ağır və xroniki hallarda isə xroniki ağrı və daha ciddi bir vəziyyət olan tendonun yırtılması riski meydana çıxır.
Tendonitin Müalicə Üsulları
Tendonitin müalicəsi iltihabın azaldılmasına, ağrının yüngülləşdirilməsinə və tendonun tam funksiyasının bərpasına yönəlib. Müalicə prosesi bir neçə mərhələdən ibarət ola bilər.
1. Evdə Müalicə və R.I.C.E. Protokolu
İlkin mərhələdə R.I.C.E. protokolu tətbiq edilərək zədənin ağırlaşmasının qarşısı alınır:
| Metod | Təsviri |
|---|---|
| Rest (İstirahət) | Zədələnmiş bölgəni yükləməkdən qəti şəkildə çəkinmək. |
| Ice (Buz) | İltihabı azaltmaq üçün hər 15-20 dəqiqə ərzində buz tətbiq etmək. |
| Compression (Sıxma) | Elastik sarğı vasitəsilə tendona dəstək təmin etmək. |
| Elevation (Qaldırma) | Zədələnmiş bölgəni ürək səviyyəsindən yuxarıda saxlamaq. |
Ayrıca, ağrı və iltihabı azaltmaq üçün ibuprofen və ya naproksen kimi nonsteroid iltihab əleyhinə dərmanlar (NSAİİ) istifadə edilə bilər.
2. Fizioterapiya və İnyeksiyalar
Tendonun elastikliyini artırmaq və onu gücləndirmək üçün xüsusi gərmə və möhkəmləndirmə məşqləri tətbiq edilir. Tibbi müdaxilə olaraq iltihabı azaltmaq üçün kortikosteroid inyeksiyaları və ya sağalmanı sürətləndirmək üçün xəstənin öz qanından hazırlanan PRP (Platelet Rich Plasma) inyeksiyaları istifadə oluna bilər. Qeyd edilməlidir ki, kortikosteroidlərin uzunmüddətli istifadəsi tendonu zəiflədə bilər.
3. Cərrahi Müdaxilə
Tendonun yırtılması kimi daha ciddi və ağır hallarda mütəxəssis tərəfindən cərrahiyyə əməliyyatı zəruri hesab edilə bilər.
Tendonitin Qarşısını Alma Yolları
Sağlam tendonlara sahib olmaq və zədələnmə riskini minimuma endirmək üçün müəyyən profilaktik tədbirlər görülməlidir:
- İdman zamanı ehtiyatlı olun: Məşqdən əvvəl mütləq istiləşmə və gərmə hərəkətləri edin, texnikaları düzgün yerinə yetirin.
- Yüklənmədən çəkinin: Eyni hərəkətləri təkrar etməkdən qaçın və fəaliyyət zamanı fasilələr verin.
- Düzgün avadanlıq istifadə edin: İş və ya idman zamanı uyğun dəstəkləyici cihazlardan yararlanın.
- Əzələləri gücləndirin: Bədən balansını qorumaq üçün bütün əzələ qruplarını mütəmadi məşq etdirin.
- Gündəlik fəaliyyətə diqqət edin: Ağır əşyaları qaldırarkən bədən mövqeyinin düzgün olmasına nəzarət edin.
Nəticə
Tendonit, vaxtında və düzgün müalicə ilə tamamilə sağala bilən bir vəziyyətdir. Erkən mərhələdə görülən tədbirlər daha ağır fəsadların qarşısını alır. Simptomlar uzun müddət davam edərsə, mütləq həkimə müraciət edilməlidir. Sağlam həyat tərzi və düzgün fiziki texnikaların tətbiqi tendon sağlamlığınızı qorumağın ən effektiv yoludur.
