Tiroid bezinin iltihabi xəstəlikləri

Tiroidit Növləri və Tiroid Bezi İltihabı Haqqında Hər Şey

Tiroidit, tiroid bezinin müxtəlif səbəblərdən qaynaqlanan iltihabi xəstəliklər qrupunu ifadə edir. Bu vəziyyət hormon istehsalına təsir edərək bədəndə maddələr mübadiləsinin pozulmasına, yəni hipotiroidizm və ya hipertiroidizm mərhələlərinə yol aça bilər. Tiroiditlərin bir neçə fərqli növü mövcuddur və hər birinin özünəməxsus klinik mənzərəsi vardır.

Əsas Tiroidit Növləri

Tiroid iltihabları yaranma səbəbinə və gedişatına görə aşağıdakı qruplara bölünür:

• Hashimoto tiroiditi (xroniki autoimmun tiroidit)
• Subakut tiroidit (De Quervain tiroiditi)
• Sessiz tiroidit (painless tiroidit)
• Doğum sonrası tiroidit
• Akut (bakterial) tiroidit
• Riedel tiroiditi (fibroz tiroidit)

1. Hashimoto Tiroiditi (Xroniki Autoimmun Tiroidit)

Hashimoto tiroiditi, tiroid bezinin ən çox rast gəlinən xroniki autoimmun iltihabıdır. Bu xəstəlikdə immun sistemi bədənin öz tiroid hüceyrələrini hədəf alaraq onları zədələyir. Nəticədə hormon istehsalı azalır və hipotiroidizm inkişaf edir.

• Əlamətləri: Yorğunluq, çəki artımı, soyuğa qarşı həssaslıq, quru dəri, saç tökülməsi, qəbzlik, depressiya və boğazda dolğunluq hissi (guatr).
• Səbəbləri: Genetik faktorlar və autoimmun reaksiyalar.
• Müalicəsi: Əsas müalicə üsulu levotiroksin tərkibli hormon əvəzedici terapiyadır. Bu, hormon səviyyəsini normallaşdırmağa kömək edir.

2. Subakut Tiroidit (De Quervain Tiroiditi)

Genellikle viral infeksiyalardan sonra yaranan, tiroidin ağrılı iltihabıdır. Bu növ tiroidit çox vaxt tənəffüs yolu infeksiyalarından sonra ortaya çıxır.

• Əlamətləri: Boyun və boğaz nahiyəsində kəskin ağrı, hərarət, ürək döyüntüsünün sürətlənməsi və titrəmə.
• Səbəbləri: Virus infeksiyaları.
• Müalicəsi: Ağrı və iltihabı azaltmaq üçün NSAİİ (iltihab əleyhinə dərmanlar) və ya kortikosteroidlər istifadə olunur.

3. Sessiz Tiroidit (Painless Tiroidit)

Bu növ tiroidit ağrısız şəkildə inkişaf edir və çox vaxt keçici hipertiroidizm mərhələsi ilə başlayıb, sonra hipotiroidizmə keçir.

• Əlamətləri: Çəki itirilməsi, sürətli ürək döyüntüsü və ağrısız tiroid şişkinliyi.
• Səbəbləri: Autoimmun faktorlar (bəzən Hashimoto ilə əlaqəli).
• Müalicəsi: Simptomlar keçici olduğu üçün çox vaxt xüsusi müalicə tələb olunmur; lakin hormon səviyyəsi çox düşərsə, müvəqqəti hormon terapiyası tətbiq edilə bilər.

4. Doğum Sonrası Tiroidit

Doğuşdan sonrakı ilk bir neçə ay ərzində yaranan autoimmun mənşəli iltihabdır. Xəstəlik əvvəlcə hipertiroidizm, sonra isə hipotiroidizm mərhələləri ilə özünü göstərir.

• Əlamətləri: Əsəbilik, ürək döyüntüsü, yorğunluq və boğazda şişkinlik.
• Müalicəsi: İltihab əleyhinə dərmanlar və lazım gəldikdə hormon əvəzedici terapiya istifadə olunur. Çox vaxt funksiyalar öz-özünə normallaşır.

5. Akut (Bakterial) Tiroidit

Nadir rast gəlinən, bakterial infeksiya nəticəsində yaranan kəskin iltihab növüdür.

• Əlamətləri: Boyunda kəskin ağrı, yüksək hərarət, titrəmə və limfa düyünlərinin böyüməsi.
• Səbəbləri: Bakterial infeksiyalar.
• Müalicəsi: Müalicədə antibiotiklər əsas rol oynayır. Absses (irin yığılması) yaranarsa, cərrahi drenaj tələb oluna bilər.

6. Riedel Tiroiditi (Fibroz Tiroidit)

Tiroid bezində sərtləşmiş (fibroz) toxumanın inkişafı ilə xarakterizə olunan çox nadir bir xəstəlikdir. Tiroid bezi bərk və hərəkətsiz hala gəlir.

• Əlamətləri: Boyunda bərk tiroid bezi, udma və tənəffüs çətinliyi.
• Müalicəsi: Kortikosteroidlər və ya antiinflamatuar dərmanlar istifadə edilir. Təzyiqi azaltmaq üçün bəzən cərrahi müdaxilə lazımdır.

Tiroidit Xəstəliklərinin Diaqnostik Üsulları

Tiroid iltihablarını dəqiq diaqnoz etmək üçün aşağıdakı müayinələr aparılır:

Nəticə

Tiroidin iltihabi xəstəlikləri müxtəlif simptomlarla özünü göstərən və həyat keyfiyyətinə təsir edən ciddi vəziyyətlərdir. Erkən diaqnoz və düzgün müalicə protokolu ilə tiroid funksiyalarını normallaşdırmaq və simptomları tam nəzarət altına almaq mümkündür.