Fetal Cərrahiyyə nədir? Necə müraciət etməli?

1. Fetal Cərrahiyyə Nə Üçün Edilir?

🚀 Fetal cərrahiyyə əsasən ciddi anadangəlmə xəstəliklərin və struktur anomaliyalarının müalicəsi üçün aparılır:

✅ Fetusun inkişafını dəstəkləmək və həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq.
✅ Ağırlaşmaları azaltmaq və ölüm riskini minimuma endirmək.
✅ Doğuşdan sonra daha kompleks əməliyyatların qarşısını almaq.
✅ Ana bətnində fetusun böyüməsini normallaşdırmaq.

📌 Bu prosedurlar xüsusi ixtisaslaşmış tibb mərkəzlərində və yüksək texnologiyaya malik xəstəxanalarda həyata keçirilir.

2. Fetal Cərrahiyyə Hansi Xəstəliklər Üçün Tətbiq Olunur?

💡 Fetal cərrahiyyə yalnız ciddi sağlamlıq problemləri olan fetuslar üçün edilir.

✔ 1. Spina Bifida (Myelomeningosel) – Açıq Onurğa Pozğunluğu

🔹 Onurğa beyninin açıq qalması və sinir toxumalarının zədələnməsi ilə müşayiət olunan xəstəlikdir.
🔹 Fetal cərrahiyyə zamanı onurğa beyni qorunur və gələcəkdə hərəkət problemlərinin qarşısı alınır.

📌 Fetal müdaxilə edilmədikdə, doğuşdan sonra hərəkət məhdudiyyəti və sidik kisəsi problemləri yarana bilər.

✔ 2. İkizlər Arasında Transfüzyon Sindromu (TTTS – Twin-to-Twin Transfusion Syndrome)

🔹 İkizlər eyni plasentanı paylaşdıqda, qan dövranının qeyri-bərabər bölüşməsi nəticəsində biri həddindən artıq böyüyür, digəri isə inkişafdan geri qalır.
🔹 Fetal lazer cərrahiyyəsi ilə qan damarları balanslaşdırılır və ikizlərin həyatda qalma şansı artır.

📌 Müdaxilə edilmədikdə, bir və ya hər iki fetusun həyatı riskə girə bilər.

✔ 3. Kongenital Diafraqma Yırtığı (CDH – Congenital Diaphragmatic Hernia)

🔹 Fetusun qarın orqanlarının (mədə, bağırsaq, dalaq) diafraqma vasitəsilə döş boşluğuna keçməsi.
🔹 Bu, ağciyərlərin inkişafına mane ola bilər və nəfəs problemlərinə səbəb ola bilər.
🔹 Fetal cərrahiyyə ilə diafraqma bərpa edilir və ağciyərlərin normal inkişaf etməsi təmin olunur.

📌 Əməliyyat edilmədikdə, doğuşdan sonra ağır tənəffüs problemləri yarana bilər.

✔ 4. Fetal Ağciyər Lezyonları (CCAM – Konjenital Kistik Adenomatoid Malformasiya, BPS – Bronkopulmonar Sekvestrasiya)

🔹 Ağciyərdə anormal toxuma və ya kistaların əmələ gəlməsi nəticəsində nəfəs alma funksiyası çətinləşə bilər.
🔹 Torakoamniotik şunt və ya fetal rezeksiya üsulu ilə bu problemlər aradan qaldırıla bilər.

📌 Böyük lezyonlar fetal ürək çatışmazlığı və hidrops fetalisə səbəb ola bilər.

✔ 5. Vezikoamniotik Şunt (Böyrək və Sidik Yolu Tıxanması)

🔹 Fetusun sidik yollarında tıxanma varsa, sidik kisəsində maye toplanır və böyrəklərə zərər verə bilər.
🔹 Fetal vezikoamniotik şunt qoyularaq sidik kisəsində yığılan mayenin amniotik mayeyə axması təmin edilir.

📌 Müdaxilə edilmədikdə, böyrək çatışmazlığı və amniotik maye azalması (oligohidramnios) yarana bilər.

✔ 6. Fetal Ürək Xəstəlikləri (Konjenital Ürək Xəstəlikləri)

🔹 Fetal ürək problemləri erkən diaqnoz edilərsə, bəzi hallarda intrauterin kateterizasiyalar və ya valvoplastika edilə bilər.

📌 Erkən müdaxilə fetusun doğuşdan sonra ürək funksiyalarını yaxşılaşdıra bilər.

3. Fetal Cərrahiyyə Necə Edilir?

💡 Fetal cərrahiyyə üç əsas üsulla həyata keçirilir:

✔ 1. Minimal İnvaziv (Fetoskopik) Cərrahiyyə

✅ Endoskopik kameralar və kiçik cərrahi alətlərlə həyata keçirilir.
✅ Ana bətnində fetusun damar və orqanlarına lazer və ya şunt yerləşdirilir.
✅ Az risklidir və çox vaxt ümumi anesteziya tələb etmir.

📌 TTTS, vezikoamniotik şunt və torakoamniotik şunt kimi prosedurlar üçün uyğundur.

✔ 2. Açıq Fetal Cərrahiyyə

✅ Ana bətnində əməliyyat ediləcək fetus üçün ananın qarnında cərrahi kəsik açılır.
✅ Onurğa beyni anomaliyaları (Spina Bifida) və CDH kimi ağır hallarda tətbiq edilir.
✅ Əməliyyatdan sonra uterus yenidən bağlanır və hamiləlik davam edir.

📌 Bu üsul yüksək risklidir və yalnız çox ciddi hallarda tətbiq edilir.

✔ 3. Ex Utero İntrapartum Müalicə (EXIT Proseduru)

✅ Fetusun nəfəs yollarını doğuş zamanı açıq saxlamaq üçün tətbiq edilir.
✅ CDH və fetal traxeya problemlərində istifadə edilir.
✅ Fetus plasenta vasitəsilə oksigen alarkən, cərrahi müdaxilə aparılır.

📌 Bu prosedur xüsusilə ağciyər və tənəffüs yolları problemləri olan körpələr üçün həyata keçirilir.

4. Fetal Cərrahiyyə Üçün Necə Müraciət Etmək Olar?

🎯 Fetal cərrahiyyə yalnız yüksək səviyyəli perinatal və fetal tibb mərkəzlərində aparılır.

✅ Ginekoloq və ya perinatoloqa müraciət edin.
✅ Ətraflı ultrasəs və fetal MRG müayinəsindən keçin.
✅ Fetal tibb və cərrahiyyə üzrə ixtisaslaşmış bir mərkəzə yönləndirilə bilərsiniz.