Fetal Cərrahiyyə nədir? Necə müraciət etməli?
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Fetal Cərrahiyyə Nə Üçün Edilir?
Fetal cərrahiyyə, əsasən ciddi anadangəlmə xəstəliklərin və struktur anomaliyalarının ana bətnində müalicə edilməsi məqsədilə həyata keçirilən yüksək ixtisaslaşmış bir tibbi sahədir. Bu müdaxilələrin təməl hədəfi, fetusun inkişafını dəstəkləmək və doğuşdan sonra qarşılaşıla biləcək ağır fəsadların qarşısını almaqdır.
Fetal cərrahiyyənin əsas məqsədlərini aşağıdakı şəkildə qruplaşdırmaq olar:
- Fetusun inkişafını dəstəkləmək və gələcək həyat keyfiyyətini yüksəltmək.
- Ağırlaşmaları azaltmaq və ölüm riskini minimuma endirmək.
- Doğuşdan sonra tələb oluna biləcək daha kompleks və riskli əməliyyatların ehtiyacını aradan qaldırmaq.
- Ana bətnində fetusun böyümə prosesini normallaşdırmaq.
Bu mürəkkəb prosedurlar yalnız xüsusi ixtisaslaşmış tibb mərkəzlərində və yüksek texnologiyaya malik xəstəxanalarda peşəkar komandalar tərəfindən icra edilir.
Fetal Cərrahiyyə Hansı Xəstəliklər Üçün Tətbiq Olunur?
Fetal cərrahiyyə hər hamiləlikdə deyil, yalnız fetusun həyatını və ya gələcək sağlamlığını ciddi şəkildə təhdid edən patologiyalar zamanı tətbiq edilir. Bu xəstəliklər aşağıdakılardır:
1. Spina Bifida (Myelomeningosel)
Onurğa beyninin açıq qalması və sinir toxumalarının zədələnməsi ilə xarakterizə olunan açıq onurğa pozğunluğudur. Fetal müdaxilə sayəsində onurğa beyni qorunur və gələcəkdə yarana biləcək hərəkət məhdudiyyəti ilə sidik kisəsi problemlərinin qarşısı alınır.
2. İkizlər Arasında Transfüzyon Sindromu (TTTS)
Eyni plasentanı paylaşan əkizlərdə qan dövranının qeyri-bərabər paylanması nəticəsində yaranır. Fetal lazer cərrahiyyəsi ilə qan damarları balanslaşdırılır, beləliklə hər iki fetusun həyatda qalma şansı əhəmiyyətli dərəcədə artır.
3. Kongenital Diafraqma Yırtığı (CDH)
Qarın boşluğu orqanlarının diafraqmadakı yırtıqdan döş boşluğuna keçməsi halıdır. Bu vəziyyət ağciyərlərin inkişafına mane olur. Cərrahiyyə vasitəsilə diafraqma bərpa edilir və tənəffüs sisteminin normal inkişafı təmin olunur.
4. Fetal Ağciyər Lezyonları (CCAM və BPS)
Ağciyərdə yaranan anormal toxumalar və ya kistalar tənəffüs funksiyasını çətinləşdirir. Torakoamniotik şunt və ya fetal rezeksiya üsulları ilə bu lezyonlar aradan qaldırılaraq ürək çatışmazlığı və hidrops fetalis riski azaldılır.
5. Vezikoamniotik Şunt (Sidik Yolu Tıxanması)
Fetusun sidik yollarındakı tıxanma böyrəklərə ciddi zərər verə bilər. Şunt yerləşdirilməsi ilə sidik kisəsindəki mayenin amniotik mayeyə axması təmin edilir, bu da böyrək çatışmazlığının və amniotik maye azalmasının (oligohidramnios) qarşısını alır.
6. Fetal Ürək Xəstəlikləri
Bəzi anadangəlmə ürək qüsurları erkən diaqnoz qoyulduqda intrauterin kateterizasiya və ya valvoplastika ilə müalicə oluna bilər. Bu, doğuşdan sonrakı ürək funksiyalarını yaxşılaşdırır.
Fetal Cərrahiyyə Necə Edilir?
Müasir tibbdə fetal cərrahiyyə xəstəliyin ağırlığına və növünə görə üç əsas üsulla həyata keçirilir:
| Üsul | Təsviri | Tətbiq Sahəsi |
|---|---|---|
| Minimal İnvaziv (Fetoskopik) | Endoskopik kamera və kiçik alətlərlə icra edilir. Az risklidir. | TTTS, Şunt prosedurları |
| Açıq Fetal Cərrahiyyə | Ananın qarnında kəsik açılaraq uterus daxilində müdaxilə edilir. | Spina Bifida, Ağır CDH |
| EXIT Proseduru | Doğuş anında, fetus hələ plasentaya bağlı ikən icra edilir. | Tənəffüs yolu tıxanmaları |
Fetal Cərrahiyyə Üçün Necə Müraciət Etmək Olar?
Fetal cərrahiyyə prosesi yüksək dəqiqlik tələb edən bir mərhələdir. Əgər fetusda hər hansı bir anomaliya şübhəsi varsa, aşağıdakı addımlar izlənilməlidir:
- İlk növbədə ixtisaslaşmış bir ginekoloq və ya perinatoloqa müraciət edilməlidir.
- Ətraflı ultrasəs və lazım gəldikdə fetal MRG müayinələri ilə diaqnoz dəqiqləşdirilməlidir.
- Müəyyən edilmiş risklər əsasında xəstə yüksək səviyyəli fetal tibb və cərrahiyyə mərkəzinə yönləndirilməlidir.
