Fetal Cərrahiyyə nədir? Necə müraciət etməli?
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Fetal Cərrahiyyə Nə Üçün Edilir?
Fetal cərrahiyyə, əsasən ciddi anadangəlmə xəstəliklərin və struktur anomaliyalarının ana bətnində müalicə edilməsi məqsədilə həyata keçirilir. Bu müdaxilələr, fetusun inkişafını dəstəkləmək və doğulacaq körpənin həyat keyfiyyətini yüksəltmək üçün kritik əhəmiyyət kəsb edir. Müasir tibbin imkanları sayəsində ağırlaşmaları azaltmaq və ölüm riskini minimuma endirmək mümkündür.
Fetal cərrahiyyənin əsas məqsədləri aşağıdakılardır:
- Doğuşdan sonra tələb oluna biləcək daha kompleks və riskli əməliyyatların qarşısını almaq.
- Ana bətnində fetusun böyümə prosesini normallaşdırmaq.
- Ciddi struktur pozğunluqlarının fəsadlarını hələ doğuş baş vermədən aradan qaldırmaq.
Bu prosedurlar yüksək texnologiyaya malik xəstəxanalarda və bu sahə üzrə xüsusi ixtisaslaşmış tibb mərkəzlərində peşəkar komanda tərəfindən icra olunur.
Fetal Cərrahiyyə Hansı Xəstəliklər Üçün Tətbiq Olunur?
Fetal cərrahiyyə hər hamiləlikdə deyil, yalnız fetusun sağlamlığı üçün ciddi təhlükə yaradan xüsusi hallarda tətbiq edilir. Müdaxilə edilən əsas xəstəliklər bunlardır:
1. Spina Bifida (Myelomeningosel) – Açıq Onurğa Pozğunluğu
Onurğa beyninin açıq qalması və sinir toxumalarının zədələnməsi ilə xarakterizə olunan bu xəstəlikdə, fetal cərrahiyyə vasitəsilə onurğa beyni qorunur. Bu müdaxilə gələcəkdə yarana biləcək hərəkət məhdudiyyəti və sidik kisəsi problemlərinin qarşısını almağa kömək edir.
2. İkizlər Arasında Transfüzyon Sindromu (TTTS)
Eyni plasentanı paylaşan əkizlərdə qan dövranının qeyri-bərabər bölüşməsi nəticəsində yaranır. Fetal lazer cərrahiyyəsi ilə qan damarları balanslaşdırılır, beləliklə hər iki fetusun həyatda qalma şansı əhəmiyyətli dərəcədə artır.
3. Kongenital Diafraqma Yırtığı (CDH)
Qarın orqanlarının (mədə, bağırsaq, dalaq) diafraqmadakı yırtıq vasitəsilə döş boşluğuna keçməsi halıdır. Bu vəziyyət ağciyərlərin inkişafına mane olur. Cərrahi müdaxilə ilə diafraqma bərpa edilir və tənəffüs sisteminin normal inkişafı təmin olunur.
4. Fetal Ağciyər Lezyonları (CCAM və BPS)
Ağciyərdə yaranan anormal toxumalar və ya kistalar nəfəs alma funksiyasını çətinləşdirir. Torakoamniotik şunt və ya fetal rezeksiya üsulları ilə bu lezyonlar aradan qaldırılaraq ürək çatışmazlığı və hidrops fetalis riskinin qarşısı alınır.
5. Vezikoamniotik Şunt (Böyrək və Sidik Yolu Tıxanması)
Sidik yollarındakı tıxanma nəticəsində sidik kisəsində maye toplanır və böyrəklərə zərər verir. Şunt qoyularaq mayenin amniotik boşluğa axması təmin edilir, beləliklə böyrək çatışmazlığı və oligohidramnios (amniotik maye azalması) riskləri minimallaşdırılır.
6. Fetal Ürək Xəstəlikləri
Bəzi konjenital ürək xəstəlikləri erkən diaqnoz edildikdə, ana bətnində intrauterin kateterizasiya və ya valvoplastika ilə müalicə oluna bilər. Bu, körpənin doğuşdan sonrakı ürək funksiyalarını yaxşılaşdırır.
Fetal Cərrahiyyə Necə Edilir? (Tətbiq Üsulları)
Fetal cərrahiyyə əməliyyatın mürəkkəbliyinə və xəstəliyin növünə görə üç əsas üsulla həyata keçirilir:
| Üsul | Təsviri | Tətbiq Sahəsi |
|---|---|---|
| Fetoskopik Cərrahiyyə | Minimal invaziv, endoskopik kameralarla icra olunur. | TTTS, Şunt prosedurları |
| Açıq Fetal Cərrahiyyə | Ananın qarnında kəsik açılaraq uterusun açılmasıdır. | Spina Bifida, Ağır CDH |
| EXIT Proseduru | Doğuş anında, plasenta bağı kəsilmədən edilən müdaxilədir. | Tənəffüs yolu tıxanmaları |
- Minimal İnvaziv (Fetoskopik) Cərrahiyyə: Kiçik alətlərlə icra olunur, az risklidir və çox vaxt ümumi anesteziya tələb etmir.
- Açıq Fetal Cərrahiyyə: Yalnız çox ciddi hallarda tətbiq olunur. Əməliyyatdan sonra uterus yenidən bağlanır və hamiləliyin davam etməsi hədəflənir.
- EXIT Proseduru: Fetus hələ plasenta vasitəsilə oksigen alarkən, nəfəs yollarını açıq saxlamaq üçün icra edilən xüsusi bir üsuldur.
Fetal Cərrahiyyə Üçün Necə Müraciət Etmək Olar?
Fetal cərrahiyyə ehtiyacı olan hallarda vaxtında müdaxilə həyati əhəmiyyət daşıyır. Bu proses üçün aşağıdakı addımlar izlənilməlidir:
- İlk növbədə ixtisaslaşmış bir ginekoloq və ya perinatoloqa müraciət edilməlidir.
- Ətraflı ultrasəs və fetal MRG (Maqnit Rezonans Tomoqrafiya) müayinələri ilə diaqnoz dəqiqləşdirilməlidir.
- Müayinə nəticələrinə əsasən, pasiyent yüksək səviyyəli fetal tibb və cərrahiyyə mərkəzinə yönləndirilir.
