Toksikodermiya
Toksikodermiyanın Səbəbləri
Toksikodermiyanın əsas səbəbi dərmanlar və kimyəvi maddələrdir. Əsas səbəblər bunlardır:
Dərmanlar:
Antibiotiklər: Penisillin, sulfonamidlər və tetrasiklin kimi antibiotiklər.
Antikonvulsantlar: Karbamazepin, fenitoin və lamotrigin kimi dərmanlar.
Nonsteroid antiinflamatuar dərmanlar (NSAİD): İbuprofen və naproksen kimi dərmanlar.
Diuretiklər: Furosemid və tiazid diuretiklər.
Allopurinol: Ürik turşu səviyyələrini azaltmaq üçün istifadə edilən dərman.
Digər dərmanlar: Opiatlar, antipsikotiklər və immunosupresiv dərmanlar.
Kimyəvi maddələr:
Kosmetik məhsullar: Kremlər, losyonlar və makiyaj məhsulları.
Ətriyyat: Ətirlər və tualet suları.
Təmizləyici maddələr: Ev təmizləyici məhsullar və kimyəvi maddələr.
Toksikodermiyanın Əlamətləri
Toksikodermiyanın əlamətləri və şiddəti şəxsdən şəxsə dəyişir və dərmanın və ya kimyəvi maddənin tipinə, miqdarına və istifadə müddətinə bağlıdır. Əsas əlamətlər bunlardır:
Dəridə səpkilər: Qızartı, kabarcıklar, vezikullar və ya püstüllər şəklində səpkilər.
Qaşıntı: Dəridə qaşıntı və ya yanma hissi.
Qızartı və iltihab: Dəridə qızartı və şişkinlik.
Soyulma və ya qabıqlanma: Dərinin soyulması və ya qabıqlanması.
Sistemik simptomlar: Yüksək hərarət, ümumi zəiflik, əzələ ağrıları və baş ağrısı kimi sistemik əlamətlər.
Toksikodermiyanın Diaqnozu
Toksikodermiyanın diaqnozu üçün həkim bir sıra müayinələr və testlər aparır:
Tibbi tarixçə və fiziki müayinə: Həkim xəstənin tibbi tarixçəsini və dərman istifadəsini soruşur və fiziki müayinə aparır.
Dəri biyopsiyası: Dərinin kiçik bir nümunəsi götürülərək mikroskop altında incələnir.
Laboratoriya testləri: Qan testləri və digər laboratoriya testləri iltihabın səbəbini və şiddətini müəyyən etmək üçün.
Dəri testləri: Allergenləri və həssaslıq reaksiyalarını müəyyən etmək üçün dəri testləri.
Toksikodermiyanın Müalicəsi
Toksikodermiyanın müalicəsi səbəbə və simptomların şiddətinə bağlı olaraq dəyişir:
Dərmanın dayandırılması: Toksikodermiya səbəb olan dərmanın istifadəsi dərhal dayandırılmalıdır.
Antihistaminlər: Qaşıntı və iltihabı azaltmaq üçün.
Kortikosteroidlər: Şiddətli iltihabı və qaşıntını azaltmaq üçün oral və ya topikal kortikosteroidlər.
Ağrıkəsicilər və antiinflamatuar dərmanlar: Ağrını və iltihabı azaltmaq üçün.
İmmunomodulyatorlar: İmmun sistemi tənzimləyən dərmanlar (şiddətli hallarda).
Dəriyə qulluq: Nəmləndirici kremlər və sakitləşdirici losyonlar istifadə edilə bilər.
Profilaktika və Təhlükəsizlik
Toksikodermiyanın qarşısını almaq və simptomları azaltmaq üçün bəzi tədbirlər:
Dərman istifadəsini diqqətlə izləmək: Dərmanları yalnız həkimin göstərişi ilə istifadə etmək və dərman dəyişiklikləri barədə həkimə məlumat vermək.
Kimyəvi maddələrdən qaçınmaq: Kimyəvi maddələrə və qıcıqlandırıcı maddələrə məruz qalmaqdan çəkinmək.
Alerji testləri: Əgər əvvəllər dərman reaksiyaları və ya həssaslıq yaşamısınızsa, allergiya testləri etdirmək.
Dərman etiketlərini oxumaq: Dərmanların yan təsirləri və tərkibləri barədə məlumatlı olmaq.
Toksikodermiya ciddi bir vəziyyət ola bilər və erkən müdaxilə ilə simptomlar əhəmiyyətli dərəcədə azaldıla bilər. Əgər toksikodermiya simptomları hiss edirsinizsə, dərhal bir dermatoloq və ya həkim ilə məsləhətləşmək vacibdir.