Total Diz Protezi (Diz Əvəzləmə Əməliyyatı) – Nədir, Kimlərə Tətbiq Olunur və Müalicə Prosesi
📌 1. Total Diz Protezi Nədir?
Dizdəki femur (bud sümüyü), tibia (qıç sümüyü) və bəzən patella (diz qapağı) səthləri çıxarılır
Bu hissələrin yerinə xüsusi tibbi materiallardan hazırlanmış süni oynaq yerləşdirilir
Əməliyyatla diz oynağının funksiyası və hərəkətliliyi bərpa edilir
🤕 2. Kimlər Üçün Uyğundur?
Tətbiq SahəsiTipik Hallar
Osteoartrit (kireçlənmə)Yaşlılarda dizdə ağrı və hərəkət məhdudluğu
Romatoid artritİltihabi oynaq xəstəlikləri
Travmatik artritQırıq və travmalardan sonra
Qığırdaq eriməsiMenisk və qığırdaq itkiləri sonrası
Əvvəlki əməliyyatların uğursuzluğuYenidən əməliyyat ehtiyacı olan hallarda
📌 Ən çox 60 yaşdan yuxarı xəstələrdə tətbiq olunur, lakin gənc xəstələrdə də ciddi zədələnmələrdə aparıla bilər.
⚠️ 3. Total Diz Dəyişimi Üçün Əlamətlər
Daimi və güclü diz ağrısı
Yuxuda belə ağrının olması
Dizdə sərtlik, çətin oturub-durma, pilləkən çıxma çətinliyi
Fiziki müalicə və dərmanlarla fayda görülməməsi
Günlük həyat fəaliyyətlərinin məhdudlaşması
Diz formasında dəyişiklik (O və ya X formalı deformasiyalar)
🩺 4. Əməliyyat Önü Hazırlıq
Qan testləri, ürək və ağciyər yoxlamaları
Diz rentgeni və ya MRT
Anesteziya həkimi tərəfindən qiymətləndirmə
Antikoaqulyant və ya digər dərmanların tənzimlənməsi
Fizioterapiya planlaması (əvvəl və sonra)
🛠️ 5. Əməliyyat Necə Keçir?
Əməliyyat müddəti: 1–2 saat
Anesteziya: Ümumi və ya spinal (beldən aşağı keyitmə)
Zədələnmiş qığırdaq və sümük toxumaları çıxarılır
Dizə metal və plastik protez hissələri yerləşdirilir
Əməliyyat sonrası 1–2 gün xəstəxanada qalma
🧘♀️ 6. Əməliyyatdan Sonra Bərpa Prosesi
⏳ İlk həftələr:
Əməliyyatdan 24–48 saat sonra ayağa qalxmaq mümkündür
Ağrıkəsicilər və infeksiya əleyhinə dərmanlar
Ayaqda durma və fizioterapiyaya başlanması
🏃♀️ Bərpa mərhələsi:
Fizioterapiya və məşqlər – diz ətrafı əzələlərin gücləndirilməsi
İlk 4–6 həftədə əsa və ya gəzinti vasitəsi ilə dəstək
Normal fəaliyyətlərə 6–12 həftə ərzində dönüş
Tam funksional bərpa: 3–6 ay
🛡️ 7. Əməliyyatın Mümkün Riskləri (Nadir)
İnfeksiya (əməliyyat bölgəsində və ya protez səthində)
Qan laxtası (dərin ven trombozu – DVT)
Protezin yerindən çıxması və ya boşalması
Dizdə sərtlik və hərəkət məhdudluğu
Əməliyyata cavab verməyən ağrılar
Uzunmüddətli hallarda protezin dəyişdirilməsi ehtiyacı
📌 Əksər xəstələrdə bu risklər düzgün təqib və profilaktika ilə qarşısı alınır.
💎 8. Protezin Ömrü və Baxımı
Müasir total diz protezləri 15–20 il və daha uzun ömürlü ola bilər
Aşırı yükdən, ani bükülmələrdən, çökmə və dizi yerə qoymaqdan çəkinmək tövsiyə olunur
İllik kontrol müayinələri vacibdir
✅ 9. Nəticə:
📌 Total diz dəyişdirilməsi – yaşam keyfiyyətini əhəmiyyətli şəkildə yaxşılaşdıran, ağrını azaldan və hərəkəti bərpa edən uğurlu bir cərrahi prosedurdur.
🔹 Əgər diz ağrınız gündəlik fəaliyyətləri çətinləşdirirsə, dərman və fizioterapiyadan fayda görmürsünüzsə – bu əməliyyat sizin üçün uyğun ola bilər.