Doktorsitesi.az

Uğursuzluq Sxemi

Uğursuzluq sxemi (şema terapiyada “Failure schema” olaraq tanınır) — insanın özünü uğursuz, kifayət qədər bacarıqlı, ağıllı və ya istedadlı biri kimi görmədiyi, həyatdakı əhəmiyyətli sahələrdə (təhsil, iş, şəxsi inkişaf) uğur qazanacağına inanmaması ilə xarakterizə olunan daxili bir inanış sistemidir.
Uğursuzluq Sxemi

🔹 Uğursuzluq sxeminin əsas xüsusiyyətləri:

“Mən heç vaxt uğur qazanmayacağam.”

“Digərləri qədər ağıllı və bacarıqlı deyiləm.”

“Əlimə keçən fürsətləri mütləq məhv edirəm.”

“Sonda yenə uğursuz olacağam.”

Bu sxemə sahib olan insanlar çox zaman özlərini daim başqaları ilə müqayisə edirlər və özlərini daha zəif, geridə və bacarıqsız hesab edirlər.

🔸 Uğursuzluq sxeminin mümkün yaranma səbəbləri:

Valideyn tənqidi və ya təzyiqi

Uşaq vaxtı davamlı olaraq “sən bacarmırsan”, “digər uşaqlar səndən daha ağıllıdır” kimi ifadələr eşitmək.

Qarşılaşdırma və müqayisə

Uşaq başqa qardaş-bacılarla və ya sinif yoldaşları ilə müqayisə edilərək daim “daha az uğurlu” göstərildikdə.

Real uğursuzluq təcrübələri

Məktəbdə, idmanda və ya digər fəaliyyətlərdə təkrar uğursuzluq yaşamaq və bunun emosional izlər buraxması.

Əldə olunmayan gözləntilər

Valideynlərin həddən artıq yüksək gözləntiləri və bu gözləntilərin qarşılanmaması.

🔹 Uğursuzluq sxeminin nəticələri:

Özünə inamsızlıq və özünü sabotaj

Potensialdan istifadə edə bilməmək

Yeni fürsət və risklərdən uzaq durmaq

Təxirəsalma və ya təslim olma davranışı

Uğur əldə etsə belə, bunun təsadüf olduğunu düşünmək

🔸 Uğursuzluq sxemini sağaltmaq üçün yollar:

Şema terapiyası
Bu sxemin mənşəyini, uşaqlıqdan gəlib-gəlmədiyini araşdırmaq və daha realist inanışlarla dəyişdirmək.

Sübut toplamaq
Uğursuz olmadığınız anları və kiçik uğurlarınızı yazın. “Uğursuzam” inancını yıxmaq üçün öz həyatınızdan əks sübutlar tapın.

Daxili tənqidçini tanımaq və yumşaltmaq
Beyninizdəki “sən bacarmırsan” deyən səsi tanıyın və onu daha şəfqətli, dəstəkləyici bir daxili səsə çevirməyə çalışın.

Bacarıq və güclü tərəfləri kəşf etmək
Öz güclü tərəflərinizi və nailiyyətlərinizi sadalayan bir siyahı tutmaq və onu mütəmadi olaraq nəzərdən keçirmək.

Kiçik hədəflərlə başlamaq
Birdən böyük uğurları gözləmək əvəzinə, kiçik və əldə edilə bilən məqsədlərlə inam yaratmaq.

Təlim və bacarıq inkişafı
İnsanın uğursuzluq hissi bəzən real bacarıq çatışmazlığından qaynaqlanır. Yeni şeylər öyrənmək və özünü inkişaf etdirmək bu hissi zəiflədə bilər.

Vacib Məlumatlandırma

Sayt daxilindəki məlumatlar məlumatlandırma məqsədlidir. Bu məlumatlandırma heç bir halda həkimin xəstəsini tibbi məqsədlə müayinə etməsi və ya diaqnoz qoyması yerinə keçmir.

Oxşar Məqalələr

Bu mütəxəssisin başqa məqaləsi yoxdur