Ürək-damar cərrahiyyəsi
Ürək-Damar Cərrahiyyəsinin Əsas Məqsədləri
Ürəyin qan dövranını yaxşılaşdırmaq.
Ürək xəstəliklərindən yaranan simptomları aradan qaldırmaq.
Ürəyin struktur problemlərini düzəltmək.
Ürək-damar xəstəliklərinin ağırlaşmasının qarşısını almaq.
Ürək-Damar Cərrahiyyəsinin Əsas Növləri
1. Koronar Arter Bypass Cərrahiyyəsi (CABG):
Ürəyə qan axını təmin edən daralmış və ya tıxanmış koronar arteriyaların bypass edilməsi.
Tətbiqi: Koronar arteriya xəstəliklərində.
Prosedur: Xəstənin öz damarlarından (adətən ayaq və ya qol damarlarından) istifadə edilərək yeni qan yolu yaradılır.
2. Ürək Qapaq Cərrahiyyəsi:
Zədələnmiş və ya düzgün işləməyən ürək qapaqlarının təmiri və ya dəyişdirilməsi.
Tətbiqi: Aortal, mitral və ya digər ürək qapaqlarının stenozu və ya çatışmazlığı.
Variantlar:
Qapaq təmiri.
Bioloji və ya mexaniki qapaqla əvəz edilməsi.
3. Ürək Transplantasiyası:
Fəaliyyətini tamamilə itirmiş ürəyin donor ürəklə əvəz olunması.
Tətbiqi: Son mərhələ ürək çatışmazlığında.
4. Aorta Aneyrizması Cərrahiyyəsi:
Aortada zəifləyərək genişlənmiş sahələrin (anevrizma) təmiri və ya əvəz edilməsi.
Tətbiqi: Aortanın yırtılma riskini azaltmaq.
5. Elektrofizioloji Prosedurlar:
Ürək ritmi pozuntularını düzəltmək üçün implantasiya edilən cihazlar:
Pacemaker (ürək ritmi tənzimləyicisi).
İmplante edilə bilən kardioverter defibrilator (ICD).
6. Minimal invaziv ürək cərrahiyyəsi:
Kiçik kəsiklərlə ürək və damar əməliyyatları.
Üstünlükləri: Daha sürətli bərpa və daha az komplikasiya.
7. Periferik Damar Cərrahiyyəsi:
Ətraf damarlarında qan axını pozuntularının bərpası.
Tətbiqi: Periferik arteriya xəstəliyi və ya damar tıxanması.
Ürək-Damar Cərrahiyyəsinin Tətbiq Edildiyi Xəstəliklər
Koronar arteriya xəstəliyi.
Ürək qapağı xəstəlikləri.
Ürək ritmi pozuntuları (aritmiyalar).
Ürək çatışmazlığı.
Aorta anevrizması və ya diseksiyası.
Doğuşdan gələn ürək qüsurları.
Periferik damar xəstəlikləri.
Cərrahiyyədən Əvvəl Hazırlıq
Tibbi tarix və müayinə:
Əvvəlki xəstəliklər, dərmanlar və allergiyalar haqqında məlumat.
Diaqnostik testlər:
EKG, ekokardioqrafiya, stress testi, angiografiya.
Dərmanların tənzimlənməsi:
Antikoaqulyant və ya digər dərmanların dayandırılması.
Sağlamlıq optimallaşdırılması:
Siqaretin tərgidilməsi və pəhriz dəyişikliyi.
Cərrahiyyədən Sonra Bərpa
1. İltihab və ağrı nəzarəti:
Ağrıkəsici dərmanlar və iltihab əleyhinə müalicə.
2. Fizioterapiya və reabilitasiya:
Tənəffüs məşqləri və ürək-damar sağlamlığını gücləndirmək üçün fiziki fəaliyyət.
3. Pəhriz və həyat tərzi dəyişiklikləri:
Duz və yağ qəbulunun azaldılması, sağlam qidalanma.
4. Müntəzəm tibbi nəzarət:
Yaraların sağalma vəziyyətinin izlənməsi və ürək funksiyalarının təqibi.
5. Antikoaqulyant dərmanlar:
Trombozun qarşısını almaq üçün qan durulaşdırıcı dərmanlar.
Ürək-Damar Cərrahiyyəsinin Riskləri
Qısa müddətli risklər:
İnfeksiya.
Qanaxma və ya qan laxtalanması.
Aritmiyalar.
Anesteziya ilə bağlı problemlər.
Uzunmüddətli risklər:
Cərrahi bölgədə daralma və ya tıxanma.
Qapaq dəyişdirilməsində qapağın funksional problemləri.
Xroniki yorğunluq və ya bərpa gecikmələri.
Ürək-Damar Cərrahiyyəsindən Sonra Düzgün Həyat Tərzi
Pəhriz:
Tərəvəz, meyvə, tam taxıl və yağsız proteinlərə əsaslanan qidalanma.
Müntəzəm fiziki fəaliyyət:
Həkim nəzarəti altında həyata keçirilən aerobik məşqlər.
Dərman qəbuluna riayət etmək:
Müəyyən edilən dərmanları vaxtında və düzgün dozada qəbul etmək.
Siqaret və spirtin məhdudlaşdırılması:
Ürək-damar sağlamlığı üçün vacibdir.
Stress idarə edilməsi:
Meditasiya, yoga və ya digər relaksasiya üsulları.
Hansı Hallarda Həkimə Müraciət Etmək Lazımdır?
Cərrahi bölgədə qızartı, şişkinlik və ya irin.
Davamlı ağrı və ya nəfəs darlığı.
Dərmanlara qarşı mənfi reaksiyalar.
Yorğunluq və ya döş qəfəsində narahatlıq.
Ürək-damar cərrahiyyəsi, həyati vacib vəziyyətlərdə həyat keyfiyyətini yaxşılaşdıran və həyat müddətini uzadan təsirli bir müalicə üsuludur. Əgər belə bir əməliyyat düşünülürsə, mütəxəssis həkimlə müzakirə edərək risklər və üstünlüklər nəzərə alınmalıdır. Müntəzəm tibbi nəzarət və həyat tərzi dəyişiklikləri ilə bu əməliyyatların müsbət nəticələri daha da gücləndirilə bilər.